Abhang 1052
पंडित वैदिक अथवा दरग्रंथी । परि सरी न पवती तुकयाची । शास्त्रें ही पुराणें गीता नित्य नेम । वाचिताती वर्म न कळे त्यांसी ॥१॥ ॥ ध्रु. ॥ कर्म अभिमानें वर्ण अभिमानें । नाडले ब्राह्मण कलियुगीं ॥२॥ तैसा नव्हे तुका वाणी व्यवसाई । भाव त्याचा पायीं विठोबाचे । अमृताची वाणी वरुषला शुद्ध । करी त्या अशुद्ध ऐसा कोण ॥३॥ चहूं वेदांचे हें केलें विवरण । अर्थ ही गहन करूनियां । उत्तम मध्यम कनिष्ठ वेगळे । करुनी निराळे ठेविले ते ॥४॥ भक्तिज्ञानें आणि वैराग्यें आगळा । ऐसा नाहीं डोळा देखियेला । जप तप यज्ञ लाजविलीं दानें । हरिनाम कीर्तनें करुनियां ॥५॥ मागें कवीश्वर जाले थोर थोर । नेले कलिवरें कोणें सांगा । ह्मणे रामेश्वर सकळां पुसोनि । गेला तो विमानीं बैसोनियां ॥६॥
वेदशास्त्र जाणणारे पंडित असोत वा मोठमोठ्या ग्रंथांचे जाणकार असोत, तुकयाची बरोबरी कुणालाही करता येत नाही. शास्त्रे, पुराणे, गीता हे सगळे ते रोज नेमाने वाचतात, पण त्यातलं खरं मर्म त्यांना कळत नाही. कर्माच्या अहंकाराने आणि जातिवर्णाच्या अहंकाराने या कलियुगात ब्राह्मण फसले, नासले. तुका मात्र तसा नाही, तो काही शब्दांचा व्यापारी नाही; त्याचे मन विठोबाच्या चरणी जडलेले आहे. त्याच्या वाणीतून शुद्ध अमृतच वाहत आले; अशा गोष्टीला कोण बरे अशुद्ध ठरवू शकेल? चारी वेदांचा अर्थ, जो तसा खूप गहन आहे, त्याने उलगडून दाखवला; त्यातले उत्तम, मध्यम आणि कनिष्ठ भेद वेगवेगळे करून स्पष्ट मांडले. भक्ती, ज्ञान आणि वैराग्य यांनी भारलेला असा दुसरा कुणी डोळ्यांनी पाहिलेला नाही. जप, तप, यज्ञ आणि दानधर्म यांनाही लाजवतील अशी हरिनामाची कीर्तने त्याने घडवली. याआधीही मोठमोठे कवी होऊन गेले, पण त्यांचे शरीर शेवटी कुणी नेले हे कुणी सांगू शकेल का? रामेश्वर म्हणतो, हा मात्र सर्वांचा निरोप घेऊन विमानातच बसून (वैकुंठास) निघून गेला.