मागां जालें निरूपण । सातवे भक्तीचें लक्षण । आतां ऐका सावधान । आठवी भक्ती ॥ १॥

मागे सातव्या भक्तीचे लक्षण सांगितले. आता सावधपणे आठवी भक्ती ऐका.

देवासी परम सख्य करावें । प्रेम प्रीतीनें बांधावें । आठवे भक्तीचें जाणावें । लक्षण ऐसें ॥ २॥

देवाशी प्रेमाने व प्रीतीने घट्ट सख्य जोडावे. आठव्या भक्तीचे लक्षण असे आहे.

देवास जयाची अत्यंत प्रीती । आपण वर्तावें तेणें रीतीं । येणें करितां भगवंतीं । सख्य घडे नेमस्त ॥ ३॥

देवाला ज्याची अत्यंत प्रीती वाटते, त्याच पद्धतीने आपण वागावे. यानेच भगवंताशी खरे सख्य जुळते.

भक्ति भाव आणी भजन । निरूपण आणी कथाकीर्तन । प्रेमळ भक्तांचें गायन । आवडे देवा ॥ ४॥

भक्ती, भाव व भजन, निरूपण व कथाकीर्तन, तसेच प्रेमळ भक्तांचे गायन - हे सर्व देवाला आवडते.

आपण तैसेंचि वर्तावें । आपणासि तेंच आवडावें । मनासारिखें होतां स्वभावें । सख्य घडे नेमस्त ॥ ५॥

देवाला जे आवडते तेच आपणही आवडायला शिकावे, आणि तसेच वर्तन करावे. मन जुळले की सख्य आपोआप घट्ट होते.

देवाच्या सख्यत्वाकारणें । आपलें सौख्य सोडून देणें । अनन्यभावें जीवें प्राणें । शरीर तेंहि वेंचावें ॥ ६॥

देवाशी सख्य जोडण्यासाठी स्वतःचे सुख सोडून द्यावे. अनन्यभावाने जीव, प्राण व शरीरही त्यासाठी वेचावे.

सांडून आपली संसारवेथा । करित जावी देवाची चिंता । निरूपण कीर्तन कथा वार्ता । देवाच्याचि सांगाव्या ॥ ७॥

स्वतःच्या संसाराच्या चिंता बाजूला ठेवाव्यात, आणि सतत देवाचीच चिंता, कथा व चर्चा करत राहावी.

देवाच्या सख्यत्वासाठीं । पडाव्या जिवलगांसी तुटी । सर्व अर्पावें, सेवटीं- । प्राण तोहि वेचावा ॥ ८॥

देवाशी सख्य जपण्यासाठी जवळच्या नात्यांशीही तुटावे लागले तरी चालेल. शेवटी सर्वस्व व प्राणही अर्पण करावे.

आपुलें आवघेंचि जावें । परी देवासी सख्य राहावें । ऐसी प्रीती जिवें भावें । भगवंतीं लागावी ॥ ९॥

स्वतःचे सर्व काही निघून गेले तरी हरकत नाही, पण देवाशी असलेले सख्य टिकून राहावे. भगवंतावर जिवाभावाने अशी प्रीती असावी.

देव म्हणिजे आपुला प्राण । प्राणासी न करावें निर्वाण । परम प्रीतीचें लक्षण । तें हें ऐसें असे ॥ १०॥

देव हाच आपला प्राण मानावा, आणि प्राणाची कधीही उपेक्षा करू नये. परम प्रीतीचे हेच लक्षण आहे.

ऐसें परम सख्य धरितां । देवास लागे भक्ताची चिंता । पांडव लाखाजोहरीं जळतां । विवरद्वारें काढिले ॥ ११॥

असे परम सख्य जोपासले की भगवंताला भक्ताची काळजी लागते. पांडव लाक्षागृहात जळत असताना भुयारी वाटेने वाचवले गेले.

देव सख्यत्वें राहे आपणासी । तें तों वर्म आपणाचि पासी । आपण वचनें बोलावीं जैसीं । तैसीं येती पडसादें ॥ १२॥

देव आपल्याशी सख्यत्वाने राहतो, हे रहस्य आपल्याच हाती असते. आपण जसे बोलू तसाच प्रतिध्वनी परत येतो.

आपण असतां अनन्यभावें । देव तत्काळचि पावे । आपण त्रास घेतां जीवें । देवहि त्रासे ॥ १३॥

आपण अनन्यभावाने राहिलो, तर देव तत्काळ येऊन पावतो. आपल्या मनात त्रास असेल, तर देवालाही तो त्रास जाणवतो.

जैसें जयाचे भजन । तैसाचि देवहि आपण । म्हणौन हें आवघें जाण । आपणाचि पासीं ॥ १४॥

जसे कोणाचे भजन असते, तसाच देवही त्याला प्रतिसाद देतो. म्हणून हे सर्व शेवटी आपल्याच हाती असते.

आपुल्या मनासारिखें न घडे । तेणें गुणें निष्ठा मोडे । तरी गोष्टी आपणांकडे । सहजचि आली ॥ १५॥

आपल्या मनासारखे घडले नाही, तर त्यामुळे श्रद्धा डळमळते. पण खरे तर ती गोष्ट आपल्याच कर्माने घडून आलेली असते.

मेघ चातकावरी वोळेना । तरी चातक पालटेना । चंद्र वेळेसि उगवेना । तर्ह्ही चकोर अनन्य ॥ १६॥

पावसाचा मेघ चातकावर वेळेवर बरसला नाही, तरी चातक आपली निष्ठा बदलत नाही. चंद्र वेळेवर उगवला नाही, तरी चकोर त्याच्याशी अनन्य राहतो.

ऐसें असावें सख्यत्व । विवेकें धरावें सत्व । भगवंतावरील ममत्व । सांडूंचि नये ॥ १७॥

असेच सख्य असावे - विवेकाने आपली निष्ठा टिकवावी. भगवंतावरील प्रेम कधीही सोडू नये.

सखा मानावा भगवंत । माता पिता गण गोत । विद्या लक्ष्मी धन वित्त । सकळ परमात्मा ॥ १८॥

भगवंतालाच आपला सखा, माता-पिता, नातलग मानावे. विद्या, धन व संपत्तीही तोच परमात्मा मानावा.

देवावेगळें कोणीं नाहीं । ऐसें बोलती सर्वहि । परंतु त्यांची निष्ठा कांहीं । तैसीच नसे ॥ १९॥

'देवावाचून दुसरे कोणी नाही' असे सर्वजण म्हणतात, पण त्यांची खरी निष्ठा तशी नसते.

म्हणौनी ऐसें न करावें । सख्य तरी खरेंचि करावें । अंतरीं सदृढ धरावें । परमेश्वरासी ॥ २०॥

म्हणून असे केवळ बोलू नये. सख्य जर करायचे, तर ते खरेखुरे करावे आणि परमेश्वरावर मनापासून दृढ प्रेम ठेवावे.

आपुलिया मनोगताकारणें । देवावरी क्रोधास येणें । ऐसीं नव्हेत किं लक्षणें । सख्यभक्तीचीं ॥ २१॥

स्वतःच्या इच्छेखातर देवावर रागावणे - हे सख्यभक्तीचे लक्षण नव्हे.

देवाचें जें मनोगत । तेंचि आपुलें उचित । इच्छेसाठीं भगवंत । अंतरूं नये कीं ॥ २२॥

देवाची जी इच्छा असेल, तीच आपली योग्य इच्छा मानावी. स्वतःच्या हट्टासाठी देवाला दुरावू नये.

देवाचे इच्छेनें वर्तावें । देव करील तें मानावें । मग सहजचि स्वभावें । कृपाळु देव ॥ २३॥

देवाच्या इच्छेनुसार वागावे, देव जे करील ते मान्य करावे. मग देव स्वतःहून कृपाळू होतो.

पाहातां देवाचे कृपेसी । मातेची कृपा कायेसी । माता वधी बाळकासी । विपत्तिकाळीं ॥ २४॥

देवाच्या कृपेपुढे मातेची कृपाही तोकडी पडते - कारण संकटकाळी कधीकधी मातेकडूनही अपाय होऊ शकतो.

देवें भक्त कोण वधिला । कधीं देखिला ना ऐकिला । शरणागतांस देव जाला । वज्रपंजरु ॥ २५॥

देवाने कधी कोणत्या भक्ताला मारल्याचे ऐकिवात वा दृष्टीस नाही. शरणागतांसाठी देव जणू अभेद्य कवचच बनतो.

देव भक्तांचा कैवारी । देव पतितांसि तारी । देव होये साहाकारी । अनाथांचा ॥ २६॥

देव भक्तांचा पाठीराखा असतो, देव पतितांना तारतो, आणि देव अनाथांचा आधार बनतो.

देव अनाथांचा कैपक्षी । नाना संकटांपासून रक्षी । धांविन्नला अंतरसाक्षी । गजेंद्राकारणें ॥ २७॥

देव अनाथांची बाजू घेतो आणि नाना संकटांतून रक्षण करतो. अंतःकरणातील साक्षी असलेला देव गजेंद्रासाठी धावून आला.

देव कृपेचा सागरु । देव करुणेचा जळधरु । देवासि भक्तांचा विसरु । पडणार नाहीं ॥ २८॥

देव करुणेचा सागर आहे, देव दयेचा मेघ आहे. देवाला भक्तांचा विसर कधीच पडत नाही.

देव प्रीती राखों जाणे । देवासी करावें साजणें । जिवलगें आवघीं पिसुणें । कामा न येती ॥ २९॥

देवाला प्रेम कसे जपायचे हे कळते. आपण देवाशी प्रिय राहावे. जगातील इतर जिवलग शेवटी कपटीच निघतात.

सख्य देवाचें तुटीना । प्रीति देवाची विटेना । देव कदा पालटेना । शरणागतांसी ॥ ३०॥

देवाशी असलेले सख्य कधी तुटत नाही, त्याची प्रीती कधी विटत नाही. शरणागतांच्या बाबतीत देव कधीही बदलत नाही.

म्हणौनि सख्य देवासी करावें । हितगुज तयासी सांगावें । आठवे भक्तीचें जाणावें । लक्षण ऐसें ॥ ३१॥

म्हणून देवाशी सख्य करावे आणि आपले मनोगत त्यालाच सांगावे. आठव्या भक्तीचे हेच लक्षण आहे.

जैसा देव तैसा गुरु । शास्त्रीं बोलिला हा विचारु । म्हणौन सख्यत्वाचा प्रकारु । सद्गुारूसीं असावा ॥ ३२॥

जसा देव तसाच गुरू, असे शास्त्रात सांगितले आहे. म्हणून हेच सख्यत्व सद्गुरूंशीही असावे.