Abhang 425
भगवंता तुजकारणें मेलों जीता चि कैसी । निष्काम बुद्धी ठेली चळण नाहीं तयासी । न चलती हात पाय दृष्टि फिरली कैसी । जाणतां न देखों गा क्षर आणि अक्षरासी ॥१॥ ॥ध्रु.॥ विठोबा दान दे गा तुझ्या सारिखें नामा । कीर्ति हे वाखाणिली थोर वाढली सीमा ॥१॥ भुक्ति मुक्ति तूंचि एक होसि सिद्धीचा दाता । ह्मणोनि सांडवली शोक भय लज्जा चिंता । सर्वस्वें त्याग केला धांव घातली आतां । कृपादान देई देवा येउनि सामोरा आतां ॥२॥ संसारसागरु गा भवदुःखाचें मूळ । जनवाद अंथरुण माजी केले इंगळ । इंद्रियें वज्रघातें तपे उष्ण वरी जाळ । सोसिलें काय करूं दुर्भर हे चांडाळ ॥३॥ तिहीं लोकीं तुझें नाम वृक्ष पल्लव शाखा । वेंघलों वरि खोडा भाव धरूनि टेका । जाणवी नरनारी जागो धरम लोकां । पावती पुण्यवंत सोई आमुचिये हाका ॥४॥ नाठवे आपपर आतां काय वा करूं । सारिखा सोइसबा हारपला विचारु । घातला योगक्षेम तुज आपुला भारु । तुकया शरणागता देई अभयकरु ॥५॥
भगवंता, तुझ्यासाठी मी जिवंत असूनही मेल्यासारखा झालो आहे; निष्काम बुद्धी अशी स्थिर झाली की आता कशाचीच हालचाल उरली नाही. हात-पाय हलत नाहीत, दृष्टीही अशी फिरली की क्षर आणि अक्षर यांतला फरकच जाणवत नाही. विठोबा, तुझ्यासारखं नाव मला दान म्हणून दे; तुझी कीर्ती जगभर मोठी झाली आहे. भोग आणि मोक्ष दोन्हीचा तूच एकमेव दाता आहेस, म्हणून मी शोक, भीती, लाज आणि चिंता सगळं सोडून दिलं आहे. सर्वस्वाचा त्याग करून आता तुझ्याकडे धाव घेतली आहे — देवा, आता समोर येऊन कृपादान दे. हा संसारसागर म्हणजे भवदुःखाचं मूळ आहे; लोकांची निंदा-चर्चा म्हणजे जणू अंथरुणात विस्तवाचे निखारे पसरलेत. इंद्रियांना कठोर घाव बसतात, वर उन्हाचा चटका आणि आगही; हे दुःसह, दुष्ट भोग किती सोसू, काय करू? तिन्ही लोकांत तुझं नाव हे जणू एक वृक्ष आहे, त्याच्या फांद्या-पानांचा आधार घेत मी त्या खोडावर चढलो आहे, श्रद्धेचा आधार धरून. स्त्री-पुरुष सर्वांना हे कळू दे, धर्म लोकांत जागा होवो; पुण्यवंत लोक आमच्या हाकेला ओ देतील. आता आपलं-परकं काही सुचत नाही, काय करावं तेच कळत नाही, सगळा विचारच हरवून गेला आहे. माझं योगक्षेम मी तुझ्यावरच सोपवलं आहे; तुकाराम शरण आला आहे, त्याला अभयाचा हात दे.