Abhang 260
केला मातीचा पशुपति । परि मातीसि काय ह्मणती । शिवपूजा शिवासी पावे । माती मातीमाजी सामावे ॥१॥ ॥ध्रु.॥ तैसे पूजिती आह्मां संत । पूजा घेतो भगवंत । आह्मी किंकर संतांचे दास । संतपदवी नको आह्मांस ॥२॥ केला पाषाणाचा विष्णु । परी पाषाण नव्हे विष्णु । विष्णुपूजा विष्णुसि अर्पे । पाषाण राहे पाषाणरूपें ॥३॥ केली कांशाची जगदंबा । परि कांसें नव्हे अंबा । पूजा अंबेची अंबेला घेणें । कांसें राहे कांसेंपणें ॥४॥ ब्रह्मानंद पूर्णामाजी । तुका ह्मणे केली कांजी । ज्याची पूजा त्याणें चि घेणें । आह्मीं पाषाणरूप राहणें ॥५॥
मातीची पिंड करून शिवलिंग बनवले, पण त्या मातीला कोणी काही म्हणत नाही, मातीला महत्त्व देत नाही; शिवाची पूजा शेवटी शिवालाच पोचते, आणि माती परत मातीतच विरघळून जाते. त्याचप्रमाणे संत म्हणून लोक आमची पूजा करतात, पण ती पूजा प्रत्यक्षात भगवंतच स्वीकारतो; आम्ही तर फक्त संतांचे सेवक, दास आहोत — आम्हाला 'संत' ही पदवीसुद्धा नको आहे. दगडाची विष्णूची मूर्ती घडवली, पण दगड म्हणजे विष्णू नव्हे; विष्णूची पूजा विष्णूलाच अर्पण होते, दगड मात्र दगडच राहतो. कांश्याची, धातूची जगदंबेची मूर्ती केली, पण ते धातू म्हणजे अंबा माता नव्हे; अंबेची पूजा अंबेलाच मिळते, धातू धातूच राहतो. तुकाराम महाराज म्हणतात, या पूर्ण ब्रह्मानंदाच्या स्थितीत मी हे साधे उदाहरण मांडले — ज्याची खरी पूजा असते ती त्यालाच मिळते, आम्ही मात्र नुसते दगडासारखे माध्यम बनून राहतो.