ब्राह्मणें बाळबोध अक्षर । घडसुनी करावें सुंदर । जें देखतांचि चतुर । समाधान पावती ॥ १ ॥

ब्राह्मण लेखनिकाने बाळबोध अक्षरे नीट वळण देऊन सुंदर काढावीत, की ती पाहताक्षणीच चतुर, जाणकार माणसांना समाधान वाटावे.

वाटोळें सरळें मोकळें । वोतलें मसीचें काळें । कुळकुळीत वळी चालिल्या ढाळें । मुक्तमाळा जैशा ॥ २ ॥

अक्षरे गोल, सरळ आणि मोकळी असावीत, काळ्याभोर शाईने रेखलेली. ओळी इतक्या नितळ आणि लयबद्ध चालाव्यात की जणू त्या मोत्यांच्या माळाच वाटाव्यात.

अक्षरमात्र तितुकें नीट । नेमस्त पैस काने नीट । आडव्या मात्रा त्या हि नीट । आर्कुलीं वेलांड्या ॥ ३ ॥

प्रत्येक अक्षर आणि मात्रा नीटनेटकी असावी, अक्षरांमधील अंतर योग्य असावे, काने नीट असावेत, आडव्या मात्राही नीट काढाव्यात आणि वेलांट्यांची वळणेही नेमकी असावीत.

पहिलें अक्षर जें काढिलें । ग्रंथ संपेतों पाहात गेलें । येका टांकेंचि लिहिलें । ऐसें वाटे ॥ ४ ॥

ग्रंथाच्या सुरुवातीला जे पहिले अक्षर काढले, तेच नजरेसमोर ठेवून शेवटपर्यंत लिहावे, म्हणजे संपूर्ण ग्रंथ जणू एकाच लेखणीने, एकसंधपणे लिहिला आहे असे वाटावे.

अक्षराचें काळेपण । टांकाचें ठोसरपण । तैसेंचि वळण वांकाण । सारिखेंचि ॥ ५ ॥

अक्षरांचा काळेपणा, टाकाची जाडी-ठसठशीतपणा आणि अक्षरांचे वळण-वाकण हे सर्व सुरुवातीपासून शेवटपर्यंत सारखेच राखावे.

वोळीस वोळी लागेना । आर्कुली मात्रा भेदीना । खालिले वोळीस स्पर्शेना । अथवा लंबाकार ॥ ६ ॥

एक ओळ दुसऱ्या ओळीला चिकटू नये, वेलांटी-मात्रांचे वळसे वरच्या-खालच्या ओळीत घुसू नयेत, खालच्या ओळीला स्पर्श होऊ नये किंवा अक्षरे उगीच लांबट होऊ नयेत.

पान शिषानें रेखाटावें । त्यावरी नेमकचि ल्याहावें । दुरी जवळी न व्हावें । अंतर वोळींचे ॥ ७ ॥

प्रथम पानावर टोकदार शिशाने ओळी आखून घ्याव्यात आणि त्याच आखणीवर नेमके लिहावे. ओळींमधले अंतर फार जवळ किंवा फार दूर असू नये.

कोठें शोधासी आडेना । चुकी पाहातां सांपडेना । गरज केली हें घडेना । लेखकापसुनी ॥ ८ ॥

लिहिलेल्यात कोठेही शब्द शोधताना अडखळायला नको, तपासले असता चूक सापडता कामा नये. लेखकाकडून हलगर्जीपणा घडता कामा नये.

ज्याचें वय आहे नूतन । त्यानें ल्याहावें जपोन । जनासी पडे मोहन । ऐसें करावें ॥ ९ ॥

ज्याचे वय अजून लहान आहे, त्याने जपून लिहावे, आणि असे लिहावे की ते पाहून लोकांना मोह पडावा, अक्षर पाहतच राहावेसे वाटावे.

बहु बारिक तरुणपणीं । कामा नये म्हातारपणीं । मध्यस्त लिहिण्याची करणी । केली पाहिजे ॥ १० ॥

तरुणपणी फार बारीक अक्षर काढले, तरी म्हातारपणी तेच बारीक अक्षर वाचणे कठीण जाते. म्हणून सुरुवातीपासूनच मध्यम आकाराचे अक्षर काढण्याची सवय ठेवावी.

भोंवतें स्थळ सोडून द्यावें । मधेंचि चमचमित ल्याहावें । कागद झडतांहि झडावें । नलगेचि अक्षर ॥ ११ ॥

पानाच्या चारी बाजूंनी समास सोडावा आणि मधल्या भागातच स्वच्छ, ठळक अक्षर काढावे. यामुळे कागदाच्या कडा जरी झिजल्या-फाटल्या, तरी मजकुरातले अक्षर सुरक्षित राहते.

ऐसा ग्रंथ जपोनी ल्याहावा । प्राणी मात्रास उपजे हेवा । ऐसा पुरुष तो पाहावा । म्हणती लोक ॥ १२ ॥

असा ग्रंथ जपून, काळजीपूर्वक लिहावा की तो पाहून प्रत्येकाला हेवा वाटावा, आणि लोकांनी म्हणावे, असा लिहिणारा पुरुष एकदा पाहावाच.

काया बहुत कष्टवावी । उत्कट कीर्ति उरवावी । चटक लाउनी सोडावी । कांहीं येक ॥ १३ ॥

यासाठी शरीराला भरपूर कष्ट द्यावेत, म्हणजे मागे उत्कट कीर्ती उरते. असे काहीतरी करून जावे, की लोकांना त्याची ओढ, चटक लागून राहावी.

घट्य कागद आणावे । जपोन नेमस्त खळावे । लिहिण्याचे सामे असावे । नानापरी ॥ १४ ॥

लेखनासाठी मजबूत, घट्ट कागद आणावा, तो जपून व्यवस्थित खळ लावून तयार करावा. लिहिण्याचे सर्व प्रकारचे साहित्य जवळ बाळगावे.

सुया कातया जागाईत । खळी घोंटाळें तागाईत । नाना सुरंग मिश्रित । जाणोनि घ्यावें ॥ १५ ॥

सुया, कात्रीसारखी लेखनोपयोगी हत्यारे तयार ठेवावीत. खळ नीट घोटून तयार करावी. निरनिराळे सुंदर रंग नीट मिसळून, समजून-उमजून तयार करून घ्यावेत.

नाना देसीचे बरु आणावे । घटी बारिक सरळे घ्यावे । नाना रंगाचे आणावे । नाना जिनसी ॥ १६ ॥

निरनिराळ्या प्रांतांतले चांगले बरू (लेखणीसाठीचे बोरू) आणावेत, त्यातून गोल, बारीक आणि सरळ असे निवडावेत. निरनिराळ्या रंगांच्या, निरनिराळ्या प्रकारच्या वस्तूही जमवाव्यात.

नाना जिनसी टांकतोडणी । नाना प्रकारें रेखाटणी । चित्रविचित्र करणी । सिसेंलोळ्या ॥ १७ ॥

बोरू छाटण्याच्या निरनिराळ्या पद्धती, रेघा आखण्याचे निरनिराळे प्रकार, नक्षीकाम करण्याची चित्रविचित्र हातोटी आणि पाटीवर आखण्यासाठी शिसाच्या लेखण्याही जमवाव्यात.

हिंगुळ संग्रहीं असावे । वळले आळिते पाहोन घ्यावे । सोपें भिजौनी वाळवावे । संग्रह मसीचे ॥ १८ ॥

हिंगूळ (लाल शाईसाठीचा पदार्थ) साठवून ठेवावा, त्यातलाही नीट वळलेला, चांगला घडलेला निवडून घ्यावा. शाई साठवण्यासाठी सोप (एक पदार्थ) भिजवून वाळवून ठेवावी.

तगटी इतिश्रया कराव्या । बंदरी फळ्या घोटाव्या । नाना चित्रीं चिताराव्या । उंच चित्रें ॥ १९ ॥

पुस्तकासाठी सोनेरी वेष्टणे-किनारी (तगटी) तयार कराव्यात, बंदरातून आलेल्या चांगल्या लाकडी फळ्या घोटून तयार कराव्यात आणि त्यांवर निरनिराळी उत्तम, उठावदार चित्रे काढून घ्यावीत.

नाना गोप नाना बासनें । मेणकापडें सिंदुरवणें । पेट्या कुलुपें जपणें । पुस्तकाकारणें ॥ २० ॥

पुस्तकासाठी निरनिराळी वेष्टणे, निरनिराळी बासने (गुंडाळण्याची वस्त्रे), शेंदरी रंगाची मेणकापडेही तयार ठेवावीत. आणि पुस्तक जपून ठेवण्यासाठी पेट्या-कुलुपेही सिद्ध ठेवावीत.