मागां जालें निरूपण । सातवे भक्तीचें लक्षण । आतां ऐका सावधान । आठवी भक्ती ॥ १॥

मागे सातव्या भक्तीचे लक्षण सांगितले. आता सावधपणे आठवी भक्ती ऐका.

मागां जालें निरूपण । सातवे भक्तीचें लक्षण । आतां ऐका सावधान । आठवी भक्ती ॥ १॥

The mark of the seventh devotion has already been explained. Now listen attentively to the eighth devotion.

देवासी परम सख्य करावें । प्रेम प्रीतीनें बांधावें । आठवे भक्तीचें जाणावें । लक्षण ऐसें ॥ २॥

देवाशी प्रेमाने व प्रीतीने घट्ट सख्य जोडावे. आठव्या भक्तीचे लक्षण असे आहे.

देवासी परम सख्य करावें । प्रेम प्रीतीनें बांधावें । आठवे भक्तीचें जाणावें । लक्षण ऐसें ॥ २॥

One should form a deep bond of friendship with God, tied by love and affection. This is the mark of the eighth devotion.

देवास जयाची अत्यंत प्रीती । आपण वर्तावें तेणें रीतीं । येणें करितां भगवंतीं । सख्य घडे नेमस्त ॥ ३॥

देवाला ज्याची अत्यंत प्रीती वाटते, त्याच पद्धतीने आपण वागावे. यानेच भगवंताशी खरे सख्य जुळते.

देवास जयाची अत्यंत प्रीती । आपण वर्तावें तेणें रीतीं । येणें करितां भगवंतीं । सख्य घडे नेमस्त ॥ ३॥

One should conduct oneself in the way that is most dear to God. By doing so, true friendship with God is formed.

भक्ति भाव आणी भजन । निरूपण आणी कथाकीर्तन । प्रेमळ भक्तांचें गायन । आवडे देवा ॥ ४॥

भक्ती, भाव व भजन, निरूपण व कथाकीर्तन, तसेच प्रेमळ भक्तांचे गायन - हे सर्व देवाला आवडते.

भक्ति भाव आणी भजन । निरूपण आणी कथाकीर्तन । प्रेमळ भक्तांचें गायन । आवडे देवा ॥ ४॥

Devotion, feeling, and worship; exposition and storytelling; and the singing of loving devotees - all of this is dear to God.

आपण तैसेंचि वर्तावें । आपणासि तेंच आवडावें । मनासारिखें होतां स्वभावें । सख्य घडे नेमस्त ॥ ५॥

देवाला जे आवडते तेच आपणही आवडायला शिकावे, आणि तसेच वर्तन करावे. मन जुळले की सख्य आपोआप घट्ट होते.

आपण तैसेंचि वर्तावें । आपणासि तेंच आवडावें । मनासारिखें होतां स्वभावें । सख्य घडे नेमस्त ॥ ५॥

One should learn to like what God likes, and act accordingly. When the mind is in harmony, friendship naturally becomes firm.

देवाच्या सख्यत्वाकारणें । आपलें सौख्य सोडून देणें । अनन्यभावें जीवें प्राणें । शरीर तेंहि वेंचावें ॥ ६॥

देवाशी सख्य जोडण्यासाठी स्वतःचे सुख सोडून द्यावे. अनन्यभावाने जीव, प्राण व शरीरही त्यासाठी वेचावे.

देवाच्या सख्यत्वाकारणें । आपलें सौख्य सोडून देणें । अनन्यभावें जीवें प्राणें । शरीर तेंहि वेंचावें ॥ ६॥

For the sake of friendship with God, one should give up one's own comfort. With undivided devotion, one should offer even life, breath, and body for it.

सांडून आपली संसारवेथा । करित जावी देवाची चिंता । निरूपण कीर्तन कथा वार्ता । देवाच्याचि सांगाव्या ॥ ७॥

स्वतःच्या संसाराच्या चिंता बाजूला ठेवाव्यात, आणि सतत देवाचीच चिंता, कथा व चर्चा करत राहावी.

सांडून आपली संसारवेथा । करित जावी देवाची चिंता । निरूपण कीर्तन कथा वार्ता । देवाच्याचि सांगाव्या ॥ ७॥

One should set aside one's own worldly worries, and constantly think, talk, and tell stories only of God.

देवाच्या सख्यत्वासाठीं । पडाव्या जिवलगांसी तुटी । सर्व अर्पावें, सेवटीं- । प्राण तोहि वेचावा ॥ ८॥

देवाशी सख्य जपण्यासाठी जवळच्या नात्यांशीही तुटावे लागले तरी चालेल. शेवटी सर्वस्व व प्राणही अर्पण करावे.

देवाच्या सख्यत्वासाठीं । पडाव्या जिवलगांसी तुटी । सर्व अर्पावें, सेवटीं- । प्राण तोहि वेचावा ॥ ८॥

For the sake of friendship with God, one should be ready even to sever close ties. In the end, one should offer everything, even life itself.

आपुलें आवघेंचि जावें । परी देवासी सख्य राहावें । ऐसी प्रीती जिवें भावें । भगवंतीं लागावी ॥ ९॥

स्वतःचे सर्व काही निघून गेले तरी हरकत नाही, पण देवाशी असलेले सख्य टिकून राहावे. भगवंतावर जिवाभावाने अशी प्रीती असावी.

आपुलें आवघेंचि जावें । परी देवासी सख्य राहावें । ऐसी प्रीती जिवें भावें । भगवंतीं लागावी ॥ ९॥

Even if everything of one's own is lost, it does not matter, so long as friendship with God remains unbroken. Such should be one's love for God, with life and soul.

देव म्हणिजे आपुला प्राण । प्राणासी न करावें निर्वाण । परम प्रीतीचें लक्षण । तें हें ऐसें असे ॥ १०॥

देव हाच आपला प्राण मानावा, आणि प्राणाची कधीही उपेक्षा करू नये. परम प्रीतीचे हेच लक्षण आहे.

देव म्हणिजे आपुला प्राण । प्राणासी न करावें निर्वाण । परम प्रीतीचें लक्षण । तें हें ऐसें असे ॥ १०॥

One should regard God as one's very life-breath, and never neglect that life-breath. This is the mark of the deepest love.

ऐसें परम सख्य धरितां । देवास लागे भक्ताची चिंता । पांडव लाखाजोहरीं जळतां । विवरद्वारें काढिले ॥ ११॥

असे परम सख्य जोपासले की भगवंताला भक्ताची काळजी लागते. पांडव लाक्षागृहात जळत असताना भुयारी वाटेने वाचवले गेले.

ऐसें परम सख्य धरितां । देवास लागे भक्ताची चिंता । पांडव लाखाजोहरीं जळतां । विवरद्वारें काढिले ॥ ११॥

When such deep friendship is cultivated, God takes on concern for the devotee. When the Pandavas were burning in the house of lac, they were saved through a hidden tunnel.

देव सख्यत्वें राहे आपणासी । तें तों वर्म आपणाचि पासी । आपण वचनें बोलावीं जैसीं । तैसीं येती पडसादें ॥ १२॥

देव आपल्याशी सख्यत्वाने राहतो, हे रहस्य आपल्याच हाती असते. आपण जसे बोलू तसाच प्रतिध्वनी परत येतो.

देव सख्यत्वें राहे आपणासी । तें तों वर्म आपणाचि पासी । आपण वचनें बोलावीं जैसीं । तैसीं येती पडसादें ॥ १२॥

That God remains in friendship with us - that secret lies in our own hands. Just as we speak, so does the echo return to us.

आपण असतां अनन्यभावें । देव तत्काळचि पावे । आपण त्रास घेतां जीवें । देवहि त्रासे ॥ १३॥

आपण अनन्यभावाने राहिलो, तर देव तत्काळ येऊन पावतो. आपल्या मनात त्रास असेल, तर देवालाही तो त्रास जाणवतो.

आपण असतां अनन्यभावें । देव तत्काळचि पावे । आपण त्रास घेतां जीवें । देवहि त्रासे ॥ १३॥

If we remain wholly devoted, God comes to our aid at once. If our heart feels distress, God too feels that distress.

जैसें जयाचे भजन । तैसाचि देवहि आपण । म्हणौन हें आवघें जाण । आपणाचि पासीं ॥ १४॥

जसे कोणाचे भजन असते, तसाच देवही त्याला प्रतिसाद देतो. म्हणून हे सर्व शेवटी आपल्याच हाती असते.

जैसें जयाचे भजन । तैसाचि देवहि आपण । म्हणौन हें आवघें जाण । आपणाचि पासीं ॥ १४॥

As is a person's devotion, so is God's response to him. Therefore all of this ultimately lies in our own hands.

आपुल्या मनासारिखें न घडे । तेणें गुणें निष्ठा मोडे । तरी गोष्टी आपणांकडे । सहजचि आली ॥ १५॥

आपल्या मनासारखे घडले नाही, तर त्यामुळे श्रद्धा डळमळते. पण खरे तर ती गोष्ट आपल्याच कर्माने घडून आलेली असते.

आपुल्या मनासारिखें न घडे । तेणें गुणें निष्ठा मोडे । तरी गोष्टी आपणांकडे । सहजचि आली ॥ १५॥

When things do not happen as we wish, our faith wavers because of it. But in truth, that outcome has come about through our own doing.

मेघ चातकावरी वोळेना । तरी चातक पालटेना । चंद्र वेळेसि उगवेना । तर्ह्ही चकोर अनन्य ॥ १६॥

पावसाचा मेघ चातकावर वेळेवर बरसला नाही, तरी चातक आपली निष्ठा बदलत नाही. चंद्र वेळेवर उगवला नाही, तरी चकोर त्याच्याशी अनन्य राहतो.

मेघ चातकावरी वोळेना । तरी चातक पालटेना । चंद्र वेळेसि उगवेना । तर्ह्ही चकोर अनन्य ॥ १६॥

The rain-cloud may not shower on the chatak bird at the right time, yet the chatak does not change its devotion. The moon may not rise on time, yet the chakor bird remains devoted to it regardless.

ऐसें असावें सख्यत्व । विवेकें धरावें सत्व । भगवंतावरील ममत्व । सांडूंचि नये ॥ १७॥

असेच सख्य असावे - विवेकाने आपली निष्ठा टिकवावी. भगवंतावरील प्रेम कधीही सोडू नये.

ऐसें असावें सख्यत्व । विवेकें धरावें सत्व । भगवंतावरील ममत्व । सांडूंचि नये ॥ १७॥

Such should be one's friendship - one should hold firm to this steadfastness with discernment. One should never abandon one's love for God.

सखा मानावा भगवंत । माता पिता गण गोत । विद्या लक्ष्मी धन वित्त । सकळ परमात्मा ॥ १८॥

भगवंतालाच आपला सखा, माता-पिता, नातलग मानावे. विद्या, धन व संपत्तीही तोच परमात्मा मानावा.

सखा मानावा भगवंत । माता पिता गण गोत । विद्या लक्ष्मी धन वित्त । सकळ परमात्मा ॥ १८॥

One should regard God alone as friend, mother, father, and kin. Knowledge, wealth, and riches too should all be regarded as that same Supreme Self.

देवावेगळें कोणीं नाहीं । ऐसें बोलती सर्वहि । परंतु त्यांची निष्ठा कांहीं । तैसीच नसे ॥ १९॥

'देवावाचून दुसरे कोणी नाही' असे सर्वजण म्हणतात, पण त्यांची खरी निष्ठा तशी नसते.

देवावेगळें कोणीं नाहीं । ऐसें बोलती सर्वहि । परंतु त्यांची निष्ठा कांहीं । तैसीच नसे ॥ १९॥

Everyone says, 'There is nothing besides God,' but their actual conviction is not truly like that.

म्हणौनी ऐसें न करावें । सख्य तरी खरेंचि करावें । अंतरीं सदृढ धरावें । परमेश्वरासी ॥ २०॥

म्हणून असे केवळ बोलू नये. सख्य जर करायचे, तर ते खरेखुरे करावे आणि परमेश्वरावर मनापासून दृढ प्रेम ठेवावे.

म्हणौनी ऐसें न करावें । सख्य तरी खरेंचि करावें । अंतरीं सदृढ धरावें । परमेश्वरासी ॥ २०॥

Therefore one should not merely say such things. If friendship is to be formed, let it be genuine, and one should hold firm, heartfelt love for God.

आपुलिया मनोगताकारणें । देवावरी क्रोधास येणें । ऐसीं नव्हेत किं लक्षणें । सख्यभक्तीचीं ॥ २१॥

स्वतःच्या इच्छेखातर देवावर रागावणे - हे सख्यभक्तीचे लक्षण नव्हे.

आपुलिया मनोगताकारणें । देवावरी क्रोधास येणें । ऐसीं नव्हेत किं लक्षणें । सख्यभक्तीचीं ॥ २१॥

Getting angry at God for the sake of one's own personal wishes - this is not the mark of sakhya bhakti.

देवाचें जें मनोगत । तेंचि आपुलें उचित । इच्छेसाठीं भगवंत । अंतरूं नये कीं ॥ २२॥

देवाची जी इच्छा असेल, तीच आपली योग्य इच्छा मानावी. स्वतःच्या हट्टासाठी देवाला दुरावू नये.

देवाचें जें मनोगत । तेंचि आपुलें उचित । इच्छेसाठीं भगवंत । अंतरूं नये कीं ॥ २२॥

Whatever God's will may be, that should be accepted as one's own proper wish. One should not distance oneself from God for the sake of one's own insistence.

देवाचे इच्छेनें वर्तावें । देव करील तें मानावें । मग सहजचि स्वभावें । कृपाळु देव ॥ २३॥

देवाच्या इच्छेनुसार वागावे, देव जे करील ते मान्य करावे. मग देव स्वतःहून कृपाळू होतो.

देवाचे इच्छेनें वर्तावें । देव करील तें मानावें । मग सहजचि स्वभावें । कृपाळु देव ॥ २३॥

One should live according to God's will, and accept whatever God does. Then God becomes gracious of His own accord.

पाहातां देवाचे कृपेसी । मातेची कृपा कायेसी । माता वधी बाळकासी । विपत्तिकाळीं ॥ २४॥

देवाच्या कृपेपुढे मातेची कृपाही तोकडी पडते - कारण संकटकाळी कधीकधी मातेकडूनही अपाय होऊ शकतो.

पाहातां देवाचे कृपेसी । मातेची कृपा कायेसी । माता वधी बाळकासी । विपत्तिकाळीं ॥ २४॥

Even a mother's compassion falls short before God's grace - for in times of calamity even a mother can sometimes cause harm.

देवें भक्त कोण वधिला । कधीं देखिला ना ऐकिला । शरणागतांस देव जाला । वज्रपंजरु ॥ २५॥

देवाने कधी कोणत्या भक्ताला मारल्याचे ऐकिवात वा दृष्टीस नाही. शरणागतांसाठी देव जणू अभेद्य कवचच बनतो.

देवें भक्त कोण वधिला । कधीं देखिला ना ऐकिला । शरणागतांस देव जाला । वज्रपंजरु ॥ २५॥

It has never been seen or heard that God has ever harmed a devotee. For those who take refuge in Him, God becomes an impenetrable shield.

देव भक्तांचा कैवारी । देव पतितांसि तारी । देव होये साहाकारी । अनाथांचा ॥ २६॥

देव भक्तांचा पाठीराखा असतो, देव पतितांना तारतो, आणि देव अनाथांचा आधार बनतो.

देव भक्तांचा कैवारी । देव पतितांसि तारी । देव होये साहाकारी । अनाथांचा ॥ २६॥

God is the champion of His devotees, God delivers the fallen, and God becomes the support of the helpless.

देव अनाथांचा कैपक्षी । नाना संकटांपासून रक्षी । धांविन्नला अंतरसाक्षी । गजेंद्राकारणें ॥ २७॥

देव अनाथांची बाजू घेतो आणि नाना संकटांतून रक्षण करतो. अंतःकरणातील साक्षी असलेला देव गजेंद्रासाठी धावून आला.

देव अनाथांचा कैपक्षी । नाना संकटांपासून रक्षी । धांविन्नला अंतरसाक्षी । गजेंद्राकारणें ॥ २७॥

God takes the side of the helpless and protects them from every calamity. God, the witness within, rushed to rescue the elephant-king Gajendra.

देव कृपेचा सागरु । देव करुणेचा जळधरु । देवासि भक्तांचा विसरु । पडणार नाहीं ॥ २८॥

देव करुणेचा सागर आहे, देव दयेचा मेघ आहे. देवाला भक्तांचा विसर कधीच पडत नाही.

देव कृपेचा सागरु । देव करुणेचा जळधरु । देवासि भक्तांचा विसरु । पडणार नाहीं ॥ २८॥

God is an ocean of compassion, a cloud of mercy. God never forgets His devotees.

देव प्रीती राखों जाणे । देवासी करावें साजणें । जिवलगें आवघीं पिसुणें । कामा न येती ॥ २९॥

देवाला प्रेम कसे जपायचे हे कळते. आपण देवाशी प्रिय राहावे. जगातील इतर जिवलग शेवटी कपटीच निघतात.

देव प्रीती राखों जाणे । देवासी करावें साजणें । जिवलगें आवघीं पिसुणें । कामा न येती ॥ २९॥

God knows how to preserve love. One should become dear to Him. Worldly intimates, in the end, all prove to be treacherous.

सख्य देवाचें तुटीना । प्रीति देवाची विटेना । देव कदा पालटेना । शरणागतांसी ॥ ३०॥

देवाशी असलेले सख्य कधी तुटत नाही, त्याची प्रीती कधी विटत नाही. शरणागतांच्या बाबतीत देव कधीही बदलत नाही.

सख्य देवाचें तुटीना । प्रीति देवाची विटेना । देव कदा पालटेना । शरणागतांसी ॥ ३०॥

Friendship with God never breaks, His love never fades. God never changes toward those who take refuge in Him.

म्हणौनि सख्य देवासी करावें । हितगुज तयासी सांगावें । आठवे भक्तीचें जाणावें । लक्षण ऐसें ॥ ३१॥

म्हणून देवाशी सख्य करावे आणि आपले मनोगत त्यालाच सांगावे. आठव्या भक्तीचे हेच लक्षण आहे.

म्हणौनि सख्य देवासी करावें । हितगुज तयासी सांगावें । आठवे भक्तीचें जाणावें । लक्षण ऐसें ॥ ३१॥

Therefore one should form friendship with God, and confide one's innermost heart to Him alone. This is the mark of the eighth devotion.

जैसा देव तैसा गुरु । शास्त्रीं बोलिला हा विचारु । म्हणौन सख्यत्वाचा प्रकारु । सद्गुारूसीं असावा ॥ ३२॥

जसा देव तसाच गुरू, असे शास्त्रात सांगितले आहे. म्हणून हेच सख्यत्व सद्गुरूंशीही असावे.

जैसा देव तैसा गुरु । शास्त्रीं बोलिला हा विचारु । म्हणौन सख्यत्वाचा प्रकारु । सद्गुारूसीं असावा ॥ ३२॥

As God is, so is the Guru - this is stated in the scriptures. Therefore the same friendship should be held toward the Sadguru as well.