Abhang 655
शरीर दुःखाचें कोठार । शरीर रोगाचें भांडार । शरीर दुर्गंधीची थार । नाहीं अपवित्र शरीरा ऐसें ॥ १ ॥ ध्रु. ॥ शरीर उत्तम चांगलें । शरीर सुखाचें घोंसुलें । शरीरें साध्य होय केळें । शरीरें साधलें परब्रह्म ॥ २ ॥ शरीर विटाळाचें आळें । माया मोह पाशजाळें । पतन शरीराच्या मुळें । शरीर काळें व्यापिलें ॥ ३ ॥ शरीर सकळ हें शुद्ध । शरीर निधींचा ही निध । शरीरें तुटे भवबंध । वसे मध्यें भोगी देव शरीरा ॥ ४ ॥ शरीर अविद्येचा बांधा । शरीर अवगुणाचा रांधा । शरीरीं वसे बहुत बाधा । नाहीं गुण सुद्धां एक शरीरीं ॥ ५ ॥ शरीरा सुख नेदावा भोग । न द्यावें दुःख न करीं त्याग । नव्हे वोखटें ना चांग । तुका ह्यणे वेग करीं हरिभजनीं ॥ ६ ॥
शरीर हे दुःखाचं कोठार आहे, रोगांचं भांडार आहे, दुर्गंधीचं घर आहे — शरीराइतकं अपवित्र दुसरं काहीच नाही. पण तेच शरीर उत्तम आणि चांगलंही आहे — ते सुखाचं घरटं आहे; याच शरीराच्या साह्याने साध्य साधलं जातं, आणि याच शरीराच्या द्वारे परब्रह्माची प्राप्तीही झाली आहे. शरीर हे अशुद्धतेचं कोठार आहे, मायेच्या आणि मोहाच्या पाशांचं जाळं आहे; माणसाचं अधःपतन शरीरामुळेच होतं, शरीराला मृत्यू सतत व्यापून असतो. तरीही हेच शरीर पूर्णपणे शुद्धही आहे, हे स्वतः एक मोठा खजिना आहे; याच शरीराद्वारे संसाराचं बंधन तुटतं, आणि देव स्वतः याच शरीरात राहून अनुभव घेतो. शरीर हे अज्ञानाचं बंधन आहे, दुर्गुणांचं मिश्रण आहे; शरीरात अनेक पीडा वास करतात, शरीरात एकही शुद्ध गुण नसतो. म्हणून शरीराला सुखोपभोगात गुंतवू नये, तसंच त्याला उगीच दुःखही देऊ नये, त्याचा त्यागही करू नये — शरीर मुळात वाईटही नाही आणि चांगलंही नाही, ते तटस्थ आहे. तुकाराम म्हणतात, त्वरा करा आणि हेच शरीर हरीच्या भजनात गुंतवा.