Abhang 444
सुंदर मुख साजिरें । कुंडलें मनोहर गोमटीं वो । नागर नाग खोपा । केशर कस्तुरी मळवटीं वो । विशाळ व्यंकट नेत्र । वैजयंती तळपे कंठीं वो । कास पीतांबराची चंदन सुगंध साजे उटी वो ॥१॥ ॥ध्रु.॥ अतिबरवंटा बाळा । आली सुलक्षणी गोंधळा वो । राजस तेजोराशी । मिरवी शिरोमणी वेल्हाळा वो । कोटि रविशशिप्रभा लोपल्या सकळा वो । न कळे ब्रह्मादिकां । अनुपम्य इची लीळा ॥१॥ सावळी सकुमार । गोरी भुजा शोभती चारी वो । सखोल वक्षस्थळ । सुढाळ पदक झळके वरी वो । कटीं क्षुद्र घंटिका । शब्द करिताती माधुरी वो । गर्जत चरणीं वाकी । अभिनव संगीत नृत्य करी वो ॥२॥ अष्टांगें मंडित काय । वर्णावी रूपठेवणी वो । शोधिव सुंदर रसाची ओतिली । सुगंध लावण्यखाणी वो । सर्वकळासंपन्न । मंजुळ बोले हास्यवदनीं वो । बहु रूपें नटली । आदिशक्ति नारायणी वो ॥३॥ घटस्थापना केली । पंढरपुरमहानगरीं वो । अस्मानी मंडप दिला । तिन्ही ताळांवरी वो । आरंभिला गोंधळ इनें । चंद्रभागेतिरीं वो । आळी भक्तिकाजा । कृष्णाबाई योगेश्वरी वो ॥४॥ तेहतिस कोटि देव । चामुंडा अष्ट कोटि भैरव वो । आरत्या कुरवंड्या । करिती पुष्पांचा वरुषाव वो । नारद तुंबर गायन । ब्रह्मानंद करिती गंधर्व वो । वंदी चरणरज तेथें । तुकयाचा बंधव वो ॥५॥
सुंदर आणि सुबक मुख, मनोहर सुंदर कुंडलं; वेणीत नाजूक अंबाडा, कपाळावर केशर-कस्तुरीचा मळवट; विशाल, टपोरे डोळे, गळ्यात वैजयंतीमाळ चमकते आहे; पितांबराचं वस्त्र, चंदनाचा सुगंधी लेप शोभून दिसतो. अत्यंत सुंदर अशी ही सुलक्षणी देवी गोंधळाला आली आहे; राजस तेजाची राशी, शिरोमणी बनून मिरवते आहे; कोट्यवधी सूर्य-चंद्रांचं तेज तिच्यापुढे फिकं पडतं; ब्रह्मादिकांनाही न कळणारी अशी हिची अद्भुत लीला आहे. सावळी, सुकुमार, गोऱ्या चारही भुजा शोभून दिसतात; खोल आणि रुंद वक्षस्थळावर सुबक पदक झळकतं; कमरेला बांधलेल्या छोट्या घंटा मधुर आवाज करतात; पायातल्या वाकी वाजत असताना ती अनोखं संगीत-नृत्य करते. हिचं रूप शब्दांत कसं वर्णावं — शुद्ध सौंदर्यरसाचीच जणू ओतीव मूर्ती, सुगंध आणि लावण्याची खाणच; सर्वकळांनी परिपूर्ण, हसतमुख चेहऱ्याने मंजुळ बोलणारी; अनेक रूपं धारण करणारी ही आदिशक्ती नारायणी आहे. पंढरपूर या महानगरीत घटस्थापना केली आहे, आकाशाचाच जणू मंडप तीन टाळ्यांवर उभारला आहे; हिने चंद्रभागेच्या तीरावर हा गोंधळ सुरू केला आहे; भक्तीच्या कामासाठी योगेश्वरी कृष्णाबाई इथे आली आहे. तेहतीस कोटी देव, अष्टकोटी भैरव-चामुंडा, सगळे आरत्या-कुरवंड्या करत फुलांचा वर्षाव करत आहेत; नारद-तुंबर गातात, गंधर्व ब्रह्मानंदात डोलतात; तुकारामांचा बंधू तिथल्या चरणधुळीला वंदन करतो आहे.