Abhang 1436
अग्नीमाजी पडे धातु । लीन होउनि राहे आंतु । होय शुद्ध न पवे घातु । पटतंतुप्रमाणें ॥१॥ ॥ध्रु.॥ बाह्यरंगाचें कारण । मिथ्या अवघें चि भाषण । गर्व ताठा हें अज्ञान । मरण सर्वे वाहातसे ॥ध्रु.॥ पुरें मातलिया नदी । लव्हाळें नांदे जीवनसंधी । वृक्ष उन्मळोनि भेदी । परि तो कधीं भंगेना ॥२॥ हस्ती परदळा जो भंगी । तया पायीं न मरे मुंगी । कोण जाय संगी । पाणोवाणी तयेच्या ॥३॥ पिटितां घणें वरि सैरा । तया पोटीं राहे हिरा । तैशा काय तगती गारा । तया थोरा होऊनि ॥४॥ लीन दीन हें चि सार । भव उतरावया पार । बुडे माथां भार । तुका ह्मणे वाहोनि ॥५॥
धातू जेव्हा आगीत पडतो, तेव्हा तो आतल्याआत लीन होऊन राहतो, शुद्ध होतो, पण नाश पावत नाही - जसे कापडातला धागा आगीतही टिकून राहतो. फक्त बाहेरख्यालीपणासाठी केलेले बोलणे सगळे खोटे असते; गर्व आणि ताठा हे अज्ञानाचे लक्षण आहे, ते सतत मृत्यूलाच बरोबर घेऊन फिरतात. नदीला पूर आला की लव्हाळे (गवत) पाण्याच्या काठावर टिकून राहते, पण मोठमोठी झाडे मात्र मुळासकट उपटली जातात, तरी लव्हाळे कधी तुटत नाही. हत्ती शत्रूच्या फौजेला चिरडून टाकतो, पण त्याच्याच पायाखाली मुंगीसुद्धा चिरडत नाही, तो इतका सावध असतो - त्याच्या पाणवठ्यावर कोण त्याची बरोबरी करणार? हातोड्याचे फटके कसेही बसले, तरी आतला हिरा सुरक्षित राहतो; पण साधे खडे मात्र मोठे झाले तरी तसे टिकत नाहीत. नम्रता आणि लीनताच संसारसागर तरून जाण्याचे खरे सार आहे; डोक्यावर कितीही मोठे ओझे आले, तरी तुकाराम म्हणतात, ते वाहून नेतच माणूस पार होतो.