मागां जालें निरूपण । साहवें भक्तीचें लक्षण । आतां ऐका सावधान । सातवी भक्ती ॥ १॥

मागे सहाव्या भक्तीचे लक्षण सांगितले. आता सावधपणे सातवी भक्ती ऐका.

मागां जालें निरूपण । साहवें भक्तीचें लक्षण । आतां ऐका सावधान । सातवी भक्ती ॥ १॥

The mark of the sixth devotion has already been explained. Now listen attentively to the seventh devotion.

सातवें भजन तें दास्य जाणावें । पडिलें कार्य तितुकें करावें । सदा सन्निधचि असावें । देवद्वारीं ॥ २॥

सातवी भक्ती म्हणजे दास्य - जे जे काम पडेल ते करावे, आणि सतत देवाच्या द्वारी हजर असावे.

सातवें भजन तें दास्य जाणावें । पडिलें कार्य तितुकें करावें । सदा सन्निधचि असावें । देवद्वारीं ॥ २॥

The seventh devotion is dasya, servitude - whatever task falls due should be done, and one should remain constantly present at God's door.

देवाचें वैभव संभाळावें । न्यूनपूर्ण पडोंचि नेदावें । चढतें वाढतें वाढवावें । भजन देवाचें ॥ ३॥

देवाचे वैभव सांभाळावे, त्यात काही उणीव पडू देऊ नये, आणि देवाची सेवा उत्तरोत्तर वाढवत न्यावी.

देवाचें वैभव संभाळावें । न्यूनपूर्ण पडोंचि नेदावें । चढतें वाढतें वाढवावें । भजन देवाचें ॥ ३॥

One should preserve God's grandeur, never letting it fall short, and keep increasing His service ever further.

भंगलीं देवाळयें करावीं । मोडलीं सरोवरें बांधावीं । सोफे धर्मशाळा चालवावीं । नूतनचि कार्यें ॥ ४॥

मोडलेली देवळे पुन्हा बांधावीत, ढासळलेली तळी बांधून काढावीत, आणि पडवी-धर्मशाळांचे काम नव्याने चालू ठेवावे.

भंगलीं देवाळयें करावीं । मोडलीं सरोवरें बांधावीं । सोफे धर्मशाळा चालवावीं । नूतनचि कार्यें ॥ ४॥

Broken temples should be rebuilt, collapsed reservoirs restored, and porches and rest-houses kept running with ever-fresh work.

नाना रचना जीर्ण जर्जर । त्यांचे करावे जीर्णोद्धार । पडिलें कार्य तें सत्वर । चालवित जावें ॥ ५॥

जुन्या-जीर्ण झालेल्या वास्तूंचा जीर्णोद्धार करावा. जे काम अंगावर पडेल ते तत्परतेने पुढे चालवावे.

नाना रचना जीर्ण जर्जर । त्यांचे करावे जीर्णोद्धार । पडिलें कार्य तें सत्वर । चालवित जावें ॥ ५॥

Old and decrepit structures should be renovated. Whatever task falls due should be carried forward promptly.

गज रथ तुरंग सिंहासनें । चौकिया सिबिका सुखासनें । मंचक डोल्हारे विमानें । नूतनचि करावीं ॥ ६॥

हत्ती, रथ, घोडे, सिंहासने, पालख्या व सुखासने, तसेच मंचक व विमाने - अशा गोष्टी नव्याने तयार कराव्यात.

गज रथ तुरंग सिंहासनें । चौकिया सिबिका सुखासनें । मंचक डोल्हारे विमानें । नूतनचि करावीं ॥ ६॥

Elephants, chariots, horses, thrones, palanquins, comfortable seats, couches, and aerial vehicles - such things should be made anew.

मेघडंब्रें छत्रें चामरें । सूर्यापानें निशाणें अपारें । नित्य नूतन अत्यादरें । सांभाळित जावीं ॥ ७॥

मेघडंबऱ्या, छत्रे, चवऱ्या, सूर्यछत्रे, असंख्य ध्वज-पताका - या गोष्टी नित्य नव्याने अत्यंत आदराने सांभाळाव्यात.

मेघडंब्रें छत्रें चामरें । सूर्यापानें निशाणें अपारें । नित्य नूतन अत्यादरें । सांभाळित जावीं ॥ ७॥

Canopies, umbrellas, fly-whisks, sunshades, and countless banners should be kept ever-fresh with the utmost care.

नाना प्रकारीचीं यानें । बैसावयाचीं उत्तम स्थानें । बहुविध सुवर्णासनें । येत्नें करीत जावीं ॥ ८॥

विविध प्रकारची वाहने, उत्तम आसनव्यवस्था, तसेच अनेक प्रकारची सोन्याची आसने प्रयत्नपूर्वक तयार करावीत.

नाना प्रकारीचीं यानें । बैसावयाचीं उत्तम स्थानें । बहुविध सुवर्णासनें । येत्नें करीत जावीं ॥ ८॥

Various kinds of vehicles, excellent seating arrangements, and many kinds of golden seats should be made with great effort.

भुवनें कोठड्या पेट्या मांदुसा । रांझण कोहळीं घागरी बहुवसा । संपूर्ण द्रव्यांश ऐसा । अति येत्नें करावा ॥ ९॥

इमारती, खोल्या, पेट्या-मांदुसे, तसेच मोठमोठी रांजण-घागरींची द्रव्यसंपत्ती अत्यंत प्रयत्नाने उभी करावी.

भुवनें कोठड्या पेट्या मांदुसा । रांझण कोहळीं घागरी बहुवसा । संपूर्ण द्रव्यांश ऐसा । अति येत्नें करावा ॥ ९॥

Buildings, chambers, chests and storage-boxes, along with large jars and pots for provisions, should be assembled with great effort.

भुयेरीं तळघरें आणी विवरें । नाना स्थळें गुप्त द्वारें । अनर्घ्ये वस्तूंचीं भांडारें । येत्नें करीत जावीं ॥ १०॥

भुयारे, तळघरे व गुप्त वाटा, तसेच अमूल्य वस्तूंची भांडारे प्रयत्नपूर्वक तयार करावीत.

भुयेरीं तळघरें आणी विवरें । नाना स्थळें गुप्त द्वारें । अनर्घ्ये वस्तूंचीं भांडारें । येत्नें करीत जावीं ॥ १०॥

Underground passages, cellars, and hidden ways, along with treasuries of priceless things, should be prepared with effort.

आळंकार भूषणें दिव्यांबरें । नाना रत्नें मनोहरें । नाना धातु सुवर्णपात्रें । येत्नें करीत जावीं ॥ ११॥

अलंकार, दिव्य वस्त्रे, मनोहर रत्ने, तसेच सोन्या-चांदीची भांडी प्रयत्नपूर्वक तयार करावीत.

आळंकार भूषणें दिव्यांबरें । नाना रत्नें मनोहरें । नाना धातु सुवर्णपात्रें । येत्नें करीत जावीं ॥ ११॥

Ornaments, fine garments, beautiful jewels, and vessels of gold and silver should be prepared with effort.

पुष्पवाटिका नाना वनें । नाना तरुवरांचीं बनें । पावतीं करावीं जीवनें । तया वृक्षांसी ॥ १२॥

फुलबागा व विविध वने उभारावीत, आणि त्या झाडांना नियमित पाणी देऊन जगवावे.

पुष्पवाटिका नाना वनें । नाना तरुवरांचीं बनें । पावतीं करावीं जीवनें । तया वृक्षांसी ॥ १२॥

Flower gardens and various groves should be established, and those trees should be kept watered and thriving.

नाना पशूंचिया शाळा । नाना पक्षी चित्रशाळा । नाना वाद्यें नाट्यशाळा । गुणी गायेक बहुसाल ॥ १३॥

विविध प्राण्यांच्या शाळा, पक्ष्यांची चित्रशाळा, वाद्यांची नाट्यशाळा, तसेच अनेक गुणी गायक जमवावेत.

नाना पशूंचिया शाळा । नाना पक्षी चित्रशाळा । नाना वाद्यें नाट्यशाळा । गुणी गायेक बहुसाल ॥ १३॥

Enclosures for various animals, aviaries for birds, halls for music and dance, and many skilled singers should be gathered.

स्वयंपाकगृहें भोजनशाळा । सामग्रीगृहें धर्मशाळा । निद्रिस्तांकारणें पडशाळा । विशाळ स्थळें ॥ १४॥

स्वयंपाकघरे, भोजनशाळा, सामग्री ठेवण्याची दालने, धर्मशाळा, तसेच निजण्यासाठी विस्तृत पडवी उभाराव्यात.

स्वयंपाकगृहें भोजनशाळा । सामग्रीगृहें धर्मशाळा । निद्रिस्तांकारणें पडशाळा । विशाळ स्थळें ॥ १४॥

Kitchens, dining halls, storage rooms, rest-houses, and spacious porches for sleeping should be built.

नाना परिमळद्रव्यांचीं स्थळें । नाना खाद्यफळांचीं स्थळें । नाना रसांचीं नाना स्थळें । येत्नें करीत जावीं ॥ १५॥

सुगंधी द्रव्यांची, खाद्यफळांची व विविध रसांची स्थाने प्रयत्नपूर्वक तयार करावीत.

नाना परिमळद्रव्यांचीं स्थळें । नाना खाद्यफळांचीं स्थळें । नाना रसांचीं नाना स्थळें । येत्नें करीत जावीं ॥ १५॥

Places for fragrant substances, edible fruits, and various flavored preparations should be arranged with effort.

नाना वस्तांची नाना स्थानें । भंगलीं करावीं नूतनें । देवाचें वैभव वचनें । किती म्हणौनि बोलावें ॥ १६॥

विविध वस्तूंची अनेक स्थाने असावीत, आणि मोडलेली सर्व नव्याने बांधावीत. देवाचे वैभव किती म्हणून वर्णावे?

नाना वस्तांची नाना स्थानें । भंगलीं करावीं नूतनें । देवाचें वैभव वचनें । किती म्हणौनि बोलावें ॥ १६॥

There should be many places for various things, and whatever is broken should be rebuilt anew. How much can one even describe God's grandeur in words?

सर्वां ठाई अतिसादर । आणी दास्यत्वासहि तत्पर । कार्यभागाचा विसर । पडणार नाहीं ॥ १७॥

सर्व ठिकाणी अत्यंत आदर बाळगावा, आणि नम्रपणे सेवाही करावी. कोणतेही काम विसरून चालणार नाही.

सर्वां ठाई अतिसादर । आणी दास्यत्वासहि तत्पर । कार्यभागाचा विसर । पडणार नाहीं ॥ १७॥

One should show utmost reverence everywhere, and remain ready for humble service as well. No task should ever be forgotten.

जयंत्या पर्वें मोहोत्साव । असंभाव्य चालवी वैभव । जें देखतां स्वर्गींचे देव । तटस्त होती ॥ १८॥

जयंती व सणांच्या प्रसंगी असामान्य वैभवाने उत्सव साजरा करावा, जो पाहून स्वर्गातील देवही थक्क व्हावेत.

जयंत्या पर्वें मोहोत्साव । असंभाव्य चालवी वैभव । जें देखतां स्वर्गींचे देव । तटस्त होती ॥ १८॥

On birthday celebrations and festivals, an extraordinary, grand celebration should be held, so magnificent that even the gods in heaven stand astonished at seeing it.

ऐसें वैभव चालवावें । आणी नीच दास्यत्वहि करावें । पडिले प्रसंगीं सावध असावें । सर्वकाळ ॥ १९॥

असे वैभव सांभाळावे, आणि त्याचबरोबर नम्र सेवाही करावी. प्रत्येक प्रसंगी सर्व काळ सावध राहावे.

ऐसें वैभव चालवावें । आणी नीच दास्यत्वहि करावें । पडिले प्रसंगीं सावध असावें । सर्वकाळ ॥ १९॥

Such grandeur should be maintained, while also performing humble service. One should remain alert at all times, for every occasion.

जें जें कांहीं पाहिजे । तें तें तत्काळचि देजे । अत्यंत आवडीं कीजे । सकळ सेवा ॥ २०॥

जे जे काही लागेल ते ते तत्काळ द्यावे, आणि सर्व सेवा अत्यंत आवडीने करावी.

जें जें कांहीं पाहिजे । तें तें तत्काळचि देजे । अत्यंत आवडीं कीजे । सकळ सेवा ॥ २०॥

Whatever is needed should be given at once, and all service should be rendered with the utmost love.

चरणक्षाळळें स्नानें आच्मनें । गंधाक्षतें वसनें भूषणें । आसनें जीवनें नाना सुमनें । धूप दीप नैवेद्य ॥ २१॥

चरण धुणे, स्नान घालणे, आचमन देणे, गंध-अक्षता-वस्त्रे-अलंकार, आसने, पाणी, फुले, धूप-दीप व नैवेद्य - हे सर्व सिद्ध ठेवावे.

चरणक्षाळळें स्नानें आच्मनें । गंधाक्षतें वसनें भूषणें । आसनें जीवनें नाना सुमनें । धूप दीप नैवेद्य ॥ २१॥

Washing the feet, giving a bath, offering ritual sips of water, sandalwood paste, rice, garments, ornaments, a seat, water, flowers, incense, lamps, and food offerings - all this should be kept ready.

शयेनाकारणें उत्तम स्थळें । जळें ठेवावीं सुसीतळें । तांबोल गायनें रसाळें । रागरंगें करावीं ॥ २२॥

झोपण्यासाठी उत्तम व थंड जागा तयार ठेवावी, थंड पाणी सिद्ध ठेवावे, आणि विडा व गाणी योग्य रागरंगात तयार ठेवावीत.

शयेनाकारणें उत्तम स्थळें । जळें ठेवावीं सुसीतळें । तांबोल गायनें रसाळें । रागरंगें करावीं ॥ २२॥

An excellent, cool place should be kept ready for rest, cool water should be at hand, and betel and songs in fitting mood and melody should be prepared.

परिमळद्रव्यें आणी फुलीलीं । नाना सुगंधेल तेलें । खाद्य फळें बहुसालें । सन्निधचि असावीं ॥ २३॥

सुगंधी द्रव्ये, फुले व तेले, तसेच विविध खाद्यपदार्थ व फळे नेहमी जवळ ठेवावीत.

परिमळद्रव्यें आणी फुलीलीं । नाना सुगंधेल तेलें । खाद्य फळें बहुसालें । सन्निधचि असावीं ॥ २३॥

Fragrant substances, flowers, and oils, along with various foods and fruits, should always be kept close at hand.

सडे संमार्जनें करावीं । उदकपात्रें उदकें भरावीं । वसनें प्रक्षालून आणावीं । उत्तमोत्तमें ॥ २४॥

सडा-सारवण करावे, पाण्याची भांडी भरून ठेवावीत, आणि उत्तमोत्तम वस्त्रे धुऊन आणून ठेवावीत.

सडे संमार्जनें करावीं । उदकपात्रें उदकें भरावीं । वसनें प्रक्षालून आणावीं । उत्तमोत्तमें ॥ २४॥

Sweeping and cleaning should be done, water vessels should be kept filled, and the finest garments should be washed and kept ready.

सकळांचें करावें पारपत्य । आलयाचें करावें आतित्य । ऐसी हे जाणावी सत्य । सातवी भक्ती ॥ २५॥

सर्वांची काळजी घ्यावी आणि आलेल्या पाहुण्यांचे आदरातिथ्य करावे. हीच खरी सातवी भक्ती होय.

सकळांचें करावें पारपत्य । आलयाचें करावें आतित्य । ऐसी हे जाणावी सत्य । सातवी भक्ती ॥ २५॥

One should take care of everyone, and offer hospitality to guests who arrive. This indeed is the true seventh devotion.

वचनें बोलावीं करुणेचीं । नाना प्रकारें स्तुतीचीं । अंतरें निवतीं सकळांचीं । ऐसें वदावें ॥ २६॥

करुणेने भरलेली आणि स्तुतीने भरलेली वचने बोलावीत, ज्याने सर्वांच्या मनाला शांतता वाटेल.

वचनें बोलावीं करुणेचीं । नाना प्रकारें स्तुतीचीं । अंतरें निवतीं सकळांचीं । ऐसें वदावें ॥ २६॥

One should speak words full of compassion and praise, such that everyone's heart feels soothed.

ऐसी हे सातवी भक्ती । निरोपिली येथामती । प्रत्यक्ष न घडे तरी चित्तीं । मानसपूजा करावी ॥ २७॥

अशा प्रकारे सातवी भक्ती जितकी समजली तितकी सांगितली आहे. प्रत्यक्ष हे शक्य नसेल तर मनाने पूजा करावी.

ऐसी हे सातवी भक्ती । निरोपिली येथामती । प्रत्यक्ष न घडे तरी चित्तीं । मानसपूजा करावी ॥ २७॥

Thus the seventh devotion has been explained as far as understood. If it cannot actually be performed, one should worship in the mind.

ऐसें दास्य करावें देवाचें । येणेंचि प्रकारें सद्गुbरूचें । प्रत्यक्ष न घडे तरी मानसपूजेचें । करित जावें ॥ २८॥

अशा प्रकारे देवाची सेवा करावी, आणि त्याच पद्धतीने सद्गुरूंचीही. प्रत्यक्ष शक्य नसेल तर मानसपूजा करत राहावी.

ऐसें दास्य करावें देवाचें । येणेंचि प्रकारें सद्गुbरूचें । प्रत्यक्ष न घडे तरी मानसपूजेचें । करित जावें ॥ २८॥

In this way one should serve God, and in the same manner the Sadguru too. If it cannot actually be done, one should keep performing this service mentally.