Abhang 451
आहा रे भाई, गंगा नव्हे जळ, वृक्ष नव्हे वड पिंपळ, तुळसी रुद्राक्ष नव्हे माळ, श्रेष्ठ तनु देवाचिया ॥१॥ समुद्र नदी नव्हे पैं गा, पाषाण ह्मणों नये लिंगा, संत नव्हती जगा, मानसा त्या सारिखे ॥२॥ काठी ह्मणों नये वेतु, अन्न ह्मणों नये सांतु, राम राम हे मातु, नये ह्मणों शब्द हे ॥३॥ चंद्र सूर्य नव्हती तारांगणे, मेरु तो नव्हे पर्वता समान, शेष वासुकी नव्हे सर्प जापा, विखाराच्या सारिखे ॥४॥ गरुड नव्हे पाखरूं, ढोर नव्हे नंदिकेश्वरू, झाड नव्हे कल्पतरू, कामधेनु गाय न ह्मणावी ॥५॥ कूर्म नव्हे कासव, डुकर नव्हे वराह, ब्रह्मा नव्हे जीव, स्त्री नव्हे लक्ष्मी ॥६॥ गवाक्ष नव्हे हाड, पाटाव नव्हे कापड, परीस नव्हे दगड, सगुण ते ईश्वरीचे ॥७॥ सोनें नव्हे धातु, मीठ नव्हे रेतु, नाहीं नाहीं चर्मातु, कृष्णाजिन व्याघ्रांबर ॥८॥ मुक्ताफळें नव्हेति गारा, खड्याऐसा नव्हे हिरा, जीव नव्हे सोइरा, बोळवीजे स्वइच्छेनें ॥९॥ गांव नव्हे द्वारावती, रणसोड नव्हे मूर्ति, तीर्थ नव्हे गोमती, मोक्ष घडे दर्शने ॥१०॥ कृष्ण नव्हे भोगी, शंकर नव्हे जोगी, तुका पांडुरंगीं, हा प्रसाद लाधला ॥११॥
तुकाराम सांगतात: ऐक रे भावा, गंगा ही साधं पाणी नाही, वड-पिंपळाचं झाड हे साधं झाड नाही, तुळशी-रुद्राक्षाची माळ ही साधी माळ नाही; हे सगळं देवाच्या श्रेष्ठ शरीराचंच रूप आहे ॥१॥ समुद्र किंवा नदी ही साधी नदी नाही, शिवलिंगातला दगड हा साधा दगड म्हणता येणार नाही; संतसुद्धा इतर सामान्य माणसांसारखे नाहीत ॥२॥ साधूची काठी ही साधी वेताची काठी म्हणता येत नाही, नैवेद्याचं अन्न हे साधं अन्न म्हणता येत नाही; आणि "राम राम" हे शब्दही साधे शब्द नाहीत ॥३॥ चंद्र-सूर्य हे साधे तारे नाहीत, मेरु पर्वत हा इतर पर्वतांसारखा साधा पर्वत नाही; शेष-वासुकी हे साप विषारी सापांसारखे साधे साप नाहीत ॥४॥ गरुड हा साधा पक्षी नाही, नंदी हा साधा बैल नाही, कल्पवृक्ष हे साधे झाड नाही, आणि कामधेनूला साधी गाय म्हणू नये ॥५॥ कासव-अवतार हा साधा कासव नाही, वराह-अवतार हा साधा डुक्कर नाही, ब्रह्मदेव हा साधा जीव नाही, आणि लक्ष्मी ही साधी स्त्री नाही ॥६॥ देवळाची खिडकी ही साधी हाडाची नाही, देवाचं वस्त्र हे साधं कापड नाही, परीस हा साधा दगड नाही; हे सगळे साक्षात ईश्वराचे सगुण रूप आहे ॥७॥ देवाचं सोनं हे साधी धातू नाही, देवाचं मीठ हे साधं मीठ नाही; कृष्णाजिन आणि व्याघ्रांबर ही वस्त्रं साधी कातडी अजिबात नाहीत ॥८॥ मोती हे साधे गारेचे खडे नाहीत, हिरा हा साधा खडा नाही; आणि जीव हा देवाचा नुसता नातेवाईक नाही, तो स्वखुशीनेच देवाला अर्पण केला जातो ॥९॥ द्वारका हे गाव साधं गाव नाही, तिथली मूर्ती ही साधी मूर्ती नाही, गोमती हे साधं तीर्थ नाही, तिथे नुसत्या दर्शनानेच मोक्ष मिळतो ॥१०॥ कृष्ण हा साधा विषयलंपट नाही, शंकर हा साधा साधू-जोगी नाही; तुकाराम म्हणतात, मला पांडुरंगाच्या ठायी हाच प्रसाद, हेच ज्ञान लाभलं ॥११॥