Abhang 335
बाळपणीं हरि । खेळे मथुरेमाझारी । पायीं घागरिया सरी । कडदोरा वांकी । मुख पाहे माता । सुख न माये चित्ता । धन्य मानव संचिता । वोडवलें आजि ॥१॥ ॥ ध्रु. ॥ बाळ चांगलें वो । बाळ चांगलें वो । ह्मणतां चांगलें । वेळ लागे तया बोलें । जीवापरीस तें वाल्हें । मज आवडतें ॥१॥ मिळोनियां याती । येती नारी कुमारी बहुती । नाहीं आठव त्या चित्तीं । देहभाव कांहीं । विसरल्या घरें । तान्ही पारठीं लेकुरें । धाक सांडोनियां येरें । तान भूक नाहीं ॥२॥ एकी असतील घरीं । चित्त तयापासीं परी । वेगीं करोनि वोसरी । तेथें जाऊं पाहे । लाज सांडियेली वोज । नाहीं फजितीचें काज । सुख सांडोनियां सेज । तेथें धाव घाली ॥३॥ वेधियेल्या बाळा । नर नारी या सकळा । बाळा खेळवी अबला । त्याही विसरल्या । कुमर कुमारी । न भाव हा शरीरीं । दृष्टी न फिरे माघारी । तया देखतां हे ॥४॥ वैरभाव नाहीं । आप पर कोणीं कांहीं । शोक मोह दुःख ठायीं । तया निरसलीं । तुका ह्मणे सुखी । केलीं आपणासारिखीं । स्वामी माझा कवतुकें । बाळवेपें खेळे ॥५॥
लहानपणी हरी मथुरेत खेळत असतो; पायात साखळ्यांची, घुंगरांची माळ, कमरेला करगोटा आणि पैंजण. आई त्याचं मुख न्याहाळत राहते, तिच्या मनात आनंद मावत नाही; आज माणसांचं भाग्यच किती मोठं की हे दृश्य पाहायला मिळालं. 'किती गोड बाळ आहे गं, किती गोड बाळ आहे गं' — असं म्हणतानाही शब्द नीट पुरा होत नाही, इतकं ते सुंदर वाटतं; जीवापेक्षाही ते मला प्रिय आहे, आवडतं. सगळ्या जातीच्या स्त्रिया, तरुण मुली एकत्र जमून येतात; त्यांना स्वतःच्या देहाचंही भान उरत नाही. त्या घर विसरतात, भुकेने व्याकुळ झालेली आपली तान्ही मुलंही मागे टाकून, कसलीही भीती न बाळगता निघून जातात — त्यांना भूकतहानही जाणवत नाही. काही घरातच असल्या तरी त्यांचं मन तिथेच गुंतलेलं असतं; कुठलंतरी निमित्त काढून त्या तिकडे धाव घेतात. लाज-लज्जा बाजूला ठेवून, बदनामीची पर्वा न करता, आरामाची शय्या सोडून त्या तिकडे पळत जातात. या बाळाने भारावलेले सगळे स्त्री-पुरुष असे झाले आहेत; स्वतःच्या तान्ह्या बाळाला खेळवणाऱ्या बायकाही ते विसरून जातात. लहान मुलं-मुली यांनाही देहाचं भान उरत नाही, त्याला पाहिल्यावर नजर मागे वळतच नाही. तिथे कुणाचा वैरभाव उरत नाही, आपलं-परकं असा भेदही उरत नाही; शोक, मोह, दुःख सगळं विरून जातं. तुकाराम म्हणतात, माझ्या स्वामीने सगळ्यांना स्वतःसारखंच सुखी केलं आहे; तो गमतीने, बाळरूप घेऊन खेळतो आहे.