Abhang 289
मन करा रे प्रसन्न । सर्व सिद्धीचे कारण । मोक्ष अथवा बंधन । सुख समाधान इच्छा ते ॥१॥ ॥ध्रु.॥ मने प्रतिमा स्थापिली । मने मना पूजा केली । मने इच्छा पुरविली । मन माउली सकळांची ॥२॥ मन गुरू आणि शिष्य । करी आपुलें चि दास्य । प्रसन्न आपआपणास । गति अथवा अधोगति ॥३॥ साधक वाचक पंडित । श्रोते वक्ते ऐका मात । नाहीं नाहीं आनुदैवत । तुका ह्मणे दुसरें ॥४॥
आपले मन प्रसन्न, आनंदी ठेवा — कारण तेच सर्व सिद्धीचे, सर्व यशाचे मूळ कारण आहे. मोक्ष असो वा बंधन, सुख असो वा समाधान — हे सगळे मनाच्या इच्छेवर, मनाच्या स्थितीवरच अवलंबून असते. मनानेच देवाची मूर्ती स्थापन केली, मनानेच मनाची पूजा केली, मनानेच आपल्या इच्छा पूर्ण करून घेतल्या; मन हीच सर्वांची खरी माउली आहे. मनच गुरू आहे आणि मनच शिष्य आहे; ते स्वतःच स्वतःची सेवा करते. मन स्वतःच स्वतःवर प्रसन्न होते, आणि तेच माणसाला उन्नतीकडे किंवा अधोगतीकडे नेते. साधक, वाचक, पंडित, श्रोते, वक्ते — सगळ्यांनी हे ऐकावे: तुकाराम महाराज म्हणतात, या मनाशिवाय दुसरे कोणतेही दैवत नाही.