निराकार म्हणिजे काये । निराधार म्हणिजे काये । निर्विकल्प म्हणिजे काये । निरोपावें ॥ १ ॥

निराकार म्हणजे काय, निराधार म्हणजे काय आणि निर्विकल्प म्हणजे काय, हे मला सांगावे, अशी श्रोता विनंती करतो.

निराकार म्हणिजे काये । निराधार म्हणिजे काये । निर्विकल्प म्हणिजे काये । निरोपावें ॥ १ ॥

Please explain to me what is meant by 'formless' (niraakaar), 'without support' (niraadhaar), and 'beyond thought' (nirvikalpa).

निराकार म्हणिजे आकार नाहीं । निराधार म्हणिजे आधार नाहीं । निर्विकल्प म्हणिजे कल्पना नाहीं । परब्रह्मासी ॥ २ ॥

निराकार म्हणजे ज्याला आकार नाही असे; निराधार म्हणजे ज्याला कोणताही आधार नाही असे; आणि निर्विकल्प म्हणजे ज्याच्या ठिकाणी कल्पनाच उरत नाही असे — हे सर्व परब्रह्माचे स्वरूप आहे.

निराकार म्हणिजे आकार नाहीं । निराधार म्हणिजे आधार नाहीं । निर्विकल्प म्हणिजे कल्पना नाहीं । परब्रह्मासी ॥ २ ॥

'Formless' means having no shape at all; 'without support' means resting on nothing; and 'beyond thought' means that no thought or notion can reach it — such is the nature of the Supreme Brahman.

निरामय म्हणिजे काये । निराभास म्हणिजे काये । निरावेव म्हणिजे काये । मज निरोपावें ॥ ३ ॥

निरामय म्हणजे काय, निराभास म्हणजे काय आणि निरावेव म्हणजे काय, हे मला सांगावे.

निरामय म्हणिजे काये । निराभास म्हणिजे काये । निरावेव म्हणिजे काये । मज निरोपावें ॥ ३ ॥

Please tell me what 'free of decay' (niraamay), 'without semblance' (niraabhaas), and 'without limbs or parts' (niraavev) mean.

निरामय म्हणिजे जळमये नाहीं । निराभास म्हणिजे भासचि नाहीं । निरावेव म्हणिजे अवेव नाहीं । परब्रह्मासी ॥ ४ ॥

निरामय म्हणजे ज्याला रोग-विकार, जळणे-झिजणे नाही असे; निराभास म्हणजे ज्याच्या ठिकाणी भासही उत्पन्न होत नाही असे; आणि निरावेव म्हणजे ज्याला अवयव नाहीत असे — हे परब्रह्माचे स्वरूप होय.

निरामय म्हणिजे जळमये नाहीं । निराभास म्हणिजे भासचि नाहीं । निरावेव म्हणिजे अवेव नाहीं । परब्रह्मासी ॥ ४ ॥

'Free of decay' means untouched by disease or wasting; 'without semblance' means that not even an appearance arises in it; and 'without limbs' means it has no parts or organs — such is the nature of the Supreme Brahman.

निःप्रपंच म्हणिजे काये । निःकळंक म्हणिजे काये । निरोपाधी म्हणिजे काये । मज निरोपावें ॥ ५ ॥

निःप्रपंच म्हणजे काय, निःकळंक म्हणजे काय आणि निरुपाधी म्हणजे काय, हे मला सांगावे.

निःप्रपंच म्हणिजे काये । निःकळंक म्हणिजे काये । निरोपाधी म्हणिजे काये । मज निरोपावें ॥ ५ ॥

Tell me what 'beyond the world of appearances' (nihprapancha), 'stainless' (nihkalanka), and 'without any attribute or disguise' (niropadhi) mean.

निःप्रपंच म्हणिजे प्रपंच नाहीं । निःकळंक म्हणिजे कळंक नाहीं । निरोपाधी म्हणिजे उपाधी नाहीं । परब्रह्मासी ॥ ६ ॥

निःप्रपंच म्हणजे ज्याच्या ठिकाणी दृश्य प्रपंचच नाही असे; निःकळंक म्हणजे ज्याला कोणताही डाग-दोष नाही असे; आणि निरुपाधी म्हणजे ज्याला कोणतीही उपाधी चिकटलेली नाही असे — हे परब्रह्माचे स्वरूप होय.

निःप्रपंच म्हणिजे प्रपंच नाहीं । निःकळंक म्हणिजे कळंक नाहीं । निरोपाधी म्हणिजे उपाधी नाहीं । परब्रह्मासी ॥ ६ ॥

'Beyond appearances' means the visible world itself does not exist in it; 'stainless' means no blemish touches it; and 'without attribute' means no limiting adjunct clings to it — such is the Supreme Brahman.

निरोपम्य म्हणिजे काये । निरालंब म्हणिजे काये । निरापेक्षा म्हणिजे काये । मज निरोपावें ॥ ७ ॥

निरुपम्य म्हणजे काय, निरालंब म्हणजे काय आणि निरपेक्ष म्हणजे काय, हे मला सांगावे.

निरोपम्य म्हणिजे काये । निरालंब म्हणिजे काये । निरापेक्षा म्हणिजे काये । मज निरोपावें ॥ ७ ॥

Tell me what 'incomparable' (niroopamya), 'without any prop' (niraalamba), and 'without expectation' (niraapeksha) mean.

निरोपम्य म्हणिजे उपमा नाहीं । निरालंब म्हणिजे अवलंबन नाहीं । निरापेक्षा म्हणिजे अपेक्षा नाहीं । परब्रह्मासी ॥ ८ ॥

निरुपम्य म्हणजे ज्याला कोणतीही उपमा देता येत नाही असे; निरालंब म्हणजे ज्याला कशाचाही आधार लागत नाही असे; आणि निरपेक्ष म्हणजे ज्याला कशाचीही अपेक्षा नाही असे — हे परब्रह्माचे स्वरूप होय.

निरोपम्य म्हणिजे उपमा नाहीं । निरालंब म्हणिजे अवलंबन नाहीं । निरापेक्षा म्हणिजे अपेक्षा नाहीं । परब्रह्मासी ॥ ८ ॥

'Incomparable' means nothing can be likened to it; 'without a prop' means it depends on nothing; and 'without expectation' means it desires nothing — such is the Supreme Brahman.

निरंजन म्हणिजे काये । निरंतर म्हणिजे काये । निर्गुण म्हणिजे काये । मज निरोपावें ॥ ९ ॥

निरंजन म्हणजे काय, निरंतर म्हणजे काय आणि निर्गुण म्हणजे काय, हे मला सांगावे.

निरंजन म्हणिजे काये । निरंतर म्हणिजे काये । निर्गुण म्हणिजे काये । मज निरोपावें ॥ ९ ॥

Tell me what 'untouched by the world' (niranjan), 'unbroken/continuous' (nirantar), and 'without qualities' (nirgun) mean.

निरंजन म्हणिजे जनचि नाहीं । निरंतर म्हणिजे अंतर नाहीं । निर्गुण म्हणिजे गुणचि नाहीं । परब्रह्मासी ॥ १० ॥

निरंजन म्हणजे ज्याच्या ठिकाणी जन म्हणजे दृश्य जगच नाही असे; निरंतर म्हणजे ज्याच्यामध्ये कोणतेही अंतर पडत नाही असे; आणि निर्गुण म्हणजे ज्याला मुळीच गुण नाहीत असे — हे परब्रह्माचे स्वरूप होय.

निरंजन म्हणिजे जनचि नाहीं । निरंतर म्हणिजे अंतर नाहीं । निर्गुण म्हणिजे गुणचि नाहीं । परब्रह्मासी ॥ १० ॥

'Untouched by the world' means the visible creation itself is absent in it; 'unbroken' means no gap or interval divides it; and 'without qualities' means it has no attributes whatsoever — such is the Supreme Brahman.

निःसंग म्हणिजे काये । निर्मळ म्हणिजे काये । निश्चळ म्हणिजे काये । मज निरोपावें ॥ ११ ॥

निःसंग म्हणजे काय, निर्मळ म्हणजे काय आणि निश्चळ म्हणजे काय, हे मला सांगावे.

निःसंग म्हणिजे काये । निर्मळ म्हणिजे काये । निश्चळ म्हणिजे काये । मज निरोपावें ॥ ११ ॥

Tell me what 'unattached' (nihsang), 'pure' (nirmal), and 'unmoving' (nishchal) mean.

निःसंग म्हणिजे संगचि नाहीं । निर्मळ म्हणिजे मळचि नाहीं । निश्चळ म्हणिजे चळण नाहीं । परब्रह्मासी ॥ १२ ॥

निःसंग म्हणजे ज्याला कशाचाही संग नाही असे; निर्मळ म्हणजे ज्याला मळच नाही असे; आणि निश्चळ म्हणजे ज्याच्या ठिकाणी हालचाल किंवा विकारच नाही असे — हे परब्रह्माचे स्वरूप होय.

निःसंग म्हणिजे संगचि नाहीं । निर्मळ म्हणिजे मळचि नाहीं । निश्चळ म्हणिजे चळण नाहीं । परब्रह्मासी ॥ १२ ॥

'Unattached' means it associates with nothing; 'pure' means no impurity touches it; and 'unmoving' means no motion or change occurs in it — such is the Supreme Brahman.

निशब्द म्हणिजे काये । निर्दोष म्हणिजे काये । निवृत्ती म्हणिजे काये । मज निरोपावें ॥ १३ ॥

निःशब्द म्हणजे काय, निर्दोष म्हणजे काय आणि निवृत्ती म्हणजे काय, हे मला सांगावे.

निशब्द म्हणिजे काये । निर्दोष म्हणिजे काये । निवृत्ती म्हणिजे काये । मज निरोपावें ॥ १३ ॥

Tell me what 'beyond words' (nishabda), 'faultless' (nirdosh), and 'cessation' (nivritti) mean.

निशब्द म्हणिजे शब्दचि नाही । निर्दोष म्हणिजे दोषचि नाही । निवृत्ति म्हणिजे वृत्तिच नाहीं । परब्रह्मासी ॥ १४ ॥

निःशब्द म्हणजे ज्याच्या ठिकाणी शब्दच पोचत नाही असे; निर्दोष म्हणजे ज्याला कोणताही दोष नाही असे; आणि निवृत्ती म्हणजे ज्याच्या ठिकाणी वृत्तीच उरत नाही असे — हे परब्रह्माचे स्वरूप होय.

निशब्द म्हणिजे शब्दचि नाही । निर्दोष म्हणिजे दोषचि नाही । निवृत्ति म्हणिजे वृत्तिच नाहीं । परब्रह्मासी ॥ १४ ॥

'Beyond words' means speech cannot reach it at all; 'faultless' means no defect exists in it; and 'cessation' means not even a mental modification (vritti) remains there — such is the Supreme Brahman.

निःकाम म्हणिजे काये । निर्लेप म्हणिजे काये । निःकर्म म्हणिजे काये । मज निरोपावें ॥ १५ ॥

निष्काम म्हणजे काय, निर्लेप म्हणजे काय आणि निष्कर्म म्हणजे काय, हे मला सांगावे.

निःकाम म्हणिजे काये । निर्लेप म्हणिजे काये । निःकर्म म्हणिजे काये । मज निरोपावें ॥ १५ ॥

Tell me what 'desireless' (nishkaam), 'unstained' (nirlep), and 'actionless' (nishkarma) mean.

निःकाम म्हणिजे कामचि नाहीं । निर्लेप म्हणिजे लेपचि नाहीं । निःकर्म म्हणिजे कर्मचि नाहीं । परब्रह्मासी ॥ १६ ॥

निष्काम म्हणजे ज्याला कोणतीही कामना नाही असे; निर्लेप म्हणजे ज्याला काहीही लेप लागत नाही असे; आणि निष्कर्म म्हणजे ज्याच्या ठिकाणी कर्मच घडत नाही असे — हे परब्रह्माचे स्वरूप होय.

निःकाम म्हणिजे कामचि नाहीं । निर्लेप म्हणिजे लेपचि नाहीं । निःकर्म म्हणिजे कर्मचि नाहीं । परब्रह्मासी ॥ १६ ॥

'Desireless' means no wish arises in it; 'unstained' means nothing ever clings to it; and 'actionless' means no action ever occurs in it — such is the Supreme Brahman.

अनाम्य म्हणिजे काये । अजन्मा म्हणिजे काये । अप्रत्यक्ष म्हणिजे काये । मज निरोपावें ॥ १७ ॥

अनाम्य म्हणजे काय, अजन्मा म्हणजे काय आणि अप्रत्यक्ष म्हणजे काय, हे मला सांगावे.

अनाम्य म्हणिजे काये । अजन्मा म्हणिजे काये । अप्रत्यक्ष म्हणिजे काये । मज निरोपावें ॥ १७ ॥

Tell me what 'nameless' (anaamya), 'unborn' (ajanma), and 'imperceptible' (apratyaksha) mean.

अनाम्य म्हणिजे नामचि नाहीं । अजन्मा म्हणिजे जन्मचि नाहीं । अप्रत्यक्ष म्हणिजे प्रत्यक्ष नाहीं । परब्रह्म तें ॥ १८ ॥

अनाम्य म्हणजे ज्याला नावच नाही असे; अजन्मा म्हणजे ज्याला जन्मच नाही असे; आणि अप्रत्यक्ष म्हणजे जे इंद्रियांना प्रत्यक्ष दिसत नाही असे — हे परब्रह्म होय.

अनाम्य म्हणिजे नामचि नाहीं । अजन्मा म्हणिजे जन्मचि नाहीं । अप्रत्यक्ष म्हणिजे प्रत्यक्ष नाहीं । परब्रह्म तें ॥ १८ ॥

'Nameless' means it has no name at all; 'unborn' means it never comes into being; and 'imperceptible' means the senses cannot directly grasp it — such is the Supreme Brahman.

अगणित म्हणिजे काये । अकर्तव्य म्हणिजे काये । अक्षै म्हणिजे काये । मज निरोपावें ॥ १९ ॥

अगणित म्हणजे काय, अकर्तव्य म्हणजे काय आणि अक्षय म्हणजे काय, हे मला सांगावे.

अगणित म्हणिजे काये । अकर्तव्य म्हणिजे काये । अक्षै म्हणिजे काये । मज निरोपावें ॥ १९ ॥

Tell me what 'uncountable' (aganit), 'having nothing to do' (akartavya), and 'imperishable' (akshai) mean.

अगणित म्हणिजे गणित नाहीं । अकर्तव्य म्हणिजे कर्तव्यता नाहीं । अक्षै म्हणिजे क्षयचि नाहीं । परब्रह्मासी ॥ २० ॥

अगणित म्हणजे ज्याची गणतीच होऊ शकत नाही असे; अकर्तव्य म्हणजे ज्याला काहीही करावयाचे उरलेले नाही असे; आणि अक्षय म्हणजे ज्याचा कधीही क्षय होत नाही असे — हे परब्रह्माचे स्वरूप होय.

अगणित म्हणिजे गणित नाहीं । अकर्तव्य म्हणिजे कर्तव्यता नाहीं । अक्षै म्हणिजे क्षयचि नाहीं । परब्रह्मासी ॥ २० ॥

'Uncountable' means it cannot be measured or numbered; 'having nothing to do' means no duty remains for it to perform; and 'imperishable' means it never decays or diminishes — such is the Supreme Brahman.

अरूप म्हणिजे काये । अलक्ष म्हणिजे काये । अनंत म्हणिजे काये । मज निरोपावें ॥ २१ ॥

अरूप म्हणजे काय, अलक्ष्य म्हणजे काय आणि अनंत म्हणजे काय, हे मला सांगावे.

अरूप म्हणिजे काये । अलक्ष म्हणिजे काये । अनंत म्हणिजे काये । मज निरोपावें ॥ २१ ॥

Tell me what 'formless' (aroop), 'beyond perception' (alaksha), and 'endless' (anant) mean.

अरूप म्हणिजे रूपचि नाहीं । अलक्ष म्हणिजे लक्षत नाहीं । अनंत म्हणिजे अंतचि नाहीं । परब्रह्मासी ॥ २२ ॥

अरूप म्हणजे ज्याला मुळीच रूप नाही असे; अलक्ष्य म्हणजे जे कशानेही लक्षित होत नाही असे; आणि अनंत म्हणजे ज्याला अंतच नाही असे — हे परब्रह्माचे स्वरूप होय.

अरूप म्हणिजे रूपचि नाहीं । अलक्ष म्हणिजे लक्षत नाहीं । अनंत म्हणिजे अंतचि नाहीं । परब्रह्मासी ॥ २२ ॥

'Formless' means it has no shape whatsoever; 'beyond perception' means it cannot be marked or fixed by anything; and 'endless' means it has no limit — such is the Supreme Brahman.

अपार म्हणिजे काये । अढळ म्हणिजे काये । अतर्क्य म्हणिजे काये । मज निरूपावें ॥ २३ ॥

अपार म्हणजे काय, अढळ म्हणजे काय आणि अतर्क्य म्हणजे काय, हे मला सांगावे.

अपार म्हणिजे काये । अढळ म्हणिजे काये । अतर्क्य म्हणिजे काये । मज निरूपावें ॥ २३ ॥

Tell me what 'boundless' (apaar), 'immovable' (adhal), and 'beyond reasoning' (atarkya) mean.

अपार म्हणिजे पारचि नाहीं । अढळ म्हणिजे ढळचि नाहीं । अतर्क्ये म्हणिजे तर्कत नाहीं । परब्रह्म तें ॥ २४ ॥

अपार म्हणजे ज्याला पारच नाही असे; अढळ म्हणजे जे कधीही ढळत नाही असे; आणि अतर्क्य म्हणजे जे बुद्धीच्या तर्काने गवसत नाही असे — हे परब्रह्म होय.

अपार म्हणिजे पारचि नाहीं । अढळ म्हणिजे ढळचि नाहीं । अतर्क्ये म्हणिजे तर्कत नाहीं । परब्रह्म तें ॥ २४ ॥

'Boundless' means it has no far shore or end; 'immovable' means it never wavers; and 'beyond reasoning' means logic can never grasp it — such is the Supreme Brahman.

अद्वैत म्हणिजे काये । अदृश्य म्हणिजे काये । अच्युत म्हणिजे काये । मज निरोपावें ॥ २५ ॥

अद्वैत म्हणजे काय, अदृश्य म्हणजे काय आणि अच्युत म्हणजे काय, हे मला सांगावे.

अद्वैत म्हणिजे काये । अदृश्य म्हणिजे काये । अच्युत म्हणिजे काये । मज निरोपावें ॥ २५ ॥

Tell me what 'non-dual' (advait), 'invisible' (adrishya), and 'imperishable, unfallen' (achyut) mean.

अद्वैत म्हणिजे द्वैतचि नाहीं । अदृश्य म्हणिजे दृश्यचि नाहीं । अच्युत म्हणिजे चेवत नाहीं । परब्रह्म तें ॥ २६ ॥

अद्वैत म्हणजे ज्याच्या ठिकाणी दुसरेपणच नाही असे; अदृश्य म्हणजे जे कधी दिसतच नाही असे; आणि अच्युत म्हणजे जे कधीच च्युत होत नाही, ढळत नाही असे — हे परब्रह्म होय.

अद्वैत म्हणिजे द्वैतचि नाहीं । अदृश्य म्हणिजे दृश्यचि नाहीं । अच्युत म्हणिजे चेवत नाहीं । परब्रह्म तें ॥ २६ ॥

'Non-dual' means there is no 'other' in it at all; 'invisible' means it is never seen; and 'unfallen' means it never slips or falls from its own state — such is the Supreme Brahman.

अच्हेद म्हणिजे काये । अदाह्य म्हणिजे काये । अक्लेद म्हणिजे काये । मज निरोपावें ॥ २७ ॥

अच्छेद्य म्हणजे काय, अदाह्य म्हणजे काय आणि अक्लेद्य म्हणजे काय, हे मला सांगावे.

अच्हेद म्हणिजे काये । अदाह्य म्हणिजे काये । अक्लेद म्हणिजे काये । मज निरोपावें ॥ २७ ॥

Tell me what 'that which cannot be cut' (achhed), 'that which cannot be burnt' (adaahya), and 'that which cannot be wetted' (akled) mean.

अच्छेद म्हणिजे छेदेना । अदाह्य म्हणिजे जळेना । अक्लेद म्हणिजे कालवेना । परब्रह्म तें ॥ २८ ॥

अच्छेद्य म्हणजे जे कोणत्याही शस्त्राने छेदले जात नाही असे; अदाह्य म्हणजे जे अग्नीने जळत नाही असे; आणि अक्लेद्य म्हणजे जे पाण्यानेही भिजत-विरघळत नाही असे — हे परब्रह्म होय.

अच्छेद म्हणिजे छेदेना । अदाह्य म्हणिजे जळेना । अक्लेद म्हणिजे कालवेना । परब्रह्म तें ॥ २८ ॥

'Cannot be cut' means no weapon can sever it; 'cannot be burnt' means fire cannot consume it; and 'cannot be wetted' means water cannot soften or dissolve it — such is the Supreme Brahman.

परब्रह्म म्हणिजे सकळांपरतें । तयास पाहातां आपणचि तें । हें कळे अनुभवमतें । सद्गुपरु केलियां ॥ २९ ॥

परब्रह्म म्हणजे या सर्व जगाच्याही पलीकडचे तत्त्व; त्याचा शोध घेता घेता कळते की आपणच ते तत्त्व आहोत. हे ज्ञान केवळ प्रत्यक्ष अनुभवानेच कळते, आणि तो अनुभव सद्गुरूंची कृपा झाल्यावरच प्राप्त होतो.

परब्रह्म म्हणिजे सकळांपरतें । तयास पाहातां आपणचि तें । हें कळे अनुभवमतें । सद्गुपरु केलियां ॥ २९ ॥

The Supreme Brahman is that which lies beyond everything; yet when one truly looks for it, one finds that one is that very Brahman oneself. This is known only through direct experience, and such experience comes only by the grace of a true Guru.