Abhang 643
माझा तंव खुंटला उपाव । जेणें तुझे आतुडती पाव । करूं भक्ति तरि नाहीं भाव । नाहीं हातीं जीव कवणेविशीं ॥१॥ धर्म करूं तरि नाहीं चित्त । दान देऊं तरि नाहीं वित्त । नेणें पुजों ब्राह्मण अतीत । नाहीं भूतदया पोटा हातीं ॥२॥ नेणें गुरुदास्य संतसेवन । जप तप अनुष्ठान । नव्हे वैराग्य वनसेवन । नव्हे दमन इंद्रियांसी ॥३॥ तीर्थ करूं तरि मन नये सवें । व्रत करूं तरि विधि नेणें स्वभावें । देव जरि आहे ह्मणो मजसवें । तरि आपपरावें न वंचे ॥४॥ ह्मणोनि जालों शरणागत । तुझा दास मी अंकित । यास कांहीं न लगे संचित । जालों निश्चित तुका ह्मणे ॥५॥
माझे सगळे उपाय खुंटले आहेत, ज्यांनी तुझे पाय प्राप्त व्हावेत असे काहीच जमत नाही. भक्ती करावी तर मनात खरा भाव नाही, जीव माझ्या स्वतःच्याच ताब्यात नाही कुठल्याही बाबतीत ॥१॥ धर्म करावा तर मन त्यात नाही, दान द्यावे तर माझ्याकडे संपत्तीच नाही. ब्राह्मण किंवा अतिथी-साधूंची पूजा कशी करावी हेही मला माहीत नाही, प्राणिमात्रांबद्दल दयाही माझ्या मनात धड नाही ॥२॥ गुरुसेवा किंवा संतसेवा कशी करावी हे मला माहीत नाही, जप-तप-अनुष्ठानही जमत नाही. वैराग्य नाही, वनात जाऊन राहणेही जमत नाही, इंद्रियांवर ताबाही मिळवता येत नाही ॥३॥ तीर्थयात्रा करावी तर मन तिथे रमत नाही, व्रत करावे तर त्याची नीट पद्धत मला माहीत नाही. देव माझ्याजवळ आहे असे म्हटले, तरी 'मी' आणि 'दुसरा' हा भेदभाव काही सुटत नाही ॥४॥ म्हणून मी शरणागत झालो आहे, मी तुझा अंकित दास आहे. यासाठी कुठलेही पुण्यसंचय लागत नाही. तुकाराम म्हणतात, मी आता निश्चिंत झालो आहे ॥५॥