Abhang 376
भरिला उलंडूनि रिता करी घट । मिस पाणियाचें गोविंदाची चट । चाळे झडझडां उसंतूनि वाट । पाहे पाळतूनि उभा तो चि नीट वो ॥१॥ ॥ ध्रु. ॥ चाळा लावियेले गोप गोपीनार्थे । जाणे आवडीचें रूप जेथें तेथें । दावी बहुतांच्या बहुवेषपंथें । गुणातीतें खेळ मांडियेला येथें वो ॥२॥ मनीं आवडे तें करावें उत्तर । कांहीं निमित्ताचा पाहोनि आधार । उगा राहे कां मारिसी कंकर । मात वाढविसी उत्तरा उत्तर वो ॥३॥ धरिली खोडी दे टाकोनियां मागें । न ये विनोद हा कामा मैत्री संगें । मिठी घालीन या जीवाचिया त्यागें । नाहीं ठाउकीं पडिलीं तुझीं सोंगें रे ॥४॥ सुख अंतरींचें बाह्य ठसठसी । ह्मणे विनोद हा काय सोंग यासी । तुज मज काय सोयरीक ऐसी । नंदानंदन या थोरपणें जासी रे ॥५॥ करी कारण तें कळों नेदी कोणा । सुख अंतरींचें बाह्य रंग जाना । मन मिनलें रे तुका ह्मणे मना । भोग अंतरींचा पावे नारायणा वो ॥६॥
भरलेला घडा ओतून रिकामा करते - पाणी भरायला जाण्याचे निमित्त करते, ते गोविंदाच्या ओढीने. वेगाने वाट तुडवत जाते, तर तिकडे तो टपून सरळ उभाच असतो. गोपांनी गोपींसाठी असे चाळे रचले आहेत - प्रत्येकीला आवडेल असे रूप तो जिथेतिथे दाखवतो, अनेकींना निरनिराळ्या वेषांनी भेटतो - हा गुणातीत परमेश्वराने इथे मांडलेला खेळ आहे. मनाला जे आवडेल तेच उत्तर द्यावे, एखादे निमित्त शोधून त्याचा आधार घ्यावा. उगाच का गप्प बसतेस, कशाला हट्ट धरतेस, आणि बोलण्यावर बोलणे वाढवतेस? ही खोडी सोडून द्यावी - अशी चेष्टा प्रेमाच्या नात्याला शोभत नाही. मी हा जीव त्यागूनही त्याला मिठी मारीन, तुझी ही सोंगे मला न कळण्यासारखी नाहीत. आतले सुख बाहेर उतू जातेच - मग ही थट्टा आहे की खरेच सोंग, असे विचारतात. तुझे-माझे असे कोणते नाते जुळले आहे, नंदाच्या मुला, या तुझ्या मोठेपणाने तू शेवटी कुठवर जाशील? खरे कारण कोणालाच कळू देत नाही - आतले सुख आणि बाहेरचा रंग हे नेहमी वेगवेगळे असतात, हे लक्षात घ्या. मन एकरूप होऊन मिळाले; तुकाराम म्हणतात, अंतरीचा खरा भोग फक्त नारायणालाच ज्ञात असतो.