Abhang 336
अशोकाच्या बनीं सीता शोक करी । कांहो अंतरले रघुनाथ दुरी । येउनि गुंफेमाजी दुष्टे केली चोरी । कांहो मज आणिलें अवघड लंकापुरी ॥१॥ ॥ ध्रु. ॥ सांगा वो त्रिजटे सखिये ऐसी मात । देईल कां नेदी भेटी रघुनाथ । मन उतावीळ जालें दुरी पंथ । राहों न सके प्राण माझा कुडी आंत ॥१॥ काय दुष्ट आचरण होतें म्यां केलें । तीर्थ व्रत होतें कवणाचें भंगिलें । गाईवत्सा पत्नीपुरुषा बिघडिलें । न कळे वो संचित चरण अंतरले ॥२॥ नाडियेलें आज्ञा मृगकांतीसोनें । धाडिलें रघुनाथा पाठलागें तेणें । उलंघिली आज्ञा माव काय मी जाणें । देखुनी सुनाट घेउनि आलें सुने ॥३॥ नाहीं मूळ मारग लाग अणीक सोये । एकाविण नामें रघुनाथाच्या माये । उपटी पक्षिया एक देउनि पाये । उदकवेढ्यामध्यें तेथें चाळे काये ॥४॥ जनकाची नंदिनी दुःखें ग्लानी थोरी । चुकली कुरंगिणी मेळा तैशा परी । संबोधी त्रिजटा स्थिर स्थिर वो करी । घेइल तुकयास्वामी राम लंकापुरी ॥५॥
अशोकवनात सीता शोक करते आहे — 'अरे, रघुनाथ माझ्यापासून एवढे दूर का गेले? गुहेत येऊन त्या दुष्टाने माझं हरण केलं; मला या भयाण लंकेत का आणलं गेलं?' 'सांग गं सखी त्रिजटे, अशी काही बातमी सांग — रघुनाथ मला भेटतील की नाही भेटणार? माझं मन अधीर झालं आहे, वाट फार लांबची आहे; आता माझा जीव या शरीरात राहूच शकत नाही.' 'मी असं काय वाईट केलं होतं? कोणाचं तीर्थव्रत मी मोडलं होतं? गाय-वासरू किंवा नवरा-बायको यांचं मी काय बिघडवलं होतं? कुणास ठाऊक, कुठल्या प्रारब्धामुळे माझी पावलं इकडे भरकटली.' 'त्या सोनेरी हरणाच्या मोहापायी मीच रामाला आज्ञा दिली आणि फसले; त्याच्यामुळेच रामाला त्या हरणामागे पाठवलं. लक्ष्मणाची आज्ञा मी ओलांडली — कुठली माया होती, मला काहीच कळत नाही; ते ओसाड रान पाहून मीच स्वतःवर हे ओढवून घेतलं.' 'आता दुसरा कुठलाच मार्ग, कुठलाच आधार उरला नाही; रघुनाथाच्या नावाशिवाय, गं आई, कोणीच नाही. त्या पक्ष्याने (जटायूने) स्वतःचे पंख, स्वतःचे प्राण देऊन माझ्यासाठी झुंज दिली — पण त्या बिकट परिस्थितीत त्याचा काय उपयोग झाला?' जनकराजाची ही कन्या सीता दुःखाने, ग्लानीने पुरती व्याकुळ झाली आहे — कळपापासून चुकलेल्या हरिणीसारखी तिची अवस्था झाली आहे. त्रिजटा तिला समजावते — 'शांत हो, स्थिर हो गं; तुकारामाचा स्वामी राम नक्कीच लंका जिंकून घेईल.'