मागां बोलिला तमोगुण । जो दुःखदायक दारुण । आतां ऐका सत्वगुण । परम दुल्लभ ॥ १ ॥

यापूर्वी अतिशय दुःखदायक असा तमोगुण सांगितला. आता अत्यंत दुर्लभ असा सत्त्वगुण ऐका.

मागां बोलिला तमोगुण । जो दुःखदायक दारुण । आतां ऐका सत्वगुण । परम दुल्लभ ॥ १ ॥

Earlier, the terribly painful quality of tamas was described. Now hear of sattva, a quality exceedingly rare to attain.

जो भजनाचा आधार । जो योगियांची थार । जो निरसी संसार । दुःखमूळ जो ॥ २ ॥

जो भजनाचा आधार आहे, जो योग्यांचा आश्रयस्थान आहे, आणि जो दुःखाचे मूळ असलेल्या संसाराचे निरसन करतो, तो सत्त्वगुण होय.

जो भजनाचा आधार । जो योगियांची थार । जो निरसी संसार । दुःखमूळ जो ॥ २ ॥

That which is the foundation of devotion, the resting place of yogis, and that which dissolves worldly existence, the root of all sorrow - that is sattva.

जेणें होये उत्तम गती । मार्ग फुटे भगवंतीं । जेणें पाविजे मुक्ती । सायोज्यता ते ॥ ३ ॥

ज्यामुळे उत्तम गती प्राप्त होते, ज्यामुळे भगवंताप्रत जाण्याचा मार्ग खुला होतो, आणि ज्यामुळे सायुज्य मुक्ती प्राप्त होते, तोच सत्त्वगुण होय.

जेणें होये उत्तम गती । मार्ग फुटे भगवंतीं । जेणें पाविजे मुक्ती । सायोज्यता ते ॥ ३ ॥

That through which one attains the highest state, through which the path to God opens up, and through which one gains sayujya liberation, union with God - that is sattva.

जो भक्तांचा कोंवसा । जो भवार्णवींचा भर्वसा । मोक्षलक्ष्मीची दशा । तो सत्वगुण ॥ ४ ॥

जो भक्तांचे कवच आहे, जो संसारसागरातील भरवसा आहे, आणि जो मोक्षलक्ष्मीच्या प्राप्तीची अवस्था आहे, तो सत्त्वगुण होय.

जो भक्तांचा कोंवसा । जो भवार्णवींचा भर्वसा । मोक्षलक्ष्मीची दशा । तो सत्वगुण ॥ ४ ॥

That which shelters devotees, which is their sole reliance amid the ocean of worldly life, and which brings one to the state of attaining the wealth of liberation - that is sattva.

जो परमार्थाचें मंडण । जो महंतांचें भूषण । रजतमाचें निर्शन । तो सत्वगुण ॥ ५ ॥

जो परमार्थाचा शृंगार आहे, जो महंतांचे भूषण आहे, आणि जो रज-तम गुणांचा नाश करतो, तो सत्त्वगुण होय.

जो परमार्थाचें मंडण । जो महंतांचें भूषण । रजतमाचें निर्शन । तो सत्वगुण ॥ ५ ॥

That which adorns the spiritual path, which is the ornament of saintly people, and which destroys rajas and tamas - that is sattva.

जो परमसुखकारी । जो आनंदाची लहरी । दे‍ऊनियां, निवारी- । जन्ममृत्य ॥ ६ ॥

जो परम सुख देणारा आहे, जो आनंदाची लहर देतो, आणि तो देऊन जन्ममृत्यूचे चक्र निवारण करतो, तो सत्त्वगुण होय.

जो परमसुखकारी । जो आनंदाची लहरी । दे‍ऊनियां, निवारी- । जन्ममृत्य ॥ ६ ॥

That which grants supreme happiness, which sends waves of bliss, and, by giving this, ends the cycle of birth and death - that is sattva.

जो अज्ञानाचा सेवट । जो पुण्याचें मूळ पीठ । जयाचेनि सांपडे वाट । परलोकाची ॥ ७ ॥

जो अज्ञानाचा अंत घडवतो, जो पुण्याचे मूळ आधारस्थान आहे, आणि ज्यामुळे परलोकाची, म्हणजे मोक्षाची, वाट सापडते, तो सत्त्वगुण होय.

जो अज्ञानाचा सेवट । जो पुण्याचें मूळ पीठ । जयाचेनि सांपडे वाट । परलोकाची ॥ ७ ॥

That which brings ignorance to its end, which is the very seat and source of merit, and through which the path to the world beyond is found - that is sattva.

ऐसा हा सत्वगुण । देहीं उमटतां आपण । तये क्रियेचें लक्षण । ऐसें असे ॥ ८ ॥

असा हा सत्त्वगुण देहात प्रकट झाला असता, त्याच्या कृतीचे लक्षण असे असते.

ऐसा हा सत्वगुण । देहीं उमटतां आपण । तये क्रियेचें लक्षण । ऐसें असे ॥ ८ ॥

Such is this sattva. When it manifests in the body, its characteristic actions are as follows.

ईश्वरीं प्रेमा अधिक । प्रपंच संपादणे लोकिक । सदा सन्निध विवेक । तो सत्वगुण ॥ ९ ॥

ईश्वरावर अधिक प्रेम असते, संसारही लौकिकरीत्या व्यवहारापुरता सांभाळला जातो, आणि विवेक सदैव जवळ असतो, तो सत्त्वगुण होय.

ईश्वरीं प्रेमा अधिक । प्रपंच संपादणे लोकिक । सदा सन्निध विवेक । तो सत्वगुण ॥ ९ ॥

Greater love for God, worldly life managed only as much as is proper, and discernment always kept close at hand - this is the mark of sattva.

संसारदुःख विसरवी । भक्तिमार्ग विमळ दावी । भजनक्रिया उपजवी । तो सत्वगुण ॥ १० ॥

संसाराचे दुःख विसरायला लावतो, निर्मळ भक्तिमार्ग दाखवतो, आणि भजनाची कृती उत्पन्न करतो, तो सत्त्वगुण होय.

संसारदुःख विसरवी । भक्तिमार्ग विमळ दावी । भजनक्रिया उपजवी । तो सत्वगुण ॥ १० ॥

That which makes one forget the sorrows of worldly life, reveals the pure path of devotion, and gives rise to acts of worship - this is the mark of sattva.

परमार्थाची आवडी । उठे भावार्थाची गोडी । परोपकारीं तांतडी । तो सत्वगुण ॥ ११ ॥

परमार्थाची आवड निर्माण होते, श्रद्धेची गोडी उत्पन्न होते, आणि परोपकार करण्याची तत्परता असते, तो सत्त्वगुण होय.

परमार्थाची आवडी । उठे भावार्थाची गोडी । परोपकारीं तांतडी । तो सत्वगुण ॥ ११ ॥

A love for the spiritual path arises, a sweetness of true faith wells up, and there is eagerness to help others - this is the mark of sattva.

स्नानसंध्या पुण्यसीळ । अभ्यांतरींचा निर्मळ । शरीर वस्त्रें सोज्वळ । तो सत्वगुण ॥ १२ ॥

स्नान-संध्या करणारा, पुण्यशील स्वभावाचा, आतून निर्मळ आणि शरीर-वस्त्रही स्वच्छ ठेवणारा, हा सत्त्वगुण होय.

स्नानसंध्या पुण्यसीळ । अभ्यांतरींचा निर्मळ । शरीर वस्त्रें सोज्वळ । तो सत्वगुण ॥ १२ ॥

One who bathes and prays daily, is virtuous by nature, pure within, and keeps body and clothing clean - this is the mark of sattva.

येजन आणी याजन । आधेन आणी अध्यापन । स्वयें करी दानपुण्य । तो सत्वगुण ॥ १३ ॥

यज्ञ करणे-करवणे, अध्ययन-अध्यापन करणे, आणि स्वतः दानधर्म करणे, हा सत्त्वगुण होय.

येजन आणी याजन । आधेन आणी अध्यापन । स्वयें करी दानपुण्य । तो सत्वगुण ॥ १३ ॥

Performing and conducting sacrifices, studying and teaching, and giving charity oneself - this is the mark of sattva.

निरूपणाची आवडी । जया हरिकथेची गोडी । क्रिया पालटे रोकडी । तो सत्वगुण ॥ १४ ॥

निरूपण ऐकण्याची आवड असते, हरिकथेची गोडी लागते, आणि त्यामुळे आपल्या वर्तनात लगेच सकारात्मक बदल घडतो, तो सत्त्वगुण होय.

निरूपणाची आवडी । जया हरिकथेची गोडी । क्रिया पालटे रोकडी । तो सत्वगुण ॥ १४ ॥

A love for spiritual discourse, a sweetness found in the stories of God, and one's own conduct visibly transforming as a result - this is the mark of sattva.

अश्वदानें गजदानें । गोदानें भूमिदानें । नाना रत्नांचीं दानें- । करी, तो सत्वगुण ॥ १५ ॥

घोडे, हत्ती, गाई, जमीन आणि नाना रत्नांचे दान करणे, हा सत्त्वगुण होय.

अश्वदानें गजदानें । गोदानें भूमिदानें । नाना रत्नांचीं दानें- । करी, तो सत्वगुण ॥ १५ ॥

Giving away horses, elephants, cows, land, and various precious gems in charity - this is the mark of sattva.

धनदान वस्त्रदान । अन्नदान उदकदान । करी ब्राह्मणसंतर्पण । तो सत्वगुण ॥ १६ ॥

धन, वस्त्र, अन्न आणि पाणी यांचे दान करणे, आणि ब्राह्मणांना भोजन देणे, हा सत्त्वगुण होय.

धनदान वस्त्रदान । अन्नदान उदकदान । करी ब्राह्मणसंतर्पण । तो सत्वगुण ॥ १६ ॥

Giving money, clothes, food, and water in charity, and feasting learned brahmins - this is the mark of sattva.

कार्तिकस्नानें माघस्नानें । व्रतें उद्यापनें दानें । निःकाम तीर्थें उपोषणे । तो सत्वगुण ॥ १७ ॥

कार्तिक स्नान, माघ स्नान, व्रते, त्यांची सांगता, दाने, आणि निष्काम बुद्धीने केलेली तीर्थयात्रा व उपवास, हा सत्त्वगुण होय.

कार्तिकस्नानें माघस्नानें । व्रतें उद्यापनें दानें । निःकाम तीर्थें उपोषणे । तो सत्वगुण ॥ १७ ॥

The ritual bathing of Kartik and Magh months, vows and their completion, acts of charity, and pilgrimages and fasts undertaken without selfish desire - this is the mark of sattva.

सहस्रभोजनें लक्षभोजनें । विविध प्रकारींचीं दानें । निःकाम करी सत्वगुणें । कामना रजोगुण ॥ १८ ॥

हजारो-लाखो लोकांना भोजन देणे, नाना प्रकारची दाने करणे - हे सर्व निष्काम बुद्धीने केले तर सत्त्वगुण, पण स्वार्थाच्या इच्छेने केले तर तोच रजोगुण ठरतो.

सहस्रभोजनें लक्षभोजनें । विविध प्रकारींचीं दानें । निःकाम करी सत्वगुणें । कामना रजोगुण ॥ १८ ॥

Feeding thousands or hundreds of thousands, and giving all manner of charity - if done without any selfish desire, this is sattva; but if done out of self-interested wishing, the very same act becomes rajas.

तीर्थीं अर्पी जो अग्रारें । बांधे वापी सरोवरें । बांधे देवाळयें सिखरें । तो सत्वगुण ॥ १९ ॥

तीर्थक्षेत्री ब्राह्मणांना भूमिदान करणे, विहिरी-तळी बांधणे, आणि शिखरयुक्त देवळे बांधणे, हा सत्त्वगुण होय.

तीर्थीं अर्पी जो अग्रारें । बांधे वापी सरोवरें । बांधे देवाळयें सिखरें । तो सत्वगुण ॥ १९ ॥

Donating land-grants to brahmins at holy places, building wells and lakes, and constructing temples with towering spires - this is the mark of sattva.

देवद्वारीं पडशाळा । पाईरीया दीपमाळा । वृंदावनें पार पिंपळा- । बांधे, तो सत्वगुण ॥ २० ॥

देवळाच्या दारात प्रवेशशाळा, पायऱ्या, दीपमाळा, तुळशी वृंदावने आणि पिंपळाभोवती पार बांधणे, हा सत्त्वगुण होय.

देवद्वारीं पडशाळा । पाईरीया दीपमाळा । वृंदावनें पार पिंपळा- । बांधे, तो सत्वगुण ॥ २० ॥

Building entrance halls at temple doors, steps, towers of lamps, sacred tulsi platforms, and stone platforms around a peepal tree - this is the mark of sattva.

लावीं वनें उपवनें । पुष्पवाटिका जीवनें । निववी तापस्यांचीं मनें । तो सत्वगुण ॥ २१ ॥

वने, उपवने, फुलबागा आणि जलाशय निर्माण करणे, आणि तपस्व्यांच्या मनांना शांती देणे, हा सत्त्वगुण होय.

लावीं वनें उपवनें । पुष्पवाटिका जीवनें । निववी तापस्यांचीं मनें । तो सत्वगुण ॥ २१ ॥

Planting groves and gardens, flower gardens and water sources, and bringing peace and comfort to the minds of ascetics - this is the mark of sattva.

संध्यामठ आणि भुयेरीं । पाईरीया नदीतीरीं । भांडारगृहें देवद्वारीं । बांधें, तो सत्वगुण ॥ २२ ॥

संध्येसाठी मठ, भुयारी तळघरे, नदीतीरी पायऱ्या, आणि देवळाच्या दारात भांडारगृहे बांधणे, हा सत्त्वगुण होय.

संध्यामठ आणि भुयेरीं । पाईरीया नदीतीरीं । भांडारगृहें देवद्वारीं । बांधें, तो सत्वगुण ॥ २२ ॥

Building shelters for evening prayer, underground chambers, steps along riverbanks, and storerooms at temple entrances - this is the mark of sattva.

नाना देवांचीं जे स्थानें । तेथें नंदादीप घालणें । वाहे आळंकार भूषणें । तो सत्वगुण ॥ २३ ॥

विविध देवस्थानांत अखंड तेवणारा नंदादीप लावणे, आणि देवाला अलंकार-भूषणे अर्पण करणे, हा सत्त्वगुण होय.

नाना देवांचीं जे स्थानें । तेथें नंदादीप घालणें । वाहे आळंकार भूषणें । तो सत्वगुण ॥ २३ ॥

Lighting perpetual lamps at various shrines of the gods, and offering ornaments and jewelry to God - this is the mark of sattva.

जेंगट मृदांग टाळ । दमामे नगारे काहळ । नाना वाद्यांचे कल्लोळ । सुस्वरादिक ॥ २४ ॥

झांज, मृदंग, टाळ, नगारे, कर्णे यांसारखी नाना वाद्ये सुस्वरात वाजवणे,

जेंगट मृदांग टाळ । दमामे नगारे काहळ । नाना वाद्यांचे कल्लोळ । सुस्वरादिक ॥ २४ ॥

Playing cymbals, drums, gongs, kettle-drums, and horns - a whole array of instruments sounding out in sweet harmony -

नाना समग्री सुंदर । देवाळईं घाली नर । हरिभजनीं जो तत्पर । तो सत्वगुण ॥ २५ ॥

अशी नाना सुंदर सामग्री देवळात अर्पण करणे, आणि हरिभजनात तत्पर राहणे, हा सत्त्वगुण होय.

नाना समग्री सुंदर । देवाळईं घाली नर । हरिभजनीं जो तत्पर । तो सत्वगुण ॥ २५ ॥

offering all such beautiful things at the temple, and being ever ready and eager in devotional worship - this is the mark of sattva.

छेत्रें आणी सुखासनें । दिंड्या पताका निशाणें । वाहे चामरें सूर्यापानें । तो सत्वगुण ॥ २६ ॥

छत्र, पालखी, दिंड्या, पताका, निशाणे, चामरे आणि सूर्यछत्र देवाला अर्पण करणे, हा सत्त्वगुण होय.

छेत्रें आणी सुखासनें । दिंड्या पताका निशाणें । वाहे चामरें सूर्यापानें । तो सत्वगुण ॥ २६ ॥

Offering ceremonial umbrellas, palanquins, processional banners, flags and standards, fly-whisks, and sunshades in service of God - this is the mark of sattva.

वृंदावनें तुळसीवने । रंगमाळा संमार्जनें । ऐसी प्रीति घेतली मनें । तो सत्वगुण ॥ २७ ॥

तुळशी वृंदावने, तुळशीची वने, रांगोळ्या-सडा घालणे आणि झाडलोट करणे - अशी आवड मनाने धरणे, हा सत्त्वगुण होय.

वृंदावनें तुळसीवने । रंगमाळा संमार्जनें । ऐसी प्रीति घेतली मनें । तो सत्वगुण ॥ २७ ॥

Taking heartfelt delight in tending sacred tulsi plants and groves, in drawing rangoli patterns, and in sweeping and cleaning - this is the mark of sattva.

सुंदरें नाना उपकर्णें । मंडप चांदवे आसनें । देवाळईं समर्पणें । तो सत्वगुण ॥ २८ ॥

सुंदर अशी नाना उपसाधने, मंडप, शामियाने आणि आसने देवळात अर्पण करणे, हा सत्त्वगुण होय.

सुंदरें नाना उपकर्णें । मंडप चांदवे आसनें । देवाळईं समर्पणें । तो सत्वगुण ॥ २८ ॥

Offering beautiful accessories, pavilions, canopies, and seats at the temple - this is the mark of sattva.

देवाकारणें खाद्य । नाना प्रकारीं नैवेद्य । अपूर्व फळें अर्पी सद्य । तो सत्वगुण ॥ २९ ॥

देवासाठी नाना प्रकारचे खाद्यपदार्थ, नैवेद्य आणि अपूर्व फळे लगेचच अर्पण करणे, हा सत्त्वगुण होय.

देवाकारणें खाद्य । नाना प्रकारीं नैवेद्य । अपूर्व फळें अर्पी सद्य । तो सत्वगुण ॥ २९ ॥

Promptly offering God all sorts of food, ritual offerings, and rare fruits - this is the mark of sattva.

ऐसी भक्तीची आवडी । नीच दास्यत्वाची गोडी । स्वयें देवद्वार झाडी । तो सत्वगुण ॥ ३० ॥

अशी भक्तीची आवड असणे, स्वतःला नीच दास मानण्याची गोडी वाटणे, आणि स्वतः देवळाचे दार झाडणे, हा सत्त्वगुण होय.

ऐसी भक्तीची आवडी । नीच दास्यत्वाची गोडी । स्वयें देवद्वार झाडी । तो सत्वगुण ॥ ३० ॥

Having such a love for devotion, finding sweetness in humbling oneself to be even the lowliest servant, and personally sweeping the temple entrance - this is the mark of sattva.

तिथी पर्व मोहोत्साव । तेथें ज्याचा अंतर्भाव । काया वाचा मनें सर्व- । अर्पी, तो सत्वगुण ॥ ३१ ॥

तिथी, पर्व आणि उत्सवांत मनःपूर्वक सहभागी होणे, आणि शरीर-वाणी-मनाने सर्वस्व अर्पण करणे, हा सत्त्वगुण होय.

तिथी पर्व मोहोत्साव । तेथें ज्याचा अंतर्भाव । काया वाचा मनें सर्व- । अर्पी, तो सत्वगुण ॥ ३१ ॥

Wholeheartedly engaging in sacred days, festivals, and celebrations, and offering everything - body, speech, and mind - this is the mark of sattva.

हरिकथेसी तत्पर । गंधें माळा आणी धुशर । घे‍ऊन उभीं निरंतर । तो सत्वगुण ॥ ३२ ॥

हरिकथेत सदैव तत्पर राहणे, गंध-माळा आणि धूप-अगरबत्ती घेऊन पूजेसाठी सतत तयार उभे राहणे, हा सत्त्वगुण होय.

हरिकथेसी तत्पर । गंधें माळा आणी धुशर । घे‍ऊन उभीं निरंतर । तो सत्वगुण ॥ ३२ ॥

Being ever ready for the recital of God's stories, standing always prepared with sandal-paste, garlands, and incense - this is the mark of sattva.

नर अथवा नारी । येथानुशक्ति सामग्री । घे‍ऊन उभीं देवद्वारीं । तो सत्वगुण ॥ ३३ ॥

स्त्री असो वा पुरुष, आपापल्या शक्तीप्रमाणे पूजासामग्री घेऊन देवाच्या दारात उभे राहणे, हा सत्त्वगुण होय.

नर अथवा नारी । येथानुशक्ति सामग्री । घे‍ऊन उभीं देवद्वारीं । तो सत्वगुण ॥ ३३ ॥

Whether man or woman, standing at the temple door with whatever offerings one can afford according to one's means - this is the mark of sattva.

महत्कृत्य सांडून मागें । देवास ये लागवेगें । भक्ति निकट आंतरंगें । तो सत्वगुण ॥ ३४ ॥

मोठी कार्ये बाजूला ठेवून देवाकडे तत्परतेने धाव घेणे, आणि अंतःकरणापासून भक्ती जवळ बाळगणे, हा सत्त्वगुण होय.

महत्कृत्य सांडून मागें । देवास ये लागवेगें । भक्ति निकट आंतरंगें । तो सत्वगुण ॥ ३४ ॥

Setting aside even important tasks to rush eagerly toward God, and holding devotion close within one's very heart - this is the mark of sattva.

थोरपण सांडून दुरी । नीच कृत्य आंगीकारी । तिष्ठत उभा देवद्वारीं । तो सत्वगुण ॥ ३५ ॥

आपला मोठेपणा दूर सारून हलकी-सलकी कामेही स्वीकारणे, आणि देवाच्या दारात नम्रपणे उभे राहणे, हा सत्त्वगुण होय.

थोरपण सांडून दुरी । नीच कृत्य आंगीकारी । तिष्ठत उभा देवद्वारीं । तो सत्वगुण ॥ ३५ ॥

Setting aside one's own sense of importance to take up even lowly tasks, and standing humbly waiting at the temple door - this is the mark of sattva.

देवालागीं उपोषण । वर्जी तांबोल भोजन । नित्य नेम जप ध्यान- । करी, तो सत्वगुण ॥ ३६ ॥

देवासाठी उपवास करणे, विडा-भोजन वर्ज्य करणे, आणि नित्यनियमाने जप-ध्यान करणे, हा सत्त्वगुण होय.

देवालागीं उपोषण । वर्जी तांबोल भोजन । नित्य नेम जप ध्यान- । करी, तो सत्वगुण ॥ ३६ ॥

Fasting for the sake of God, giving up betel-leaf and food, and performing daily mantra-repetition and meditation as a fixed discipline - this is the mark of sattva.

शब्द कठीण न बोले । अतिनेमेसी चाले । योगू जेणें तोषविले । तो सत्वगुण ॥ ३७ ॥

कठोर शब्द न बोलणे, अत्यंत नियमबद्ध आचरण ठेवणे, आणि अशा वर्तनाने योग्यांनाही संतुष्ट करणे, हा सत्त्वगुण होय.

शब्द कठीण न बोले । अतिनेमेसी चाले । योगू जेणें तोषविले । तो सत्वगुण ॥ ३७ ॥

Never speaking a harsh word, living by strict discipline, and thereby pleasing even accomplished yogis - this is the mark of sattva.

सांडूनिया अभिमान । निःकाम करी कीर्तन । श्वेद रोमांच स्फुराण । तो सत्वगुण ॥ ३८ ॥

अभिमान सोडून निष्काम बुद्धीने कीर्तन करणे, आणि त्यात इतके तल्लीन होणे की घाम फुटतो व अंगावर रोमांच उभे राहतात, ही अवस्था सत्त्वगुण होय.

सांडूनिया अभिमान । निःकाम करी कीर्तन । श्वेद रोमांच स्फुराण । तो सत्वगुण ॥ ३८ ॥

Setting aside pride, performing devotional singing with no selfish motive, and becoming so absorbed that one breaks into sweat and one's hair stands on end - this is the mark of sattva.

अंतरीं देवाचें ध्यान । तेणें निडारले नयन । पडे देहाचें विस्मरण । तो सत्वगुण ॥ ३९ ॥

अंतःकरणात देवाचे ध्यान इतके एकाग्र होते की डोळे स्तब्ध होतात, आणि देहाचाही विसर पडतो, ही अवस्था सत्त्वगुण होय.

अंतरीं देवाचें ध्यान । तेणें निडारले नयन । पडे देहाचें विस्मरण । तो सत्वगुण ॥ ३९ ॥

Meditation on God within becomes so absorbing that the eyes grow fixed and still, and one loses all awareness of the body - this is the mark of sattva.

हरिकथेची अति प्रीति । सर्वथा नये विकृती । आदिक प्रेमा आदि‍अंतीं । तो सत्वगुण ॥ ४० ॥

हरिकथेवर अत्यंत प्रीती असते, त्यात कधीही चुकीचा बदल येत नाही, आणि सुरुवातीपासून शेवटपर्यंत तेवढेच प्रेम टिकून राहते, हा सत्त्वगुण होय.

हरिकथेची अति प्रीति । सर्वथा नये विकृती । आदिक प्रेमा आदि‍अंतीं । तो सत्वगुण ॥ ४० ॥

An intense love for the stories of God that never falters or turns impure, with the same deep love sustained from beginning to end - this is the mark of sattva.

मुखीं नाम हातीं टाळी । नाचत बोले ब्रीदावळी । घे‍ऊन लावी पायधुळी । तो सत्वगुण ॥ ४१ ॥

मुखात नामस्मरण, हातात टाळ, नाचत नाचत भगवंताच्या स्तुतीचे बोल उच्चारणे, आणि संतांची पायधूळ मस्तकी लावणे, हा सत्त्वगुण होय.

मुखीं नाम हातीं टाळी । नाचत बोले ब्रीदावळी । घे‍ऊन लावी पायधुळी । तो सत्वगुण ॥ ४१ ॥

With God's name on the lips, cymbals in hand, dancing while chanting praises, and taking the dust of saints' feet upon one's head - this is the mark of sattva.

देहाभिमान गळे । विषईं वैराग्य प्रबळे । मिथ्या माया ऐसें कळे । तो सत्वगुण ॥ ४२ ॥

देहाभिमान गळून पडतो, विषयांविषयी वैराग्य प्रबळ होते, आणि ही सर्व माया मिथ्या, भासमान आहे असे कळू लागते, हा सत्त्वगुण होय.

देहाभिमान गळे । विषईं वैराग्य प्रबळे । मिथ्या माया ऐसें कळे । तो सत्वगुण ॥ ४२ ॥

Pride in the body melts away, detachment from sense-pleasures grows strong, and one comes to understand that this whole world of maya is unreal - this is the mark of sattva.

कांहीं करावा उपाये । संसारीं गुंतोन काये । उकलवी ऐसें हृदये । तो सत्वगुण ॥ ४३ ॥

"संसारात गुंतून राहून काय उपयोग? यातून सुटण्याचा काहीतरी उपाय करावा" अशी जाणीव हृदयात उत्पन्न होते, तो सत्त्वगुण होय.

कांहीं करावा उपाये । संसारीं गुंतोन काये । उकलवी ऐसें हृदये । तो सत्वगुण ॥ ४३ ॥

The heart begins to stir with the realization, what use is there in remaining entangled in worldly life, I must find some way out - this is the mark of sattva.

संसारासी त्रासे मन । कांहीं करावें भजन । ऐसें मनीं उठे ज्ञान । तो सत्वगुण ॥ ४४ ॥

संसाराचा मनाला त्रास वाटू लागतो, आणि "काहीतरी भजन करावे" असे ज्ञान मनात जागृत होते, तो सत्त्वगुण होय.

संसारासी त्रासे मन । कांहीं करावें भजन । ऐसें मनीं उठे ज्ञान । तो सत्वगुण ॥ ४४ ॥

The mind grows weary of worldly life, and the understanding awakens within, I must take up some form of devotion - this is the mark of sattva.

असतां आपुले आश्रमीं । अत्यादरें नित्यनेमी । सदा प्रीती लागे रामीं । तो सत्वगुण ॥ ४५ ॥

आपल्या आश्रमधर्मात राहूनही अत्यंत आदराने नित्यनियम पाळणे, आणि सदैव भगवंतावर प्रीती लागून राहणे, हा सत्त्वगुण होय.

असतां आपुले आश्रमीं । अत्यादरें नित्यनेमी । सदा प्रीती लागे रामीं । तो सत्वगुण ॥ ४५ ॥

Remaining within one's own stage of life while keeping daily discipline with great devotion, and having one's love ever fixed on God - this is the mark of sattva.

सकळांचा आला वीट । परमार्थीं जो निकट । आघातीं उपजे धारिष्ट । तो सत्वगुण ॥ ४६ ॥

सर्व विषयोपभोगांचा कंटाळा येतो, परमार्थाच्या जवळ ओढा लागतो, आणि संकटांतही धैर्य निर्माण होते, तो सत्त्वगुण होय.

सकळांचा आला वीट । परमार्थीं जो निकट । आघातीं उपजे धारिष्ट । तो सत्वगुण ॥ ४६ ॥

A weariness with everything worldly sets in, one is drawn close to the spiritual path, and courage arises even amid calamity - this is the mark of sattva.

सर्वकाळ उदासीन । नाना भोगीं विटे मन । आठवे भगवद्भसजन । तो सत्वगुण ॥ ४७ ॥

सतत उदासीन, विरक्त वृत्ती राहते, नाना भोगांचा मनाला वीट येतो, आणि भगवद्भजनाची आठवण येते, तो सत्त्वगुण होय.

सर्वकाळ उदासीन । नाना भोगीं विटे मन । आठवे भगवद्भसजन । तो सत्वगुण ॥ ४७ ॥

A constant spirit of detachment, a growing distaste for all manner of sensory enjoyment, and thoughts turning again and again to worship of God - this is the mark of sattva.

पदार्थीं न बैसे चित्त । मनीं आठवे भगवंत । ऐसा दृढ भावार्थ । तो सत्वगुण ॥ ४८ ॥

जड पदार्थांत चित्त रमत नाही, मनात भगवंताचीच आठवण राहते - असा दृढ भाव, हा सत्त्वगुण होय.

पदार्थीं न बैसे चित्त । मनीं आठवे भगवंत । ऐसा दृढ भावार्थ । तो सत्वगुण ॥ ४८ ॥

The mind no longer settles on material things, but thoughts of God alone remain - such firm and steady faith is the mark of sattva.

लोक बोलती विकारी । तरी आदिक प्रेमा धरी । निश्चय बाणे अंतरीं । तो सत्वगुण ॥ ४९ ॥

लोक टीका करोत, वाईट बोलोत, तरीही भगवंताविषयीचे प्रेम अधिकच वाढते, आणि अंतःकरणात दृढ निश्चय बाणतो, तो सत्त्वगुण होय.

लोक बोलती विकारी । तरी आदिक प्रेमा धरी । निश्चय बाणे अंतरीं । तो सत्वगुण ॥ ४९ ॥

Even when people speak ill or mock, one's love for God only deepens further, and firm conviction takes root within - this is the mark of sattva.

अंतरीं स्फूर्ती स्फुरे । सस्वरूपीं तर्क भरे । नष्ट संदेह निवारे । तो सत्वगुण ॥ ५० ॥

अंतःकरणात आत्मज्ञानाची स्फूर्ती जागृत होते, स्वस्वरूपाविषयी विचार-तर्क वाढतो, आणि संशयाचा नाश होऊन तो दूर होतो, तो सत्त्वगुण होय.

अंतरीं स्फूर्ती स्फुरे । सस्वरूपीं तर्क भरे । नष्ट संदेह निवारे । तो सत्वगुण ॥ ५० ॥

Within, an inspired insight into truth awakens, reflection on one's own true nature deepens, and doubt is destroyed and cleared away - this is the mark of sattva.

शरीर लावावें कारणीं । साक्षेप उठे अंतःकर्णी । सत्वगुणाची करणी । ऐसी असे ॥ ५१ ॥

शरीराला योग्य कारणी लावावे असे वाटते, आणि अंतःकरणात तशी तळमळ उठते - सत्त्वगुणाचे कार्य असे असते.

शरीर लावावें कारणीं । साक्षेप उठे अंतःकर्णी । सत्वगुणाची करणी । ऐसी असे ॥ ५१ ॥

A wish to put the body to worthy use, and a genuine earnestness stirring within the heart - such is the working of sattva.

शांति क्ष्मा आणि दया । निश्चय उपजे जया । सत्वगुण जाणावा तया । अंतरीं आला ॥ ५२ ॥

ज्याच्या ठायी शांती, क्षमा आणि दया यांचा दृढपणा निर्माण होतो, त्याच्या अंतःकरणात सत्त्वगुण आला आहे असे जाणावे.

शांति क्ष्मा आणि दया । निश्चय उपजे जया । सत्वगुण जाणावा तया । अंतरीं आला ॥ ५२ ॥

One in whom peace, forgiveness, and compassion become firmly established should be known to have sattva dwelling within.

आले अतीत अभ्यागत । जाऊं नेदी जो भुकिस्त । येथानुशक्ती दान देन । तो सत्वगुण ॥ ५३ ॥

आलेल्या अतिथी-पाहुण्याला उपाशी परत जाऊ देत नाही, आणि आपल्या शक्तीप्रमाणे दान देतो, तो सत्त्वगुण होय.

आले अतीत अभ्यागत । जाऊं नेदी जो भुकिस्त । येथानुशक्ती दान देन । तो सत्वगुण ॥ ५३ ॥

One who never lets a guest leave hungry, and who gives charity according to his own means - this is the mark of sattva.

तडितापडी दैन्यवाणें । आलें आश्रमाचेनि गुणें । तयालागीं स्थळ देणें । तो सत्वगुण ॥ ५४ ॥

अचानक संकटात सापडून दीनवाणे झालेले कोणी आपल्या आश्रयाला आले असता, त्याला आसरा देणे, हा सत्त्वगुण होय.

तडितापडी दैन्यवाणें । आलें आश्रमाचेनि गुणें । तयालागीं स्थळ देणें । तो सत्वगुण ॥ ५४ ॥

When someone in sudden distress and misfortune comes seeking shelter, giving that person refuge and a place to stay - this is the mark of sattva.

आश्रमीं अन्नची आपदा । परी विमुख नव्हे कदा । शक्तिनुसार दे सर्वदा । तो सत्वगुण ॥ ५५ ॥

आपल्या आश्रमात अन्नाची टंचाई असली तरी कधीही मागणाऱ्याला विन्मुख न करणे, आणि नेहमी आपल्या शक्तीप्रमाणे देत राहणे, हा सत्त्वगुण होय.

आश्रमीं अन्नची आपदा । परी विमुख नव्हे कदा । शक्तिनुसार दे सर्वदा । तो सत्वगुण ॥ ५५ ॥

Even amid a scarcity of food in one's own household, never turning away one who asks, but always giving according to one's means - this is the mark of sattva.

जेणें जिंकिली रसना । तृप्त जयाची वासना । जयास नाहीं कामना । तो सत्वगुण ॥ ५६ ॥

ज्याने जिभेवर, चवीच्या आसक्तीवर विजय मिळवला आहे, ज्याची वासना तृप्त आहे, आणि ज्याला कोणतीही कामना उरलेली नाही, तो सत्त्वगुण होय.

जेणें जिंकिली रसना । तृप्त जयाची वासना । जयास नाहीं कामना । तो सत्वगुण ॥ ५६ ॥

One who has conquered the palate, whose desires are fully at rest, and who harbors no craving at all, is the mark of sattva.

होणार तैसें होत जात । प्रपंचीं जाला आघात । डळमळिना ज्याचें चित्त । तो सत्वगुण ॥ ५७ ॥

जे व्हायचे तेच होत असते; संसारात कितीही आघात झाला तरी ज्याचे चित्त डळमळत नाही, तो सत्त्वगुण होय.

होणार तैसें होत जात । प्रपंचीं जाला आघात । डळमळिना ज्याचें चित्त । तो सत्वगुण ॥ ५७ ॥

Whatever is destined happens as it must; even when struck by calamity in worldly life, the mind that remains unshaken is the mark of sattva.

येका भगवंताकारणें । सर्व सुख सोडिलें जेणें । केलें देहाचें सांडणें । तो सत्वगुण ॥ ५८ ॥

केवळ एका भगवंतासाठी ज्याने सर्व सुखांचा त्याग केला आहे, आणि देहाचीही पर्वा सोडली आहे, तो सत्त्वगुण होय.

येका भगवंताकारणें । सर्व सुख सोडिलें जेणें । केलें देहाचें सांडणें । तो सत्वगुण ॥ ५८ ॥

One who, for the sake of God alone, has given up every comfort, and has even given up attachment to the body itself, is the mark of sattva.

विषईं धांवे वासना । परी तो कदा डळमळिना । ज्याचें धारिष्ट चळेना । तो सत्वगुण ॥ ५९ ॥

विषयांकडे वासना धावत असली तरी जो कधीच डळमळत नाही, आणि ज्याचे धैर्य ढळत नाही, तो सत्त्वगुण होय.

विषईं धांवे वासना । परी तो कदा डळमळिना । ज्याचें धारिष्ट चळेना । तो सत्वगुण ॥ ५९ ॥

Even when desire runs toward sense-objects, one who never wavers, whose steadfastness never fails, is the mark of sattva.

देह आपदेनें पीडला । क्षुधे तृषेनें वोसावला । तरी निश्चयो राहिला । तो सत्वगुण ॥ ६० ॥

शरीर संकटाने पीडलेले असो, भूक-तहानेने व्याकुळ झालेले असो, तरीही परमार्थाचा निश्चय ढळत नाही, तो सत्त्वगुण होय.

देह आपदेनें पीडला । क्षुधे तृषेनें वोसावला । तरी निश्चयो राहिला । तो सत्वगुण ॥ ६० ॥

Even when the body is racked by suffering, weakened by hunger and thirst, one's firm resolve remains unshaken - this is the mark of sattva.

श्रवण आणी मनन । निजध्यासें समाधान । शुद्ध जालें आत्मज्ञान । तो सत्वगुण ॥ ६१ ॥

श्रवण, मनन आणि निदिध्यासाने, म्हणजे सतत चिंतनाने, समाधान प्राप्त होते, आणि आत्मज्ञान शुद्ध होते, तो सत्त्वगुण होय.

श्रवण आणी मनन । निजध्यासें समाधान । शुद्ध जालें आत्मज्ञान । तो सत्वगुण ॥ ६१ ॥

Through hearing, reflection, and constant meditation, one attains true contentment, and self-knowledge becomes pure - this is the mark of sattva.

जयास अहंकार नसे । नैराशता विलसे । जयापासीं कृपा वसे । तो सत्वगुण ॥ ६२ ॥

ज्याच्या ठायी अहंकार नाही, ज्याच्याजवळ इच्छारहितता आनंदाने नांदते, आणि ज्याच्याजवळ कृपाळू वृत्ती वसते, तो सत्त्वगुण होय.

जयास अहंकार नसे । नैराशता विलसे । जयापासीं कृपा वसे । तो सत्वगुण ॥ ६२ ॥

One who has no ego, in whom a contented freedom from craving shines, and in whom compassion dwells, is the mark of sattva.

सकळांसीं नम्र बोले । मर्यादा धरून चाले । सर्व जन तोषविले । तो सत्वगुण ॥ ६३ ॥

सर्वांशी नम्रपणे बोलतो, मर्यादा राखून वागतो, आणि सर्व लोकांना संतुष्ट ठेवतो, तो सत्त्वगुण होय.

सकळांसीं नम्र बोले । मर्यादा धरून चाले । सर्व जन तोषविले । तो सत्वगुण ॥ ६३ ॥

One who speaks humbly to all, conducts himself with propriety, and keeps everyone content, is the mark of sattva.

सकळ जनासीं आर्जव । नाहीं विरोधास ठाव । परोपकारीं वेची जीव । तो सत्वगुण ॥ ६४ ॥

सर्व लोकांशी सरळपणे-प्रेमळपणे वागतो, कुणाशी वैर धरत नाही, आणि परोपकारासाठी आपला जीवही खर्च करतो, तो सत्त्वगुण होय.

सकळ जनासीं आर्जव । नाहीं विरोधास ठाव । परोपकारीं वेची जीव । तो सत्वगुण ॥ ६४ ॥

One who deals honestly and kindly with everyone, allows no room for hostility, and spends even his own life in the service of others, is the mark of sattva.

आपकार्याहून जीवीं । परकार्यसिद्धी करावी । मरोन कीर्ती उरवावी । तो सत्वगुण ॥ ६५ ॥

स्वतःच्या कामापेक्षाही मनापासून दुसऱ्याचे काम पूर्ण करावे, आणि मरणानंतरही आपली कीर्ती मागे उरवावी, अशी वृत्ती, हा सत्त्वगुण होय.

आपकार्याहून जीवीं । परकार्यसिद्धी करावी । मरोन कीर्ती उरवावी । तो सत्वगुण ॥ ६५ ॥

To value completing another's task even above one's own, and to leave behind a good name even after death - this is the mark of sattva.

पराव्याचे दोषगुण । दृष्टीस देखे आपण । समुद्राऐसी साठवण । तो सत्वगुण ॥ ६६ ॥

दुसऱ्याचे दोष व गुण दोन्ही स्वतःच्या डोळ्यांनी पाहतो, पण समुद्रासारखी सर्व काही सामावून घेण्याची सहनशीलता असते, तो सत्त्वगुण होय.

पराव्याचे दोषगुण । दृष्टीस देखे आपण । समुद्राऐसी साठवण । तो सत्वगुण ॥ ६६ ॥

One who sees both the faults and virtues of others with his own eyes, yet holds them all within himself with an ocean-like capacity to absorb and forgive, is the mark of sattva.

नीच उत्तर साहाणें । प्रत्योत्तर न देणें । आला क्रोध सावरणें । तो सत्वगुण ॥ ६७ ॥

हलक्या दर्जाचे उर्मट बोलणे सहन करणे, त्याला प्रत्युत्तर न देणे, आणि आलेला राग स्वतःच आवरणे, हा सत्त्वगुण होय.

नीच उत्तर साहाणें । प्रत्योत्तर न देणें । आला क्रोध सावरणें । तो सत्वगुण ॥ ६७ ॥

Bearing insolent words from a base person, not answering back, and reining in one's own rising anger - this is the mark of sattva.

अन्यायेंवीण गांजिती । नानापरी पीडा करिती । तितुकेंहि साठवी चित्तीं । तो सत्वगुण ॥ ६८ ॥

विनाकारण छळ करत असले, नाना प्रकारे पीडा देत असले, तरीही ते सर्व मनात सामावून घेतो, सहन करतो, तो सत्त्वगुण होय.

अन्यायेंवीण गांजिती । नानापरी पीडा करिती । तितुकेंहि साठवी चित्तीं । तो सत्वगुण ॥ ६८ ॥

Even when others torment him unjustly and inflict all manner of suffering, one who bears it all quietly within is the mark of sattva.

शरीरें घीस साहाणें । दुर्जनासीं मिळोन जाणें । निंदकास उपकार करणें । हा सत्वगुण ॥ ६९ ॥

शरीराने कष्ट-त्रास सहन करणे, दुर्जनांतही मिसळून राहणे, आणि आपली निंदा करणाऱ्यावरही उपकार करणे, हा सत्त्वगुण होय.

शरीरें घीस साहाणें । दुर्जनासीं मिळोन जाणें । निंदकास उपकार करणें । हा सत्वगुण ॥ ६९ ॥

Enduring hardship in the body, mixing even with wicked people in the hope of reforming them, and doing good even to one who slanders you - this is the mark of sattva.

मन भलतीकडे धावें । तें विवेकें आवराअवें । इंद्रियें दमन करावें । तो सत्वगुण ॥ ७० ॥

मन इकडेतिकडे भलतीकडे धावले तर त्याला विवेकाने आवरणे, आणि इंद्रियांचे दमन करणे, हा सत्त्वगुण होय.

मन भलतीकडे धावें । तें विवेकें आवराअवें । इंद्रियें दमन करावें । तो सत्वगुण ॥ ७० ॥

When the mind wanders off wherever it pleases, reining it in through discernment, and disciplining the senses - this is the mark of sattva.

सत्क्रिया आचरावी । असत्क्रिया त्यागावी । वाट भक्तीची धरावी । तो सत्वगुण ॥ ७१ ॥

चांगल्या कृती आचराव्यात, वाईट कृती सोडून द्याव्यात, आणि भक्तीचा मार्ग धरावा, हा सत्त्वगुण होय.

सत्क्रिया आचरावी । असत्क्रिया त्यागावी । वाट भक्तीची धरावी । तो सत्वगुण ॥ ७१ ॥

Practicing good deeds, giving up wrong ones, and holding fast to the path of devotion - this is the mark of sattva.

जया आवडे प्रातःस्नान । आवडे पुराणश्रवण । नाना मंत्रीं देवतार्चन- । करी, तो सत्वगुण ॥ ७२ ॥

ज्याला पहाटेचे स्नान आवडते, पुराणश्रवणाची आवड असते, आणि नाना मंत्रांनी देवाची पूजा करतो, तो सत्त्वगुण होय.

जया आवडे प्रातःस्नान । आवडे पुराणश्रवण । नाना मंत्रीं देवतार्चन- । करी, तो सत्वगुण ॥ ७२ ॥

One who loves an early morning bath, delights in hearing the sacred Puranas, and worships God with various mantras, is the mark of sattva.

पर्वकाळीं अतिसादर । वसंतपूजेस तत्पर । जयंत्यांची प्रीती थोर । तो सत्वगुण ॥ ७३ ॥

पर्वकाळी विशेष आदर बाळगतो, वसंतपूजेसाठी तत्पर असतो, आणि देवतांच्या जयंत्यांविषयी मोठे प्रेम असते, तो सत्त्वगुण होय.

पर्वकाळीं अतिसादर । वसंतपूजेस तत्पर । जयंत्यांची प्रीती थोर । तो सत्वगुण ॥ ७३ ॥

One who shows special reverence on sacred occasions, is eager for the spring worship, and holds deep love for the birth-anniversaries of the divine, is the mark of sattva.

विदेसिं मेलें मरणें । तयास संस्कार देणें । अथवा सादर होणें । तो सत्वगुण ॥ ७४ ॥

परमुलखी कोणी मरण पावले असता त्याला अंत्यसंस्कार देणे, किंवा त्यासाठी आदरपूर्वक पुढाकार घेणे, हा सत्त्वगुण होय.

विदेसिं मेलें मरणें । तयास संस्कार देणें । अथवा सादर होणें । तो सत्वगुण ॥ ७४ ॥

When someone dies in a foreign place, performing the last rites for them, or respectfully taking the initiative to do so, is the mark of sattva.

कोणी येकास मारी । तयास जाऊन वारी । जीव बंधनमुक्त करी । तो सत्वगुण ॥ ७५ ॥

कोणी एखाद्याला मारत असेल तर जाऊन त्याला थांबवणे, आणि बंधनात अडकलेल्या जिवाला मुक्त करणे, हा सत्त्वगुण होय.

कोणी येकास मारी । तयास जाऊन वारी । जीव बंधनमुक्त करी । तो सत्वगुण ॥ ७५ ॥

Stepping in to stop someone who is beating another, and freeing a captive being from bondage, is the mark of sattva.

लिंगें लाहोलीं अभिशेष । नामस्मरणीं विश्वास । देवदर्शनीं अवकाश । तो सत्वगुण ॥ ७६ ॥

शिवलिंगांचा अभिषेक करणे, नामस्मरणावर श्रद्धा ठेवणे, आणि देवदर्शनासाठी वेळ काढणे, हा सत्त्वगुण होय.

लिंगें लाहोलीं अभिशेष । नामस्मरणीं विश्वास । देवदर्शनीं अवकाश । तो सत्वगुण ॥ ७६ ॥

Performing ritual anointing of Shiva-lingas, having deep faith in the repetition of God's name, and making time for the sight of the deity - this is the mark of sattva.

संत देखोनि धावें । परम सुख हेलावे । नमस्कारी सर्वभावें । तो सत्वगुण ॥ ७७ ॥

संतांना पाहताच त्यांच्याकडे धाव घेतो, मनात परम सुखाची लहर उठते, आणि मनोभावे नमस्कार करतो, तो सत्त्वगुण होय.

संत देखोनि धावें । परम सुख हेलावे । नमस्कारी सर्वभावें । तो सत्वगुण ॥ ७७ ॥

One who, on seeing saints, rushes eagerly toward them, feels a wave of supreme joy, and bows to them with his whole heart, is the mark of sattva.

संतकृपा होय जयास । तेणें उद्धरिला वंश । तो ईश्वराचा अंश । सत्वगुणें ॥ ७८ ॥

ज्याच्यावर संतांची कृपा होते, त्याने आपल्या वंशाचा उद्धार केला असे मानले जाते. सत्त्वगुणामुळे तो जणू ईश्वराचाच अंश बनतो.

संतकृपा होय जयास । तेणें उद्धरिला वंश । तो ईश्वराचा अंश । सत्वगुणें ॥ ७८ ॥

One upon whom the grace of saints falls is said to have redeemed his entire lineage. Through sattva, he becomes, as it were, a very part of God himself.

सन्मार्ग दाखवी जना । जो लावी हरिभजना । ज्ञान सिकवी अज्ञाना । तो सत्वगुण ॥ ७९ ॥

लोकांना सन्मार्ग दाखवतो, त्यांना हरिभजनाला लावतो, आणि अज्ञानी लोकांना ज्ञान शिकवतो, तो सत्त्वगुण होय.

सन्मार्ग दाखवी जना । जो लावी हरिभजना । ज्ञान सिकवी अज्ञाना । तो सत्वगुण ॥ ७९ ॥

One who shows people the right path, engages them in devotion to God, and teaches knowledge to the ignorant, is the mark of sattva.

आवडे पुण्य संस्कार । प्रदक्षणा नमस्कार । जया राहे पाठांतर । तो सत्वगुण ॥ ८० ॥

पुण्यकारक संस्कार आवडतात, प्रदक्षिणा-नमस्कार आवडतात, आणि ज्याला धर्मग्रंथ-स्तोत्रे पाठ राहतात, तो सत्त्वगुण होय.

आवडे पुण्य संस्कार । प्रदक्षणा नमस्कार । जया राहे पाठांतर । तो सत्वगुण ॥ ८० ॥

One who loves meritorious rites, circumambulation and prostration before God, and who retains sacred texts and hymns by heart, is the mark of sattva.

भक्तीचा हव्यास भारी । ग्रंथसामग्री जो करी । धातुमूर्ति नानापरी । पूजी, तो सत्वगुण ॥ ८१ ॥

भक्तीची तीव्र आवड असते, धर्मग्रंथ आणि पूजासाहित्य तयार करतो, आणि नाना धातूंच्या मूर्तींची पूजा करतो, तो सत्त्वगुण होय.

भक्तीचा हव्यास भारी । ग्रंथसामग्री जो करी । धातुमूर्ति नानापरी । पूजी, तो सत्वगुण ॥ ८१ ॥

One with an intense passion for devotion, who prepares sacred texts and ritual materials, and worships images of God cast in various metals, is the mark of sattva.

झळफळित उपकर्णें । माळा गवाळी आसनें । पवित्रे सोज्वळें वसनें । तो सत्वगुण ॥ ८२ ॥

चकाकणारी पूजासाधने, माळा, आसने आणि पवित्र-स्वच्छ वस्त्रे बाळगणे, हा सत्त्वगुण होय.

झळफळित उपकर्णें । माळा गवाळी आसनें । पवित्रे सोज्वळें वसनें । तो सत्वगुण ॥ ८२ ॥

Keeping gleaming ritual implements, garlands, seats, and pure, clean garments - this is the mark of sattva.

परपीडेचें वाहे दुःख । परसंतोषाचें सुख । वैराग्य देखोन हरिख- । मानी, तो सत्वगुण ॥ ८३ ॥

दुसऱ्याच्या दुःखाने दुःखी होतो, दुसऱ्याच्या सुखाने सुखी होतो, आणि दुसऱ्याचे वैराग्य पाहून त्याला आनंद वाटतो, तो सत्त्वगुण होय.

परपीडेचें वाहे दुःख । परसंतोषाचें सुख । वैराग्य देखोन हरिख- । मानी, तो सत्वगुण ॥ ८३ ॥

Feeling sorrow at another's suffering, joy at another's happiness, and delight at seeing another's spirit of detachment - this is the mark of sattva.

परभूषणें भूषण । परदूषणें दूषण । परदुःखें सिणे जाण । तो सत्वगुण ॥ ८४ ॥

दुसऱ्याच्या गौरवाने स्वतःही शोभिवंत वाटते, दुसऱ्याच्या दोषाने स्वतःलाही दोष वाटतो, आणि दुसऱ्याच्या दुःखाने स्वतःही कष्टी होतो, तो सत्त्वगुण होय.

परभूषणें भूषण । परदूषणें दूषण । परदुःखें सिणे जाण । तो सत्वगुण ॥ ८४ ॥

One who feels adorned by another's honor, feels tainted by another's disgrace, and feels troubled by another's sorrow, is the mark of sattva.

आतां असों हें बहुत । देवीं धर्मीं ज्याचें चित्त । भजे कामनारहित । तो सत्वगुण ॥ ८५ ॥

आता हे इथेच थांबवतो; देव आणि धर्म यांत ज्याचे चित्त गुंतलेले असते, आणि जो कोणत्याही इच्छेशिवाय भजन करतो, तो सत्त्वगुण होय.

आतां असों हें बहुत । देवीं धर्मीं ज्याचें चित्त । भजे कामनारहित । तो सत्वगुण ॥ ८५ ॥

Let this suffice for now: one whose mind is fixed on God and dharma, and who worships without any selfish desire, is the mark of sattva.

ऐसा हा सत्वगुण सात्विक । संसारसागरीं तारक । येणें उपजे विवेक । ज्ञानमार्गाचा ॥ ८६ ॥

असा हा सात्त्विक सत्त्वगुण संसारसागरातून तारून नेणारा आहे. यामुळेच ज्ञानमार्गाचा विवेक उत्पन्न होतो.

ऐसा हा सत्वगुण सात्विक । संसारसागरीं तारक । येणें उपजे विवेक । ज्ञानमार्गाचा ॥ ८६ ॥

Such is this sattvic quality - it carries one safely across the ocean of worldly existence. Through it alone the discernment needed for the path of knowledge is born.

सत्वगुणें भगवद्भ क्ती । सत्वगुणें ज्ञानप्राप्ती । सत्वगुणें सायोज्यमुक्ती । पाविजेते ॥ ८७ ॥

सत्त्वगुणामुळेच भगवद्भक्ती साध्य होते, सत्त्वगुणामुळेच ज्ञानप्राप्ती होते, आणि सत्त्वगुणामुळेच सायुज्य मुक्ती, म्हणजे परमेश्वराशी ऐक्यरूप मोक्ष, प्राप्त होते.

सत्वगुणें भगवद्भ क्ती । सत्वगुणें ज्ञानप्राप्ती । सत्वगुणें सायोज्यमुक्ती । पाविजेते ॥ ८७ ॥

Through sattva, devotion to God is attained; through sattva, knowledge is attained; and through sattva, one attains sayujya - the liberation of union with God.

ऐसी सत्वगुणाची स्थिती । स्वल्प बोलिलें येथामती । सावध हो‍ऊन श्रोतीं । पुढें अवधान द्यावें ॥ ८८ ॥

अशी सत्त्वगुणाची स्थिती आहे; ती आपल्या बुद्धीप्रमाणे थोडक्यात सांगितली. श्रोत्यांनी सावध राहून पुढेही लक्ष द्यावे.

ऐसी सत्वगुणाची स्थिती । स्वल्प बोलिलें येथामती । सावध हो‍ऊन श्रोतीं । पुढें अवधान द्यावें ॥ ८८ ॥

Such is the nature of sattva; it has been briefly described here to the best of my ability. Let listeners remain attentive and give heed to what follows.