श्रोते पुसती कोण ग्रंथ । काय बोलिलें जी येथ । श्रवण केलियानें प्राप्त । काय आहे ॥ १॥

हा ग्रंथाच्या सुरुवातीचा भाग असून, याला 'स्तवन' नावाचा पहिला दशक असे म्हटले आहे. श्रोते समर्थांना विचारतात की, हा कोणता ग्रंथ आहे, यात काय सांगितले आहे, आणि हा ऐकल्याने काय प्राप्त होते.

श्रोते पुसती कोण ग्रंथ । काय बोलिलें जी येथ । श्रवण केलियानें प्राप्त । काय आहे ॥ १॥

This opens the first Dashak, named 'Stavan' (Praise). The listeners ask Samarth: what book is this, what does it say, and what is gained by listening to it?

ग्रंथा नाम दासबोध । गुरुशिष्यांचा संवाद । येथ बोलिला विशद । भक्तिमार्ग ॥ २॥

या ग्रंथाचे नाव 'दासबोध' असे आहे. हा गुरु आणि शिष्य यांच्यातील संवादरूपाने लिहिलेला आहे, आणि यात भक्तिमार्ग विस्ताराने सांगितला आहे.

ग्रंथा नाम दासबोध । गुरुशिष्यांचा संवाद । येथ बोलिला विशद । भक्तिमार्ग ॥ २॥

This book is named 'Dasbodh.' It is written as a dialogue between a guru and disciple, and it explains the path of devotion (bhakti) in detail.

नवविधा भक्ति आणि ज्ञान । बोलिलें वैराग्याचें लक्षण । बहुधा अध्यात्म निरोपण । निरोपिलें ॥ ३॥

यात नवविधा भक्ती (नऊ प्रकारची भक्ती), ज्ञान, वैराग्याची लक्षणे आणि विविध प्रकारे अध्यात्माचे विवेचन सांगितले आहे.

नवविधा भक्ति आणि ज्ञान । बोलिलें वैराग्याचें लक्षण । बहुधा अध्यात्म निरोपण । निरोपिलें ॥ ३॥

It describes the nine forms of devotion, spiritual knowledge, the marks of true dispassion (vairagya), and expounds spiritual wisdom in many ways.

भक्तिचेन योगें देव । निश्चयें पावती मानव । ऐसा आहे अभिप्राव । ईये ग्रंथीं ॥ ४॥

भक्तीच्या मार्गाने मनुष्याला निश्चितपणे परमेश्वराची प्राप्ती होते, हाच या ग्रंथाचा मुख्य अभिप्राय आहे.

भक्तिचेन योगें देव । निश्चयें पावती मानव । ऐसा आहे अभिप्राव । ईये ग्रंथीं ॥ ४॥

Through the path of devotion, a person surely attains God — this is the central purport of this book.

मुख्य भक्तीचा निश्चयो । शुद्धज्ञानाचा निश्चयो । आत्मस्थितीचा निश्चयो । बोलिला असे ॥ ५॥

यात खऱ्या भक्तीचा निश्चित अर्थ, शुद्ध ज्ञानाचा निश्चित अर्थ आणि आत्मस्थितीचा (स्वस्वरूपाचा) निश्चित अर्थ सांगितला आहे.

मुख्य भक्तीचा निश्चयो । शुद्धज्ञानाचा निश्चयो । आत्मस्थितीचा निश्चयो । बोलिला असे ॥ ५॥

It states with certainty the true meaning of genuine devotion, of pure knowledge, and of abidance in the Self.

शुद्ध उपदेशाचा निश्चयो । सायोज्यमुक्तीचा निश्चयो । मोक्षप्राप्तीचा निश्चयो । बोलिला असे ॥ ६॥

शुद्ध उपदेश कसा असतो, सायुज्यमुक्ती म्हणजे काय, आणि मोक्षप्राप्ती कशी होते, याचाही निश्चित उलगडा यात केला आहे.

शुद्ध उपदेशाचा निश्चयो । सायोज्यमुक्तीचा निश्चयो । मोक्षप्राप्तीचा निश्चयो । बोलिला असे ॥ ६॥

It also clearly explains what true spiritual teaching is, what union-liberation (sayojya mukti) means, and how final liberation (moksha) is attained.

शुद्धस्वरूपाचा निश्चयो । विदेहस्थितीचा निश्चयो । अलिप्तपणाचा निश्चयो । बोलिला असे ॥ ७॥

शुद्ध स्वरूपाचे स्वरूप, देहाच्या पलीकडील (विदेह) स्थितीचे स्वरूप, आणि जगात राहूनही अलिप्त कसे राहावे, हे यात निश्चितपणे सांगितले आहे.

शुद्धस्वरूपाचा निश्चयो । विदेहस्थितीचा निश्चयो । अलिप्तपणाचा निश्चयो । बोलिला असे ॥ ७॥

It also certainly explains the nature of one's pure true Self, the state of being beyond body-consciousness (videha-sthiti), and how to remain detached while living in the world.

मुख्य देवाचा निश्चयो । मुख्य भक्ताचा निश्चयो । जीवशिवाचा निश्चयो । बोलिला असे ॥ ८॥

खरा देव कोण, खरा भक्त कोण, आणि जीव व शिव (व्यष्टी आत्मा व परमात्मा) यांचे खरे स्वरूप काय, हेही यात निश्चितपणे सांगितले आहे.

मुख्य देवाचा निश्चयो । मुख्य भक्ताचा निश्चयो । जीवशिवाचा निश्चयो । बोलिला असे ॥ ८॥

It also states with certainty who the true God is, who the true devotee is, and the real nature of the individual soul (jiva) and the Supreme (Shiva).

मुख्य ब्रह्माचा निश्चयो । नाना मतांचा निश्चयो । आपण कोण हा निश्चयो । बोलिला असे ॥ ९॥

मुख्य ब्रह्मतत्त्व काय आहे, निरनिराळ्या मतांचे स्वरूप काय आहे, आणि 'मी कोण आहे' याचा निश्चित उलगडा यात केला आहे.

मुख्य ब्रह्माचा निश्चयो । नाना मतांचा निश्चयो । आपण कोण हा निश्चयो । बोलिला असे ॥ ९॥

It explains the nature of the ultimate Brahman, clarifies the various philosophical views, and settles the question 'who am I' with certainty.

मुख्य उपासनालक्षण । नाना कवित्वलक्षण । नाना चातुर्यलक्षण । बोलिलें असे ॥ १०॥

मुख्य उपासनेची लक्षणे, विविध प्रकारच्या काव्यरचनेची लक्षणे, आणि नाना प्रकारच्या चातुर्याची लक्षणे यातही सांगितली आहेत.

मुख्य उपासनालक्षण । नाना कवित्वलक्षण । नाना चातुर्यलक्षण । बोलिलें असे ॥ १०॥

It also describes the marks of true worship (upasana), the various features of poetic composition, and the many marks of cleverness and skill.

मायोद्भतवाचें लक्षण । पंचभूतांचे लक्षण । कर्ता कोण हें लक्षण । बोलिलें असे ॥ ११॥

मायेपासून उत्पन्न झालेल्या गोष्टींची लक्षणे, पंचमहाभूतांची लक्षणे आणि या सृष्टीचा खरा कर्ता कोण आहे, हेही यात सांगितले आहे.

मायोद्भतवाचें लक्षण । पंचभूतांचे लक्षण । कर्ता कोण हें लक्षण । बोलिलें असे ॥ ११॥

It describes the nature of what arises from maya (illusion), the nature of the five elements, and who the true doer/creator is.

नाना किंत निवारिले ॥ नाना संशयो छेदिले । नाना आशंका फेडिले । नाना प्रश्न ॥ १२॥

अनेक शंका दूर केल्या आहेत, अनेक संशय छेदले आहेत, आणि अनेक प्रश्नांतील शंकांचे निरसन केले आहे.

नाना किंत निवारिले ॥ नाना संशयो छेदिले । नाना आशंका फेडिले । नाना प्रश्न ॥ १२॥

Many doubts have been removed, many uncertainties cut through, and many questions and misgivings resolved.

ऐसें बहुधा निरोपिलें । ग्रंथगर्भी जें बोलिलें । तें अवघेंचि अनुवादलें । न वचे किं कदा ॥ १३॥

अशा प्रकारे या ग्रंथात पुष्कळ काही सांगितले आहे. परंतु ग्रंथाच्या गर्भात जे सांगितले आहे ते सर्वच्या सर्व शब्दांत पुन्हा सांगणे शक्य नाही.

ऐसें बहुधा निरोपिलें । ग्रंथगर्भी जें बोलिलें । तें अवघेंचि अनुवादलें । न वचे किं कदा ॥ १३॥

Thus a great deal has been expounded in this book. But everything contained within its depths cannot possibly be repeated or summarized in full here.

तथापि अवघा दासबोध । दशक फोडून केला विशद । जे जे दशकींचा अनुवाद । ते ते दशकीं बोलिला ॥ १४॥

तरीही संपूर्ण दासबोध हा वेगवेगळ्या दशकांमध्ये विभागून स्पष्ट केला आहे. प्रत्येक दशकात जे जे सांगायचे आहे, ते ते त्या त्या दशकातच सांगितले आहे.

तथापि अवघा दासबोध । दशक फोडून केला विशद । जे जे दशकींचा अनुवाद । ते ते दशकीं बोलिला ॥ १४॥

Nevertheless, the entire Dasbodh has been divided into ten-chapter sections (dashaks) and explained clearly. Whatever needs to be said in a given dashak is said within that dashak itself.

नाना ग्रंथांच्या समती । उपनिषदें वेदांत श्रुती । आणि मुख्य आत्मप्रचीती । शास्त्रेंसहित ॥ १५॥

यात अनेक ग्रंथांचा आधार घेतला आहे - उपनिषदे, वेदांत, श्रुती - आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे स्वतःच्या आत्मानुभवाचा आधार शास्त्रांसहित दिला आहे.

नाना ग्रंथांच्या समती । उपनिषदें वेदांत श्रुती । आणि मुख्य आत्मप्रचीती । शास्त्रेंसहित ॥ १५॥

This is supported by the testimony of many texts — the Upanishads, Vedanta, the Shrutis — and above all by direct personal realization of the Self, along with scriptural backing.

नाना समती‍अन्वये । म्हणौनी मिथ्या म्हणतां न ये । तथापि हें अनुभवासि ये । प्रत्यक्ष आतां ॥ १६॥

अनेक शास्त्रांच्या अनुमतीने हे सांगितले असल्यामुळे याला खोटे म्हणता येणार नाही. शिवाय हे स्वतःच्या अनुभवालाही प्रत्यक्ष येते.

नाना समती‍अन्वये । म्हणौनी मिथ्या म्हणतां न ये । तथापि हें अनुभवासि ये । प्रत्यक्ष आतां ॥ १६॥

Since it accords with the testimony of many scriptures, it cannot be called false. Moreover, it can be directly verified through one's own experience.

मत्सरें यासी मिथ्या म्हणती । तरी अवघेचि ग्रंथ उछेदती । नाना ग्रंथांच्या समती । भगवद्वा क्यें ॥ १७॥

जर कोणी मत्सरापोटी हे खोटे आहे असे म्हणेल, तर त्याला सर्वच शास्त्रग्रंथ खोटे ठरवावे लागतील, कारण हे विवेचन भगवंताच्या वचनांच्या व अनेक ग्रंथांच्या आधारानेच केले आहे.

मत्सरें यासी मिथ्या म्हणती । तरी अवघेचि ग्रंथ उछेदती । नाना ग्रंथांच्या समती । भगवद्वा क्यें ॥ १७॥

If someone out of envy calls this false, then he would have to reject all the scriptures as false, since this is grounded in the sayings of God himself and the testimony of many texts.

शिवगीता रामगीता । गुरुगीता गर्भगीता । उत्तरगीता अवधूतगीता । वेद आणी वेदांत ॥ १८॥

गुरूंनी शिवगीता, रामगीता, गुरुगीता, गर्भगीता, उत्तरगीता, अवधूतगीता, तसेच वेद आणि वेदांत यांसारख्या ग्रंथांचा उल्लेख केला आहे, जे या विवेचनाला आधार देतात.

शिवगीता रामगीता । गुरुगीता गर्भगीता । उत्तरगीता अवधूतगीता । वेद आणी वेदांत ॥ १८॥

The Guru cites texts such as the Shivagita, Ramagita, Gurugita, Garbhagita, Uttaragita, and Avadhutagita, along with the Vedas and Vedanta, as scriptures that support this teaching.

भगवद्गीतता ब्रह्मगीता । हंसगीता पाण्डवगीता । गणेशगीता येमगीता । उपनिषदें भागवत ॥ १९॥

तसेच भगवद्गीता, ब्रह्मगीता, हंसगीता, पांडवगीता, गणेशगीता, यमगीता, उपनिषदे आणि भागवत यांचाही उल्लेख केला आहे.

भगवद्गीतता ब्रह्मगीता । हंसगीता पाण्डवगीता । गणेशगीता येमगीता । उपनिषदें भागवत ॥ १९॥

Also mentioned are the Bhagavad Gita, Brahmagita, Hansagita, Pandavagita, Ganeshagita, Yamagita, the Upanishads, and the Bhagavata.

इत्यादिक नाना ग्रंथ । समतीस बोलिले येथ । भगवद्वाकक्ये येथार्थ । निश्चयेंसीं ॥ २०॥

अशा प्रकारे अनेक ग्रंथांचा आधार म्हणून उल्लेख केला आहे, कारण हे सर्व ग्रंथ भगवंताच्याच यथार्थ वचनांवर आधारित आहेत, यात शंका नाही.

इत्यादिक नाना ग्रंथ । समतीस बोलिले येथ । भगवद्वाकक्ये येथार्थ । निश्चयेंसीं ॥ २०॥

Thus many such texts have been cited as supporting authorities, since all of them are grounded, without doubt, in the true words of God himself.

भगवद्वाचनीं अविश्वासे । ऐसा कोण पतित असे । भगवद्वाकक्याविरहित नसे । बोलणे येथीचें ॥ २१॥

भगवंताच्या वचनावर अविश्वास ठेवणारा असा कोणी पतित माणूस असू शकतो का? या ग्रंथातील एकही विधान भगवंताच्या वचनाशिवाय (आधाराशिवाय) सांगितलेले नाही.

भगवद्वाचनीं अविश्वासे । ऐसा कोण पतित असे । भगवद्वाकक्याविरहित नसे । बोलणे येथीचें ॥ २१॥

Could there be any person so fallen as to disbelieve the word of God? Nothing said in this book is without the support of God's own words.

पूर्णग्रंथ पाहिल्याविण । उगाच ठेवी जो दूषण । तो दुरात्मा दुराभिमान । मत्सरें करी ॥ २२॥

जो कोणी संपूर्ण ग्रंथ न वाचताच उगाचच त्यावर दोष ठेवतो, तो दुष्ट मनाचा, अहंकारी मनुष्य केवळ मत्सरापोटी असे करत असतो.

पूर्णग्रंथ पाहिल्याविण । उगाच ठेवी जो दूषण । तो दुरात्मा दुराभिमान । मत्सरें करी ॥ २२॥

Whoever finds fault with this book without having read it in full is a wicked, arrogant person acting purely out of envy.

अभिमानें उठे मत्सर । मत्सरें ये तिरस्कार । पुढें क्रोधाचा विकार । प्रबळे बळें ॥ २३॥

अहंकारातून मत्सर उत्पन्न होतो, मत्सरातून तिरस्कार निर्माण होतो, आणि त्यानंतर क्रोधाचा विकार बळावत जातो.

अभिमानें उठे मत्सर । मत्सरें ये तिरस्कार । पुढें क्रोधाचा विकार । प्रबळे बळें ॥ २३॥

From arrogance arises envy, from envy comes contempt, and from that the affliction of anger grows ever stronger.

ऐसा अंतरी नासला । कामक्रोधें खवळला । अहंभावे पालटला । प्रत्यक्ष दिसे ॥ २४॥

अशा प्रकारे ज्याचे अंतःकरण बिघडलेले असते, तो काम-क्रोधाने खवळलेला आणि अहंभावाने बदललेला मनुष्य लगेच ओळखू येतो.

ऐसा अंतरी नासला । कामक्रोधें खवळला । अहंभावे पालटला । प्रत्यक्ष दिसे ॥ २४॥

Such a person, corrupted within, inflamed by lust and anger, and transformed by egotism, becomes plainly visible for what he is.

कामक्रोधें लिथाडिला । तो कैसा म्हणावा भला । अमृत सेवितांच पावला । मृत्य राहो ॥ २५॥

काम-क्रोधाने ग्रासलेल्या माणसाला चांगला कसे म्हणावे? असा मत्सरी मनुष्य या अमृतासारख्या ग्रंथाचे श्रवण करूनही मृत्यूच्या (अज्ञानाच्या) फेऱ्यातच राहतो, त्याला त्याचा काही फायदा होत नाही.

कामक्रोधें लिथाडिला । तो कैसा म्हणावा भला । अमृत सेवितांच पावला । मृत्य राहो ॥ २५॥

How can a person consumed by lust and anger be called good? Even after tasting this nectar-like text, such an envious person remains caught in death's grip — untouched in any real way by its benefit.

आतां असो हें बोलणें । अधिकारासारिखें घेणें । परंतु अभिमान त्यागणें । हें उत्तमोत्तम ॥ २६॥

आतां हे बोलणे इथेच थांबवूया. प्रत्येकाने आपापल्या पात्रतेप्रमाणे यातून ग्रहण करावे. परंतु सर्वात उत्तम गोष्ट म्हणजे अभिमान (अहंकार) सोडून देणे, हीच होय.

आतां असो हें बोलणें । अधिकारासारिखें घेणें । परंतु अभिमान त्यागणें । हें उत्तमोत्तम ॥ २६॥

Let this discussion rest here now. Let each person take from it according to his own capacity. But best of all is to abandon one's ego and pride.

मागां श्रोतीं आक्षेपिलें । जी ये ग्रंथीं काय बोलिलें । तें सकळहि निरोपिलें । संकळीत मार्गे ॥ २७॥

आधी श्रोत्यांनी प्रश्न विचारला होता की या ग्रंथात काय सांगितले आहे. त्याचे उत्तर आता संक्षिप्त पद्धतीने सर्वच सांगितले आहे.

मागां श्रोतीं आक्षेपिलें । जी ये ग्रंथीं काय बोलिलें । तें सकळहि निरोपिलें । संकळीत मार्गे ॥ २७॥

Earlier the listeners had asked what this book contains. That has now all been answered, in summary form.

आतां श्रवण केलियाचें फळ । क्रिया पालटे तत्काळ । तुटे संशयाचें मूळ । येकसरां ॥ २८॥

आता हा ग्रंथ ऐकल्याचे फळ काय, तेही सांगतो: हे ऐकल्याने आचरण त्वरित बदलते, आणि संशयाचे मूळच एकाच वेळी नाहीसे होते.

आतां श्रवण केलियाचें फळ । क्रिया पालटे तत्काळ । तुटे संशयाचें मूळ । येकसरां ॥ २८॥

Now, as for the fruit of listening to this text: one's conduct changes at once, and the very root of doubt is cut away in a single stroke.

मार्ग सांपडे सुगम । न लगे साधन दुर्गम । सायोज्यमुक्तीचें वर्म । ठांइं पडे ॥ २९॥

यामुळे साधकाला सोपा मार्ग सापडतो, कठीण साधनांची गरज उरत नाही, आणि सायुज्यमुक्तीचे रहस्य त्याच्या हाती येते.

मार्ग सांपडे सुगम । न लगे साधन दुर्गम । सायोज्यमुक्तीचें वर्म । ठांइं पडे ॥ २९॥

Through it, one finds an easy path, with no need for difficult spiritual practices, and the very secret of ultimate union-liberation falls into one's hands.

नासे अज्ञान दुःख भ्रांती । शीघ्रचि येथें ज्ञानप्राप्ती । ऐसी आहे फळश्रुती । ईये ग्रंथीं ॥ ३०॥

अज्ञान, दुःख आणि भ्रम नाहीसे होतात, आणि लवकरच येथे ज्ञानप्राप्ती होते. या ग्रंथाचे हे फलित (फळश्रुती) आहे.

नासे अज्ञान दुःख भ्रांती । शीघ्रचि येथें ज्ञानप्राप्ती । ऐसी आहे फळश्रुती । ईये ग्रंथीं ॥ ३०॥

Ignorance, sorrow, and delusion are destroyed, and true knowledge is swiftly attained. Such is the fruit promised by this book.

योगियांचे परम भाग्य । आंगीं बाणे तें वैराग्य । चातुर्य कळे यथायोग्य । विवेकेंसहित ॥ ३१॥

योग्यांचे परम भाग्य असलेले वैराग्य साधकाच्या अंगी बाणते, आणि विवेकासह योग्य ते चातुर्यही त्याला समजू लागते.

योगियांचे परम भाग्य । आंगीं बाणे तें वैराग्य । चातुर्य कळे यथायोग्य । विवेकेंसहित ॥ ३१॥

The dispassion (vairagya) that is the supreme fortune of yogis comes to dwell within the listener, and along with discernment, right wisdom and skill also become clear to him.

भ्रांत अवगुणी अवलक्षण । तेंचि होती सुलक्षण । धूर्त तार्किक विचक्षण । समयो जाणती ॥ ३२॥

जे भ्रमिष्ट, दुर्गुणी व वाईट लक्षणांचे असतात, तेच सुलक्षणी बनतात. ते धूर्त, तर्कशुद्ध व चतुर बनून योग्य वेळ ओळखण्यास शिकतात.

भ्रांत अवगुणी अवलक्षण । तेंचि होती सुलक्षण । धूर्त तार्किक विचक्षण । समयो जाणती ॥ ३२॥

Even those who are deluded, full of faults, and ill-natured become well-natured. They become shrewd, capable of sound reasoning, discerning, and learn to recognize the right occasion for action.

आळसी तेचि साक्षपी होती । पापी तेचि प्रस्तावती । निंदक तेचि वंदूं लागती । भक्तिमार्गासी ॥ ३३॥

आळशी लोक कष्टाळू बनतात, पापी लोक चांगल्या गोष्टींची चर्चा करू लागतात, आणि निंदा करणारे लोकसुद्धा भक्तिमार्गाला वंदन करू लागतात.

आळसी तेचि साक्षपी होती । पापी तेचि प्रस्तावती । निंदक तेचि वंदूं लागती । भक्तिमार्गासी ॥ ३३॥

The lazy become diligent, sinners begin to speak of good things, and even scoffers come to revere the path of devotion.

बद्धची होती मुमुक्ष । मूर्ख होती अतिदक्ष । अभक्तची पावती मोक्ष । भक्तिमार्गें ॥ ३४॥

बद्ध (संसारात अडकलेले) लोक मुमुक्षू (मोक्षाची इच्छा करणारे) बनतात, मूर्ख लोक अत्यंत दक्ष (शहाणे) बनतात, आणि भक्ती नसलेलेही भक्तिमार्गाने मोक्ष प्राप्त करतात.

बद्धची होती मुमुक्ष । मूर्ख होती अतिदक्ष । अभक्तची पावती मोक्ष । भक्तिमार्गें ॥ ३४॥

Those bound by worldly attachment become seekers of liberation, fools become highly discerning, and even those without devotion attain liberation through the path of devotion.

नाना दोष ते नासती । पतित तेचि पावन होती । प्राणी पावे उत्तम गती । श्रवणमात्रें ॥ ३५॥

अनेक दोष नाहीसे होतात, पतित लोकही पावन होतात, आणि केवळ हा ग्रंथ श्रवण केल्यानेच माणसाला उत्तम गती प्राप्त होते.

नाना दोष ते नासती । पतित तेचि पावन होती । प्राणी पावे उत्तम गती । श्रवणमात्रें ॥ ३५॥

Many faults are destroyed, even the fallen become pure, and a person attains the highest state merely by listening to this text.

नाना धोकें देहबुद्धीचे । नाना किंत संदेहाचे । नाना उद्वेग संसाराचे । नासती श्रवणें ॥ ३६॥

देहबुद्धीचे अनेक धोके, संशयाच्या अनेक शंका, आणि संसारातील अनेक उद्वेग, हे सर्व केवळ श्रवणानेच नाहीसे होतात.

नाना धोकें देहबुद्धीचे । नाना किंत संदेहाचे । नाना उद्वेग संसाराचे । नासती श्रवणें ॥ ३६॥

The many dangers of body-consciousness, the many doubts of uncertainty, and the many anxieties of worldly life — all these are destroyed simply by listening.

ऐसी याची फळश्रुती । श्रवणें चुके अधोगती । मनास होय विश्रांती । समाधान ॥ ३७॥

अशा प्रकारे या ग्रंथाचे फलित असे आहे की, श्रवणाने अधोगती टळते, आणि मनाला विश्रांती व समाधान लाभते.

ऐसी याची फळश्रुती । श्रवणें चुके अधोगती । मनास होय विश्रांती । समाधान ॥ ३७॥

Such is the fruit of this book: through listening, one's downward course is averted, and the mind finds rest and contentment.

जयाचा भावार्थ जैसा । तयास लाभ तैसा । मत्सर धरी जो पुंसा । तयास तेंचि प्राप्त ॥ ३८॥

ज्याची जशी श्रद्धा (भावार्थ) असेल, त्याला त्याप्रमाणेच लाभ होतो. आणि जो मनुष्य मत्सर बाळगतो, त्याला मत्सराचेच फळ मिळते.

जयाचा भावार्थ जैसा । तयास लाभ तैसा । मत्सर धरी जो पुंसा । तयास तेंचि प्राप्त ॥ ३८॥

Whatever a person's faith and sincerity, the benefit he gains matches that. And whoever harbors envy instead receives only the fruit of his own envy.