Abhang 652
चांगलें नाम गोमटें रूप । निवती डोळे हरती ताप । विठ्ठल विठ्ठल हा जप । प्रगट स्वल्प अति सार ॥ १ ॥ ध्रु. ॥ शस्त्र हें निर्वाणींचा बाण । निकट समय अवसान । कोठें योजेल दश दान । खंडी नारायण दुःख चिंतने ॥ २ ॥ सकळ श्रेष्ठांचें मत । पावे सिद्धी पाववी अनंत । ह्मणोनि व्हावें शरणागत । आहे उचित एवढें चि ॥ ३ ॥ ह्मणोनि रुसलों संसारा । सर्प विखार हा पांढरा । तुजशीं अंतर रे दातारा । या चि दावेदारानिमित्त ॥ ४ ॥ येणें मज भोगविल्या खाणी । नसतां छंद लाविला मनीं । माजलों मी माझे भ्रमणीं । जाली बोडणी विटंबना ॥ ५ ॥ पावलों केलियाचा दंड । खाणी भोगिविल्या उदंड । आतां केला पाहिजे खंड । तुका दंडवत घाली देवा ॥ ६ ॥
विठ्ठलाचं नाव किती चांगलं आणि रूप किती सुंदर आहे — ते पाहून डोळे निवतात आणि सगळे त्रास दूर होतात. 'विठ्ठल विठ्ठल' हा जप वरून लहान वाटला तरी तोच खरा सर्वांत मोठा सार आहे. हे नाव म्हणजे शेवटच्या क्षणी उपयोगी पडणारा हुकमी बाण आहे; मरणाची वेळ जवळ आली की दहा प्रकारची दानं तरी कुठून जमवणार? नारायणाचं नाव घेतलं की सगळी काळजी आणि दुःख एका क्षणात संपून जातं. सगळ्या ज्ञानी-थोरांचं हेच मत आहे — यानेच सिद्धी मिळते आणि परमेश्वराचीही प्राप्ती होते; म्हणून शरण जाणं हेच खरं योग्य आहे. म्हणूनच मी या संसारावर रुसलो आहे — हा संसार म्हणजे पांढरा दिसणारा पण विषारी साप आहे. हे दातारा, याच्याच दाव्यांमुळे (मायेच्या हक्कांमुळे) माझं आणि तुझं नातं दुरावलं आहे. यानेच मला वारंवार जन्ममरणाच्या फेऱ्यांत ढकललं; मनात काही खरी इच्छा नसतानाही याने मला नादी लावलं, आणि मी स्वतःच्या भ्रमात धुंद होऊन अपमान ओढवून घेतला. मी केलेल्या कर्मांची शिक्षा मला मिळाली — यामुळे अनेक जन्म भोगावे लागले; आता या फेऱ्याला पूर्णविराम मिळायलाच हवा — तुकाराम देवाला दंडवत घालतात.