Abhang 617
विषयओढीं भुलले जीव । आतां यांची कोण करील कींव । नुपजे नारायणीं भाव । पावोनि ठाव नरदेह ॥१॥ ॥ ध्रु. ॥ कोण सुख धरोनि संसारीं । पडोनि काळाचे आहारीं । माप या लागलें शरीरीं । जालियावरी सळे ओढिती ॥२॥ बापुडीं होतील सेवटीं । आयुष्यासवें जालिया तुटी । भोगिले मागें पुढें ही कोटी । होईल भेटी जन्मासी ॥३॥ जुंतिली घाण्यां बांधोनि डोळे । मागें जोडी आर तेणेंही पोळे । चालिलों किती तें न कळे । दुःखें हैराण भूकतान ॥४॥ एवढें जयाचे निमित्त । प्रारब्ध क्रियमाण संचित । तें हें देह मानुनि अनित्य । न करिती नित्य नामस्मरण ॥५॥ तुका ह्मणे न वेंचतां मोल । तो हा यासि महाग विठ्ठल । वेंचितां फुकाचे चि बोल । केवढे खोळ अभागिया ॥६॥
विषयांच्या ओढीत जीव भुलून गेले आहेत, आता त्यांची दया कोण करणार? मनुष्यजन्म मिळूनही त्यांच्या मनात नारायणाबद्दल भाव निर्माण होत नाही ॥१॥ ॥धृ.॥ या संसारात राहून कसले सुख मिळणार? काळाच्या तावडीत सापडलेल्या या शरीराला ठराविक आयुष्य मिळाले आहे, आणि ते संपल्यावरही यातना मागे लागतातच ॥२॥ शेवटी हे बिचारे जीव संपणारच, आयुष्याबरोबरच त्यांचा शेवट होणार. आधी जे भोगले तेच पुन्हा पुन्हा कोट्यवधी वेळा भोगावे लागेल, आणि पुन्हा जन्म घ्यावा लागेल ॥३॥ जसा घाण्याला जुंपलेला बैल डोळे बांधलेला असतो, आणि मागून त्याला आरही टोचतात, तसे हे जीव किती चालले हे त्यांनाच कळत नाही, भूक-तहानेने व्याकूळ होऊन ते दुःखात गटांगळ्या खातात ॥४॥ एवढे सगळे प्रारब्ध, क्रियमाण आणि संचित कर्मामुळे घडते, तरीही हा देह कायमचाच आहे असे मानून लोक रोज नामस्मरण करत नाहीत ॥५॥ तुकाराम म्हणतात, काहीही खर्च न करता मिळणारा विठ्ठल यांना महाग वाटतो. फक्त फुकटचे शब्द उच्चारायचे असूनही, या अभाग्यांचा किती आळस आहे! ॥६॥