Abhang 645
हें चि भवरोगाचें औषध । जन्म जरा तुटे व्याध । आणीक कांहीं नव्हे बाध । करील वध षड्वर्गा ॥१॥ ॥ ध्रु. ॥ सांवळें रूप ल्यावें डोळां । सा चौ अठरांचा गोळा । पदर लागों नेदी खळा । नाममंत्रमाळा विष्णुसहस्त्र ॥२॥ भोजना न द्यावें अन्न । जेणें चुके अनुपान । तरीं च घेतल्याचा गुण । होईल जाण सत्य भाव ॥३॥ नये निघों आपुलिया घरा । बाहेर लागों नये वारा । बहु बोलणें तें सारा । संग दुसरा वर्जावा ॥४॥ पथ्य तें एक द्यावें वरी । नवनीताची होईल परी । होईल घुसळिलें तें निवारी । सार भीतरी नाहीं तया ॥५॥ न्हायें अनुतापीं पांघरें दिशा । स्वेद निघों दे अवघी आशा । होसिल मागें होतासि तैसा । तुका ह्मणे दशा भोगीं वैराग्य ॥६॥
हेच खरे संसाररोगावरचे औषध आहे - जन्म, म्हातारपण, आजार सगळे यामुळे तुटतात. दुसरे काहीही अडथळा ठरत नाही, हे औषध षड्रिपूंचा (काम-क्रोध-लोभ इत्यादींचा) वधच करते ॥१॥ ॥धृ.॥ डोळ्यांत सावळे रूप साठवावे (जणू काजळासारखे), सर्व शास्त्रांचे सार त्यातच आहे. दुष्ट संगतीचा वाराही अंगाला लागू देऊ नये. विष्णुसहस्रनामासारखी नाममंत्रांची माळ जपावी ॥२॥ या औषधाबरोबर नेहमीचे जेवण देऊ नये, म्हणजे चुकीचा आधार टाळला जाईल. असे केले तरच खऱ्या अर्थाने याचा गुण दिसून येईल, हे नक्की समजावे ॥३॥ रोग्याने स्वतःच्या घराबाहेर पडू नये, बाहेरचे वारेही अंगाला लागू देऊ नयेत. जास्त बडबड करणे टाळावे, आणि दुसऱ्या कुठल्याही संगतीला दूर ठेवावे ॥४॥ फक्त एकच पथ्य पाळावे - मग या साधनेचा परिणाम लोण्यासारखा मऊ, शुद्ध होईल. जे नीट घुसळले जाईल तेच शुद्ध होईल, नाहीतर आतमध्ये कुठलेच सार उरणार नाही ॥५॥ पश्चात्तापाच्या पाण्याने स्नान करावे, दिशा हेच वस्त्र मानून घ्यावे, सगळी इच्छा घामासारखी बाहेर पडू द्यावी. मग तू पूर्वी जसा शुद्ध, निर्मळ होतास तसाच पुन्हा होशील. तुकाराम म्हणतात, अशी वैराग्याची अवस्था अनुभव ॥६॥