Abhang 618
आले हो संसारा तुह्मी एक करा । मुक्तिमारग हळू चि धरा । काळदंड कुंभयातना थोरा । कां रे अघोरा दचकसी ना ॥१॥ नाहीं त्या यमासि करुणा । बाहेर काढितां कुडी प्राणा । ओढाळ सांपडे जें धान्या । चोर यातना धरिजेतां ॥२॥ नाहीं दिलें पावेल कैसा । चालतां पंथ तेणे वळसा । नसेल ठाउकें ऐकतो कैसा । नेती बंद जैसा धरोनियां ॥३॥ क्षण एक नागवा पायीं । न चळलवे तया करितां कांहीं । ओढिती कांटवणा सोई । अग्निस्तंभीं बाही कवटाळविती ॥४॥ देखोनि अंगें कांपती । तये नदीमाजी चालविती । लागे ठाव न लगे बुडविती । वरि मारिती यमदंड ॥५॥ तहानभूक न साहावे वेळ । तो राखिती कितीएक काळ । पिंड पाळूनि केला सीतळ । तो तप्तभूमीं ज्वाळ लोळविती ॥६॥ ह्मणउनी करा कांहीं सायास । व्हावेल तर व्हा रे उदास । करवे तर करा नामघोष । सेवा भक्तिरस तुका ह्मणे ॥७॥
अहो, तुम्ही सगळे या संसारात आला आहात, तर एक काम करा - मुक्तीचा मार्ग हळूहळू धरा. यमाचा दंड आणि कुंभीपाकाच्या मोठ्या यातना आहेत, मग रे अघोरा, तू का घाबरत नाहीस? ॥१॥ त्या यमाला काहीही दया नसते. शरीरातून प्राण बाहेर काढताना, जसे एखादे भटके जनावर दुसऱ्याचे धान्य खाताना पकडले जाते आणि चोराला जशा यातना दिल्या जातात, तशा यातना दिल्या जातात ॥२॥ ज्याने कधी दान दिले नाही, त्याला पुढच्या आयुष्यात कसे मिळणार? रस्ता चालतानाही त्याला वळसा घालावा लागतो. ज्याला माहीतच नाही, त्याला ऐकून तरी कसे कळणार? त्याला कैद्यासारखे बांधून नेतात ॥३॥ क्षणभरही अनवाणी पायांनी उभे राहवत नाही, तरी त्याला काहीबाही करायला भाग पाडतात. त्याला काटेरी झुडपांतून ओढत नेतात, आणि अग्नीच्या खांबाला मिठी मारायला लावतात ॥४॥ हे पाहून अंगावर काटा येतो. त्या यमलोकीच्या नदीतून त्याला चालवतात, कुठे पाय टेकतो कुठे नाही, तरी त्याला बुडवतात, आणि वर यमाच्या दंडाने मारतात ॥५॥ भूक-तहान क्षणभरही सहन होत नाही, तरी त्याला बराच काळ तसेच ठेवतात. ज्या शरीराला त्याने जपून वाढवले, त्याच शरीराला तापलेल्या जमिनीवर आगीत लोळवतात ॥६॥ म्हणून काहीतरी प्रयत्न करा - शक्य असेल तर संसारापासून विरक्त व्हा, आणि शक्य असेल तर नामाचा जयघोष करा. तुकाराम म्हणतात, भक्तिरसाची सेवा करा ॥७॥