Abhang 649
बहुत जाचलों संसारीं । वसें गर्भी मातेच्या उदरीं । लक्ष चौऱ्याऐंशी योनिद्वारीं । जालों भिकारी याचक ॥१॥ ॥ ध्रु. ॥ जिणें पराधीन आणिकां हातीं । दृढ पाशीं बांधलों संचितीं । प्रारब्ध क्रियमाण सांगाती । भोवंडिती सत्ता आपुलिया ॥२॥ न भरे पोट नाहीं विसांवा । नाहीं नेम एक ठाव गांवा । नाहीं सत्ता न फिरे ऐसी देवा । लाही जीवा खापरीं तडफडी ॥३॥ काळ बहुत गेले ऐसिया रीती । आणीक पुढें नेणों किती । खंडणा नाहीं पुनरावृत्ती । मज कल्पांतीं तरी वेगळे ॥४॥ ऐसें दुःख कोण हरील माझें । कोणा भार घालूं आपुलें ओझें । भवसिंधुतारक नाम तुझें । धांवसि काजें आडलिया ॥५॥ आतां धांव घालीं नारायणा । मजकारणें रंका दीना । गुण न विचारीं अवगुणा । तुका करुणा भाकीतसे ॥६॥
या संसारात मी खूप छळला गेलो आहे. आईच्या पोटात गर्भात राहिलो, चौऱ्याऐंशी लाख योनींमधून फिरत फिरत शेवटी एक भिकारी-याचक बनलो ॥१॥ ॥धृ.॥ हे जगणे परावलंबी आहे, दुसऱ्यांच्या हातात आहे. पूर्वसंचिताच्या घट्ट पाशात मी बांधला गेलो आहे. प्रारब्ध आणि क्रियमाण कर्म माझ्या साथीला असतात, आणि ते स्वतःच्या मर्जीनुसार मला गरगर फिरवत राहतात ॥२॥ पोट भरत नाही, विसावा मिळत नाही, एका ठिकाणी किंवा गावी स्थायिक होण्याचा काही नेम नाही. हे देवा, अशी कुठलीच गोष्ट नाही जी कधी न बदलणारी असेल. जीव तापलेल्या खापरावर जसा तडफडतो तसा तडफडतो आहे ॥३॥ अशा प्रकारे खूप काळ निघून गेला, पुढे आणखी किती जाईल कोणास ठाऊक. या फेऱ्याला खंडच नाही, पुनरावृत्तीच पुनरावृत्ती चालू आहे. कदाचित कल्पांतीच यातून सुटका मिळेल ॥४॥ असे हे माझे दुःख कोण दूर करणार? माझे ओझे कोणाच्या डोक्यावर टाकू? तुझे नाव हेच संसारसागरातून तारणारे आहे, अडलेल्या-नडलेल्यांच्या मदतीला तूच धावून येतोस ॥५॥ आता धाव घे, हे नारायणा, माझ्यासाठी, या गरीब दीनासाठी. माझे गुण-अवगुण बघू नकोस. तुकाराम कळवळून विनवणी करतो आहे ॥६॥