Abhang 208
गोपाळ ह्मणती कान्होबा या रे कांहीं मागो । आपुलाले आह्मी जीवीची तया आवडी सांगों । एक ह्मणती उगे रे उगे मागे चि लागों । निजों नका कोणी घरीं रे आजि अवघे चि जागों ॥१॥ ॥ध्रु.॥ जाणोनि नेणता हरि रे मध्यें उगाचि बैसे । नाइकोनि बोल अइके कोण कोणाचें कैसे । एक एकाच्या संवादा जाणे न मिळे ची ऐसें । पोटीचें होटा आणवी देतो तयांसि तैसें । एक ह्मणति बहु रे आह्यी पीडिलों माया । नेदी दहींभातसिदोरी ताक घालिती पिया । तापलों वळितां गोधरने नाहीं जीवन छाया । आतां मागो पोटभरी रे याच्या लागोनि पायां ॥२॥ एक ह्मणति तुमचें अरे पोट तें किती । मागो गाई हौसी घोडे रे धन संपत्ति हत्ति । देव गडी कान्हो आमुचा आह्यां काय विपति । कन्याकुमरें दासी रे बाजावरी सुपती ॥३॥ एक ह्मणती बेटे हो कोण करी जतन । गाढव तेसें चि घोडे रे कोण तयाचा मान । लागे भवरोग वाहतां खांदीं चवघे जण । हातीं काठ्या डोया बोडक्या हिंडों मोकळे राण ॥४॥ एक ह्मणती रानीं रे बहु सावजें फार । फाडफाडूं खाती डोळे रे पाय नेतील कर । राखोनि राखे आपणा ऐसा काइचा शूर । बैसोनि राहों घरीं रे कोण करी हे चार ॥५॥ घरीं बैसलिया बहुते बहु सांगती काम । रिकामें कोणासि नावडे ऐसें आह्यासि ठावें । चौघांमध्यें बरें दिसेसें तेथें नेमक व्हावें । लपोनि सहज खेळतां भलें गडिया सर्वे ॥६॥ एक ह्मणती गडी ते भले मिळती मता । केली तयावरी चाली रे बरी आपुली सत्ता । नसावे ते तेथें तैसे रे खेळ हाणिती लाता । रडी एकाएकीं गेलिया गोंधळ उडती लाता ॥७॥ एक ह्मणती खेळतां उगीं राहतीं पोरें । ऐसें काय घडो शके रे कोणी लहान थोरें । अवघीं येती रागा रे एका ह्मणतां बरें । संगें वाढे कलह हरावा एकाएकीं च खरें ॥८॥ एक ह्मणती एकला रे तूं जासील कोठे । सांडी मांडी हें वाउगे तुझे बोल चि खोटे । ठायीं राहा उगे ठायीं च कां रे सिणसी वाटे । अवघियांची सिदोरी तुझे भरली मोटे ॥९॥ तुका ह्मणे काय काहण्या अरे सांगाल गोष्टी । चाटावे तुमचे बोल रे भुका लागल्या पोटीं । जागा करूं या रे कान्होबा मागो कवळ ताटीं । धाळे गडी तुका ढेकर देतो विठ्ठल कंठीं ॥१०॥
गोपाळ म्हणतात, कान्होबा, चला आपण याच्याकडे काहीतरी मागूया - आपापल्या मनातली आवड आपण त्याला सांगूया. एक जण म्हणतो, गप्प बसा, उगीच मागे मागे लागू नका, आज कुणीही झोपू नका, सगळे जागे राहूया. हरी हे सगळं जाणून असूनही नेणत्यासारखा मध्येच गप्प बसून राहतो. कोणाचं बोलणं ऐकतो, कोणाचं ऐकत नाही असं का, हे कुणालाच कळत नाही. एकमेकांचं बोलणं त्याला जुळत नाही असंच वाटतं, पण मनातलं ओठांवर आणून तो प्रत्येकाला तसंच उत्तर देतो. एक जण म्हणतो, आम्ही आईकडून खूप पिडले गेलो आहोत - ती दहीभाताची शिदोरी देत नाही, उलट ताकच पाजते. गुरे राखताना ऊन लागून हैराण झालो, सावली-पाणीही धड मिळत नाही; आता याच्याच पाया पडून पोटभर जेवण मागूया. दुसरा म्हणतो, अरे तुमचं पोट किती मोठं आहे मागायला? गायी, घोडे, धन-संपत्ती, हत्ती मागा. देव आपला सवंगडी आहे, मग आपल्याला कसली कमतरता? मुली-सुना दासी म्हणून पलंगावर लोळू देत. आणखी एक म्हणतो, अरे एवढं जपून कोण ठेवणार? गाढव काय नि घोडा काय, दोघांचाही सारखाच मान. संसाराचा रोग खांद्यावर वाहावा लागतो चौघांनी मिळून; त्यापेक्षा हातात काठी घेऊन, डोकं उघडं ठेवून मोकळ्या रानात हिंडावं हे बरं. एक जण म्हणतो, रानात खूप हिंस्र जनावरं आहेत, डोळे फाडून खातील, पाय नेतील. स्वतःला स्वतः राखणारा असा कोण शूर आहे? घरी बसून राहणं हेच बरं, बाहेर राखण कोण करणार? घरी बसलं की खूप कामं सांगतात, रिकामटेकडं कुणालाच आवडत नाही हे आपल्याला ठाऊक आहे. चौघांमध्ये चांगलं दिसेल असं वागावं, लपून-छपून सवंगड्यांसोबत सहज खेळावं हेच बरं. एक म्हणतो, चांगले सवंगडी एकत्र जमले की आपली सत्ता चालवावी अशी चाल असते; जे बसत नाहीत त्यांना खेळातून लाथाडावं. एकदा भांडण झालं की गोंधळ उडतो. एक म्हणतो, खेळताना पोरं गप्प कशी राहतील? असं कधी घडतं का? एकाने बरं म्हटलं तरी बाकीचे रागावतात; एकत्र राहिलं की भांडण वाढतं, ते एकाच वेळी मिटवावं हेच खरं. एक म्हणतो, तू एकटा कुठे जाणार आहेस? हे टाळाटाळीचे फुकाचे बोल खोटे आहेत. गप्प एका जागी राहा, उगीच का शिणतोस? सगळ्यांची शिदोरी तुझ्याच गाठोड्यात भरलेली आहे. तुकाराम महाराज म्हणतात, अरे एवढ्या गोष्टी काय सांगणार, तुमचे बोलणे ऐकूनच पोटातली भूक चाळवली. चला कान्होबा, जागा करूया, घासाघासाने ताटातलं मागूया - सगळे सवंगडी धाईने जेवले, आणि तुका विठ्ठलाच्या कंठाशी ढेकर देतो.