Abhang 651
ऐक पांडुरंगा एक मात । कांहीं बोलणें आहे एकांत । आह्यां जरी तारील संचित । तरी उचित काय तुझें ॥ १ ॥ ध्रु. ॥ उसनें फेडितां धर्म तो कोण । काय तया मानवेल जन । काय गा मिरवूनि भूषण । वांयां थोरपण जनांमध्यें ॥ २ ॥ अन्न जरी न मिळे तयासी देणें । आगांतुक पात्र उचित दान । उपकार तरी धनमंत्रीपणें । जरी देणेंघेणें नाहीं आशा ॥ ३ ॥ शूर तों तयासी बोलिजे जाणा । पाठीशीं घालूनि राखे दीना । पार पुण्य नाहीं त्या भूषणा । ऐक नारायणा वचन हें ॥ ४ ॥ आतां पुढें बोलणें तें काई । मज तारिसी तरी च सही । वचन आपुलें सिद्धी नेई । तुका ह्मणे तई मज कळसी ॥ ५ ॥
ऐक पांडुरंगा, एक गोष्ट सांगायची आहे, ती अगदी खासगीत सांगतो. जर माझ्या आधीच्या पुण्याईमुळेच (संचितामुळे) मला तारणार असशील, तर मग तुझं मोठेपण ते काय उरलं? उसनं घेतलेलं कर्ज परत केलं तर त्यात कोणता धर्म केला असं म्हणायचं? असं केल्याने लोक तरी मान्य करतील का? उगीच अलंकार मिरवून काय उपयोग? लोकांत उगाच मोठेपणा मिरवणं व्यर्थ आहे. एखाद्याला द्यायला जवळ अन्न नसलं तरी दारी आलेल्या अनोळखी पाहुण्याला यथायोग्य दान देणं हाच खरा उपकार होय — जिथे देण्याघेण्यामागे काही अपेक्षा नसते तेच खरं दातृत्व. जो दुर्बळांना आपल्या पाठीशी घालून सांभाळतो, त्यालाच खरा शूर म्हणावं, हे लक्षात ठेव; त्या सद्गुणाहून मोठं पुण्य नाही. हे ऐक नारायणा, माझं एवढंच सांगणं आहे. आता यापुढे काय बोलू? तू मला तारशील तेव्हाच खरं. तुझं दिलेलं वचन तू पूर्ण कर — तुकाराम म्हणतात, मगच मला समाधान वाटेल.