Abhang 422
देखत होतों आधीं मागें पुढें सकळ । मग हे दृष्टी गेली वरी आले पडळ । तिमिर कोंदलेसें वाढे वाढतां प्रबळ । भीत मी जालों देवा । काय जाल्याचें फळ ॥१॥ ॥ध्रु.॥ आतां मज दृष्टी देई । पांडुरंगा मायबापा । हरण आलों आतां । निवारूनियां पापा । अंजन लेववुनी । करीं मारग सोपा । जाईन सिद्धपंथें । अवघ्या चुकती खेपा ॥१॥ होतसे खेद चित्ता । कांहीं नाठवे विचार । जात होतों जना मागें । तोही सांडिला आधार । हा ना तोसा ठाव जाला । अवघा पडिला अंधार । फिरलीं माझीं मज । कोणी न देती आधार ॥२॥ जोंवरि चळण गा । तोंवरि ह्मणती माझा । मानिती लहान थोर । देहसुखाच्या काजा । इंद्रिये मावळलीं । आला बागुल आजा । कैसा विपरीत जाला । तो चि देह नव्हे दुजा ॥३॥ गुंतलो या संसारें । कैसा झालोसें अंध । मी माझें वाढवुनी । मायातृष्णेचा बाध । स्वहित न दिसे चि । केला आपुला वध । लागले काळ पाठीं । सवें काम हे क्रोध ॥४॥ लागती चालतां गा । गुणदोषाच्या ठेंसा । सांडिली वाट मग । जालों निराळा कैसा । पाहातों वास तुझी । थोरी करूनी आज्ञा । तुका ह्मणे वैद्यराजा । पंढरीच्या निवासा ॥५॥
आधी मला सगळं दिसत होतं, पुढचं-मागचं सगळं. मग ही दृष्टीच गेली, वर पडदे आले. काळोख साचत साचत वाढत गेला. देवा, मी भ्यालो — हे असं झाल्याचं काय फळ मिळालं! आता मला दृष्टी दे, पांडुरंगा, माझ्या माय-बापा. मी आता शरण आलो आहे, माझं पाप दूर कर. डोळ्यांत अंजन घालून मार्ग सोपा कर, म्हणजे मी सरळ मार्गाने जाईन, सगळ्या वाया गेलेल्या फेऱ्या चुकतील. मनाला फार खेद होतो, काहीच सुचत नाही. लोकांच्या मागे मागे जात होतो, तोही आधार सुटला. ना इकडची जागा ना तिकडची, सगळीकडे अंधारच पसरला. माझेच माझ्यावर उलटले, कुणी आधार देत नाही. जोवर हालचाल होती तोवर लोक 'माझा माझा' म्हणत होते, देहसुखासाठी लहान-मोठा मान देत होते. आता इंद्रियं थकली, म्हातारपणाचं भूत आलं — हा कसा उलटा पालट झाला, हा तोच देह आहे, दुसरा नाही! या संसारात गुंतून मी कसा आंधळा झालो, 'मी-माझे' वाढवत मायेच्या तृष्णेने घात केला. स्वतःचं खरं हित दिसलंच नाही, स्वतःच स्वतःचा घात करून घेतला. काळ पाठीशी लागला, त्याच्यासोबत काम आणि क्रोधही लागले. चालताना गुण-दोषांचे ठेच लागत गेले, मग वाट सुटली, मी असा एकटा-निराळा कसा पडलो! आता तुझीच वाट पाहतो आहे, तूच मोठेपणाने आज्ञा कर. तुकाराम म्हणतात, पंढरीत राहणाऱ्या वैद्यराजा, तूच यावर औषध आहेस.