तुज नमूं गजवदना । तुझा महिमा कळेना । विद्या बुद्धि देसी जना । लाहानथोरांसी ॥ १ ॥

मी तुला नमस्कार करतो, हे गजाननी दैवता; तुझा महिमा कळण्यापलीकडचा आहे. तूच लहानथोरांना विद्या आणि बुद्धी देतोस.

तुज नमूं गजवदना । तुझा महिमा कळेना । विद्या बुद्धि देसी जना । लाहानथोरांसी ॥ १ ॥

I bow to you, O elephant-faced Lord; your greatness is beyond comprehension. You grant learning and intellect to people, young and old alike.

तुज नमूं सरस्वती । च्यारी वाचा तुझेन स्फूर्ती । तुझें निजरूप जाणती । ऐसे थोडे ॥ २ ॥

हे सरस्वती, तुलाही नमस्कार; परा-पश्यंती-मध्यमा-वैखरी या चारही वाणी तुझ्याच प्रेरणेने बोलतात. पण तुझे खरे स्वरूप जाणणारे फार थोडे असतात.

तुज नमूं सरस्वती । च्यारी वाचा तुझेन स्फूर्ती । तुझें निजरूप जाणती । ऐसे थोडे ॥ २ ॥

I bow to you too, O Saraswati; all four forms of speech arise by your inspiration. Yet very few know your true nature.

धन्य धन्य चतुरानना । तां केली सृष्टीरचना । वेद शास्त्रें भेद नाना । प्रगट केले ॥ ३ ॥

धन्य तो चतुरानन ब्रह्मदेव, ज्याने ही सृष्टी रचली आणि वेद-शास्त्रांतील नाना भेद प्रगट केले.

धन्य धन्य चतुरानना । तां केली सृष्टीरचना । वेद शास्त्रें भेद नाना । प्रगट केले ॥ ३ ॥

Blessed is four-faced Brahma, who fashioned this creation and revealed the many distinctions found in the Vedas and scriptures.

धन्य विष्णु पाळण करिसी । येकांशें सकळ जीवांसी । वाढविसी वर्तविसी । जाणजाणों ॥ ४ ॥

धन्य तो विष्णू, जो आपल्या एकाच अंशाने सर्व जीवांचे पालन करतो, त्यांना वाढवतो आणि जाणीवपूर्वक चालवतो.

धन्य विष्णु पाळण करिसी । येकांशें सकळ जीवांसी । वाढविसी वर्तविसी । जाणजाणों ॥ ४ ॥

Blessed is Vishnu, who with a single portion of himself sustains all beings, nurtures them, and consciously guides their lives.

धन्य धन्य भूळाशंकर । जयाच्या देण्यास नाहीं पार । रामनाम निरंतर । जपत आहे ॥ ५ ॥

धन्य तो भोळा शंकर, ज्याच्या देण्याला सीमा नाही; तो स्वतः अखंड रामनामाचा जप करत असतो.

धन्य धन्य भूळाशंकर । जयाच्या देण्यास नाहीं पार । रामनाम निरंतर । जपत आहे ॥ ५ ॥

Blessed is the guileless Shankar, whose giving knows no limit; he himself ceaselessly repeats the name of Rama.

धन्य धन्य इंद्रदेव । सकळ देवांचाहि देव । इंद्रलोकींचें वैभव । काये म्हणौनि सांगावें ॥ ६ ॥

धन्य तो इंद्रदेव, जो सर्व देवांचाही देव मानला जातो; इंद्रलोकीचे वैभव किती म्हणून सांगावे!

धन्य धन्य इंद्रदेव । सकळ देवांचाहि देव । इंद्रलोकींचें वैभव । काये म्हणौनि सांगावें ॥ ६ ॥

Blessed is Indra, regarded as the god even of the gods; how much can one say of the splendor of his heavenly realm!

धन्य धन्य येमधर्म । सकळ जाणती धर्माधर्म । प्राणीमात्राचें वर्म । ठाईं पाडिती ॥ ७ ॥

धन्य तो यमधर्म, जो धर्म-अधर्म सर्व जाणतो आणि प्रत्येक प्राण्याचे कर्मवर्म बरोबर हेरतो.

धन्य धन्य येमधर्म । सकळ जाणती धर्माधर्म । प्राणीमात्राचें वर्म । ठाईं पाडिती ॥ ७ ॥

Blessed is Yama, lord of dharma, who knows right from wrong and unerringly discerns the true worth of every creature's deeds.

वेंकटेंसीं महिमा किती । भले उभ्यां अन्न खाती । वडे धिरडीं स्वाद घेती । आतळस आपालांचा ॥ ८ ॥

वेंकटेशाचा महिमा किती सांगावा! भाविक भक्त उभ्याने प्रसादाचे अन्न ग्रहण करतात आणि वडे-धिरडे यांसारख्या नैवेद्याचा गोडवा चाखतात.

वेंकटेंसीं महिमा किती । भले उभ्यां अन्न खाती । वडे धिरडीं स्वाद घेती । आतळस आपालांचा ॥ ८ ॥

How great is the glory of Venkatesh! Devotees eat the offered food standing, savoring the sweetness of fritters and pancakes offered as prasad.

धन्य तूं वो बनशंकरी । उदंड शाखांचिया हारी । विवरविवरों भोजन करी । ऐसा कैंचा ॥ ९ ॥

धन्य तू वनशंकरी देवी, ज्या भोजनाला असंख्य प्रकारच्या भाज्यांचे थाट लाभतात; असे शोधून शोधून भोजन करणारा दुसरा कोण असेल?

धन्य तूं वो बनशंकरी । उदंड शाखांचिया हारी । विवरविवरों भोजन करी । ऐसा कैंचा ॥ ९ ॥

Blessed are you, O Vanashankari, whose feast is laid out with countless kinds of dishes; who else savors a meal so thoroughly explored?

धन्य भीम गोलांगुळा । कोरवड्यांच्या उदंड माळा । दहि वडे खातां सकळां । समाधान होये ॥ १० ॥

धन्य तो भीम (हनुमान), शेंगांच्या माळांनी सजलेला; दहीवडे खाऊन सर्वांना समाधान लाभते.

धन्य भीम गोलांगुळा । कोरवड्यांच्या उदंड माळा । दहि वडे खातां सकळां । समाधान होये ॥ १० ॥

Blessed is Bhima (Hanuman), adorned with garlands of pods; all find contentment eating curd-fritters offered to him.

धन्य तूं खंडेराया । भंडारें होये पिंवळी काया । कांदेभरीत रोटगे खाया । सिद्ध होती ॥ ११ ॥

धन्य तू खंडेराया (खंडोबा), ज्याचे अंग भंडाऱ्याने (हळकुंड-पिठाने) पिवळे होते; कांदा भरलेले रोटगे भक्तांसाठी सिद्ध होतात.

धन्य तूं खंडेराया । भंडारें होये पिंवळी काया । कांदेभरीत रोटगे खाया । सिद्ध होती ॥ ११ ॥

Blessed are you, Khandoba, whose body turns yellow with turmeric powder; onion-stuffed flatbreads are readied for you by your devotees.

धन्य तुळजाभोवानी । भक्तां प्रसन्न होते जनीं । गुणवैभवास गणी । ऐसा कैंचा ॥ १२ ॥

धन्य तुळजाभवानी, जी लोकांमध्ये भक्तांवर प्रसन्न होते; तिच्या गुणवैभवाची गणती करणारा कोण असेल?

धन्य तुळजाभोवानी । भक्तां प्रसन्न होते जनीं । गुणवैभवास गणी । ऐसा कैंचा ॥ १२ ॥

Blessed is Tuljabhavani, who graciously favors her devotees among the people; who could ever count the full measure of her glory?

धन्य धन्य पांडुरंग । अखंड कथेचा होतो धिंग । तानमानें रागरंग । नाना प्रकारीं ॥ १३ ॥

धन्य धन्य पांडुरंग, ज्याच्यापाशी अखंड कथा-कीर्तनाचा जल्लोष चालतो, नाना तऱ्हांनी तानमानाचा रंग भरतो.

धन्य धन्य पांडुरंग । अखंड कथेचा होतो धिंग । तानमानें रागरंग । नाना प्रकारीं ॥ १३ ॥

Blessed, thrice blessed is Pandurang, before whom the joyous din of unending katha and kirtan resounds, filled with music and melody in countless forms.

धन्य तूं गा क्षत्रपाळा । उदंड जना लाविला चाळा । भावें भक्ति करितां फळा । वेळ नाहीं ॥ १४ ॥

धन्य तू क्षेत्रपाळा, ज्याने असंख्य लोकांना भक्तीचा नाद लावला; भावाने भक्ती केली की फळ मिळण्यास वेळ लागत नाही.

धन्य तूं गा क्षत्रपाळा । उदंड जना लाविला चाळा । भावें भक्ति करितां फळा । वेळ नाहीं ॥ १४ ॥

Blessed are you, Kshetrapal, who has drawn countless people into devoted worship; when devotion is offered with true feeling, its fruit comes without delay.

रामकृष्णादिक अवतार । त्यांचा महिमा अपार । उपासनेस बहुत नर । तत्पर जाले ॥ १५ ॥

राम-कृष्णादी अवतारांचा महिमा अपार आहे; त्यांच्या उपासनेसाठी असंख्य लोक सादर झाले.

रामकृष्णादिक अवतार । त्यांचा महिमा अपार । उपासनेस बहुत नर । तत्पर जाले ॥ १५ ॥

The glory of incarnations like Rama and Krishna is boundless; countless people have devoted themselves to their worship.

सकळ देवांचे मूळ । तो हा अंतरात्माचि केवळ । भूमंडळीं भोग सकळ । त्यासीच घडे ॥ १६ ॥

या सर्व देवांचे मूळ म्हणजे केवळ अंतरात्मा होय; पृथ्वीवरील सर्व भोग शेवटी त्यालाच घडतात.

सकळ देवांचे मूळ । तो हा अंतरात्माचि केवळ । भूमंडळीं भोग सकळ । त्यासीच घडे ॥ १६ ॥

The root of all these gods is simply the inner Self alone; every experience on this earth ultimately belongs to that one Self.

नाना देव होऊन बैसला । नाना शक्तिरूपें जाला । भोक्ता सकळ वैभवाला । तोचि येक ॥ १७ ॥

तोच एक अंतरात्मा नाना देवरूपांनी बसला आहे, नाना शक्तिरूपांनी प्रगटला आहे; या सर्व वैभवाचा भोक्ताही तोच एक आहे.

नाना देव होऊन बैसला । नाना शक्तिरूपें जाला । भोक्ता सकळ वैभवाला । तोचि येक ॥ १७ ॥

That same one has seated itself as many gods and manifested as many forms of divine power; that one alone is the enjoyer of all this splendor.

याचा पाहावा विचार । उदंड लांबला जोजार । होती जाती देव नर । किती म्हणोनि ॥ १८ ॥

याचा नीट विचार करून पाहावा; हा पसारा फार लांबलेला आहे - देव आणि माणसे किती येतात आणि किती जातात!

याचा पाहावा विचार । उदंड लांबला जोजार । होती जाती देव नर । किती म्हणोनि ॥ १८ ॥

One should examine this carefully; this display has stretched out immensely - how many gods and men have come and gone!

कीर्ति आणि अपकीर्ति । उदंड निंदा उदंड स्तुती । सर्वत्रांची भोगप्राप्ती । अंतरात्म्यासीच घडे ॥ १९ ॥

कीर्ती-अपकीर्ती, अपार निंदा आणि अपार स्तुती - या सर्वांचा भोग शेवटी त्या एकाच अंतरात्म्यालाच घडतो.

कीर्ति आणि अपकीर्ति । उदंड निंदा उदंड स्तुती । सर्वत्रांची भोगप्राप्ती । अंतरात्म्यासीच घडे ॥ १९ ॥

Fame and infamy, endless blame and endless praise - the experience of all of these ultimately belongs to that same one inner Self.

कोण देहीं काये करितो । कोण देहीं काये भोगितो । भोगी त्यागी वीतरागी तो । येकचि आत्मा ॥ २० ॥

कोणत्या देहात कोण काय करतो, कोणत्या देहात कोण काय भोगतो - भोगणारा, त्यागणारा आणि विरक्त असणाराही तो एकच आत्मा आहे.

कोण देहीं काये करितो । कोण देहीं काये भोगितो । भोगी त्यागी वीतरागी तो । येकचि आत्मा ॥ २० ॥

Whoever does whatever in whichever body, whoever enjoys whatever in whichever body - the enjoyer, the renouncer, and the detached one are all that same one Self.

प्राणी साभिमानें भुलले । देह्याकडे पाहात गेले । मुख्य अंतरात्म्यास चुकलें । अंतरीं असोनी ॥ २१ ॥

अहंकारामुळे भ्रमित होऊन प्राणी केवळ देहाकडेच पाहत राहिले; अंतरात्मा आत असूनही त्यांची त्याच्याकडे नजर चुकली.

प्राणी साभिमानें भुलले । देह्याकडे पाहात गेले । मुख्य अंतरात्म्यास चुकलें । अंतरीं असोनी ॥ २१ ॥

Deluded by ego, people kept looking only toward the body; though the inner Self dwells within, they failed to see it.

आरे या आत्मयाची चळवळ पाहे । ऐसा भूमंडळीं कोण आहे । अगाध पुण्यें अनुसंधान राहे । कांहींयेक ॥ २२ ॥

अरे, या आत्म्याची हालचाल कोण नीट पाहतो? पृथ्वीवर असा विरळाच कोणी असतो; केवळ अपार पुण्याईनेच कोणाला त्याचे अनुसंधान राहते.

आरे या आत्मयाची चळवळ पाहे । ऐसा भूमंडळीं कोण आहे । अगाध पुण्यें अनुसंधान राहे । कांहींयेक ॥ २२ ॥

Ah, who on this earth truly watches the workings of this Self? Only a rare few - and that too through immense merit - keep their awareness fixed on it.

त्या अनुसंधानासरिसें । जळोनी जाईजे किल्मिषें । अंतरनिष्ठ ज्ञानी ऐसे । विवरोन पाहाती ॥ २३ ॥

त्या अनुसंधानासोबतच सर्व पापे जळून जातात; अंतर्निष्ठ ज्ञानी असेच विवरून पाहतात.

त्या अनुसंधानासरिसें । जळोनी जाईजे किल्मिषें । अंतरनिष्ठ ज्ञानी ऐसे । विवरोन पाहाती ॥ २३ ॥

Along with that constant awareness, all sins are burnt away; the wise who are established within reflect and see it exactly so.

अंतरनिष्ठ तितुके तरले । अंतरभ्रष्ट तितुके बुडाले । बाह्यात्कारें भरंगळले । लोकाचारें ॥ २४ ॥

जितके अंतर्निष्ठ राहिले तितके तरले, जितके अंतरातून भ्रष्ट झाले तितके बुडाले; बाह्य दिखाव्याच्या व लोकाचाराच्या नादी लागून ते भरकटले.

अंतरनिष्ठ तितुके तरले । अंतरभ्रष्ट तितुके बुडाले । बाह्यात्कारें भरंगळले । लोकाचारें ॥ २४ ॥

As many as remained inwardly steadfast were saved; as many as strayed from that inner ground were drowned - scattered away by outer show and worldly custom.