Abhang 257
ऐसा हा लौकिक कदा राखवेना । पतितपावना देवराया ॥१॥ ॥ध्रु.॥ संसार करितां ह्मणती हा दोषी । टाकितां आळसी पोटपोसा ॥२॥ आचार करितां ह्मणती हा पसारा । न करितां नरा निंदिताती ॥३॥ संतसंग करितां ह्मणती हा उपदेशी । येरा अभाग्यासि ज्ञान नाहीं ॥४॥ धन नाहीं त्यासि ठायींचा करंटा । समर्थासि ताठा लाविताती ॥५॥ बहु बोलों जातां ह्मणति हा वाचाळ । न बोलतां सकळ ह्मणती गर्वी ॥६॥ भेटिसि न वजातां ह्मणती हा निष्ठूर । येतां जातां घर बुडविलें ॥७॥ लग्न करूं जातां ह्मणती हा मातळा । न करितां जाला नपुंसक ॥८॥ निपुत्रिका ह्मणती पहा हो चांडाळ । पातकाचें मूळ पोरवडा ॥९॥ लोक जैसा ओक धरितां धरवे ना । अभक्ता जिरे ना संतसंग ॥१०॥ तुका ह्मणे आतां ऐकावें वचन । त्यजुनियां जन भक्ति करा ॥११॥
हे जग असे आहे की लोकांचे बोलणे कधीच थांबवता येत नाही; फक्त देवराया, पतितांचा उद्धार करणाराच खरा आधार आहे. संसार केला, गृहस्थी सांभाळली, तर लोक म्हणतात हा दोषी, संसारात अडकलेला; ते सोडून दिले, तर म्हणतात आळशी, फुकटखाऊ. काटेकोर आचार-नियम पाळले तर म्हणतात हा उगाच अवडंबर माजवतो; नाही पाळले तर लोक निंदा करतात. संतांची संगत धरली तर म्हणतात हा उगाच उपदेश देतो; ज्याला संतसंगती नाही त्या दुर्दैवी माणसाला मात्र काहीच ज्ञान नाही असे म्हणतात. जवळ पैसा नसेल तर म्हणतात हा जन्माचा करंटा, दुर्दैवी; आणि श्रीमंत असेल तर म्हणतात हा गर्वाने ताठलेला. जास्त बोलले तर म्हणतात वाचाळ, बडबड्या; अजिबात न बोलता गप्प राहिले तर म्हणतात गर्विष्ठ. कुणाला भेटायला गेले नाही तर म्हणतात हा निष्ठुर, कोरडा; भेटायला जाणे-येणे ठेवले तर म्हणतात घर बुडवले, उगाच वेळ आणि पैसा वाया घातला. लग्न केले तर म्हणतात हा विषयासक्त; नाही केले तर म्हणतात नपुंसक. मूलबाळ नसेल तर म्हणतात हा करंटा, पातकी; आणि मुलाबाळांचा पसारा असेल तर म्हणतात हे तर पापाचेच मूळ. हे जनलोकांचे बोलणे उलटीसारखे आहे, ते कितीही आवरायचा प्रयत्न केला तरी आवरत नाही; आणि ज्याला भक्तीच नाही, त्याला संतांची संगतही पचत नाही. तुकाराम महाराज म्हणतात, आता एवढेच ऐका — लोकांच्या बोलण्याची पर्वा सोडून द्या आणि फक्त भक्ति करा.