Abhang 1037
पाइकीचें सुख पाइकासी ठावें । ह्मणोनियां जीवें केली साटीं ॥१॥ ॥ध्रु.॥ येतां गोळ्या बाण साहिले भडमार । वर्षतां अपार वृष्टि वरी ॥ स्वामीपुढें व्हावें पडतां भांडण । मग त्या मंडन शोभा दावी ॥२॥ पाइकांनीं सुख भोगिलें अपार । शुद्ध आणि धीर अंतर्वाहीं ॥३॥ तुका ह्मणे या सिद्धांताच्या खुणा । जाणे तो शाहाणा करी तो भोगी ॥४॥
खऱ्या इमानी सेवकाला (पाईकाला) सेवेतले खरे सुख काय असते, हे फक्त त्यालाच ठाऊक असते - म्हणूनच त्याने त्यासाठी स्वतःचा जीव पणाला लावलेला असतो. गोळ्यांचा आणि बाणांचा वर्षाव होत असतानाही तो तो सहन करतो. धन्यासमोर युद्धप्रसंग उभा राहिला, की तेव्हाच त्याच्या शौर्याची खरी शोभा दिसून येते. अशा सेवकांनी आत्यंतिक सुख भोगले आहे, कारण त्यांच्या अंतःकरणात शुद्धता आणि धीर दोन्ही असते. तुकाराम महाराज म्हणतात - या तत्त्वाचे खरे मर्म जो जाणतो तोच शहाणा, आणि जो ते प्रत्यक्ष आचरणात आणतो तोच त्याचा खरा उपभोग घेतो.