Abhang 374
स्वयें सुखाचे जाळे अनुभव । एक एकीपाशीं सांगती भाव । अवघ्यां अवघा हा कैसा नवलाव । सर्वसाक्ष तेथें चि त्याचा जीव वो ॥१॥ ॥ ध्रु. ॥ आपआपणाशीं करिती नवल । परि वादावाद न संडिती बोल । एक मेघश्यामें जलधर बोल । रसीं उताविळ हृदय सखोल वो ॥२॥ एक विषय तो सकळांचा हरि । त्याच्या आवडीनें आवडी इतरीं । अंध बधिर हे प्रेतलोकाचारी । त्यांची कीर्ति गाइली पुराणांतरीं वो ॥३॥ स्तुति पराविया मुखें रुचिकर । प्रीतिपात्राच्या गौरवीं आदर । परस्पर हें सादरा सादर । योग सज्जनाच्या सुखा नाहीं पार वो ॥४॥ भक्तिवल्लभ न तुटे चराचरीं । आप्त अनाप्त हे ऐसी ठेवी उरी । दुरी जवळी संचिता ऐसें धरी । रंगा रंगा ऐसें होणें लागे हरि वो ॥५॥ तुका लाधला हें उच्छिष्ट भोजन । आला बाहेरी प्रेमें वोसंडून । पडिलें कानीं त्या जीवाचें जतन । धरियेले एकाभावें हृदयीं चरण वो ॥६॥
आपापल्या सुखाचा अनुभव त्या एकमेकींना आपापले मन सांगत आहेत. सगळ्यांना सगळ्यांबद्दल हे किती अद्भुत वाटते आहे - कारण त्या प्रत्येकीच्या मनात साक्षी असलेला जीव एकच (हरि) आहे. त्या आपापसांत आश्चर्य व्यक्त करतात, पण त्यातला गोडवा काही थांबवत नाहीत - एकीचे मेघश्याम रूपाचे वर्णन ऐकूनच हृदय आतुर, सुखावलेले होते. सगळ्यांचा एकच विषय (आवड) आहे - तो हरि; त्याच्या आवडीमुळेच इतरांचीही आवड जुळते. जे या प्रेमाला आंधळे-बहिरे आहेत, ते मेलेल्यासारखेच वागणारे लोक होत; खऱ्या भक्तांची कीर्ति मात्र पुराणांतून गायलेली आहे. दुसऱ्याच्या तोंडून होणारी स्तुती गोड लागते, आणि आपल्या प्रिय व्यक्तीच्या गौरवाचा आदरही वाटतो - असा हा परस्परांचा आदर-सन्मान चालतो; सज्जनांच्या या सुखाला पारावार नाही. भक्तीचा हा जिव्हाळा चराचरात कधी तुटत नाही, आपले-परके असा भेदही तो शिल्लक ठेवत नाही, दूर असो वा जवळ, तो नेहमी हरीच्या संचिताप्रमाणे धरून ठेवतो - रंगाला रंग मिळावा तसे हरीशी एकरूप व्हावे लागते. तुकाराम म्हणतात, मला हे हरिप्रेमाचे उष्टे भोजन मिळाले, आणि मी प्रेमाने ओसंडून बाहेर आलो; माझ्या कानी त्या जिवाचे जतन (रक्षण) पडले, आणि मी एका भावाने त्याचे चरण हृदयाशी धरले.