Abhang 329
जया दोषां परीहार । नाहीं नाहीं धुंडितां शास्त्र । ते हरती अपार । पंढरपुर देखिलिया ॥१॥ ॥ ध्रु. ॥ धन्य धन्य भीमातीर । चंद्रभागा सरोवर । पद्मातीर्थी विठ्ठल वीर । क्रीडास्थळ वेणुनादीं ॥१॥ सकळ तीर्थांचें माहेर । भूवैकुंठ निर्विकार । होतो नामाचा गजर । असुरकाळ कांपती ॥२॥ नाहीं उपमा द्यावया । सम तुल्य आणिका ठाया । धन्य भाग्य जयां । जे पंढरपूर देखती ॥३॥ उपजोनि संसारीं । एक वेळ पाहें पा पंढरी । महा दोषां केंची उरी । देवभक्त देखिलिया ॥४॥ ऐसी विष्णूची नगरी । चतुर्भुज नर नारी । सुदर्शन घिरटी करी । रीग न पुरे कळिकाळा ॥५॥ तें सुख वर्णावया गति । एवढी कैची मज मति । जे पंढरपुरा जाती । ते पावती वैकुंठ ॥६॥ तुका ह्मणे या शब्दाचा । जया विश्वास नाहीं साचा । अधम जन्मांतरिचा । तया पंढरी नावडे ॥७॥
ज्या पापांना कुठलाच उपाय नाही, शास्त्रं धुंडाळूनही ज्यांच्यावर तोडगा सापडत नाही, ती पापंही पंढरपूर पाहिल्यावर पार नष्ट होतात. धन्य धन्य ती भीमेची, चंद्रभागेची काठ-सर; पद्मतीर्थावर वीर विठ्ठल राहतो, तिथेच त्याचं वेणुनादातलं क्रीडास्थान आहे. सर्व तीर्थक्षेत्रांचं जणू माहेरघरच, निर्मळ, निर्विकार असं भूवैकुंठ इथे आहे; इथे नामाचा गजर होतो, आणि त्यापुढे असुर आणि काळही थरथर कापतात. याला दुसरी कुठलीच उपमा देता येत नाही, याच्यासारखी दुसरी जागा नाही; ज्यांना पंढरपूर पाहायला मिळतं, ते खरोखर भाग्यवान. या संसारात जन्म घेऊन एकदाच जरी पंढरी पाहिली, आणि तिथले भक्त पाहिले, तरी मोठमोठ्या पापांचंही काय उरणार? ही विष्णूचीच नगरी आहे — इथले स्त्री-पुरुष जणू चतुर्भुज विष्णुरूप आहेत; सुदर्शनचक्र सतत फिरत राहतं, त्यामुळे काळालाही इथे शिरकाव मिळत नाही. ते सुख वर्णन करण्याइतकी बुद्धी माझ्याकडे कुठून असणार? जे पंढरपूरला जातात, तेच वैकुंठ मिळवतात. तुकाराम म्हणतात, या शब्दांवर ज्याला खरा विश्वास नाही, तो अनेक जन्मांचा अधम असतो — त्यालाच पंढरी आवडत नाही.