Abhang 668
अखंडकर्मा कर्मप्रकाशका । मजसाटीं कां रे जालासि मुका । धर्मा धर्मप्रतिपाळका । सर्वचाळका सर्वातीता ॥ १ ॥ न देखसी वर्णाश्रममर्यादा । त्याचा सर्वस्वे करिसी कामधंदा । कधीं न लाजसी तूं गोविंदा । कां रे मुकुंदा बोल आतां ॥ २ ॥ मत्स्यकूर्मादिअवतारांसाठीं । श्रमले असतील जगजेठी । करितां घडमोड सृष्टी । जालासि कष्टी काय जाणें ॥ ३ ॥ किती म्यां विनवावें श्रीपती । पुन्हा पुन्हा यावें काकुलती । पुरे आतां तुझी संगती । करुणामूर्ती काय जाणें ॥ ४ ॥ काय म्यां तुजसी करावें आतां । कां रे कोपलासी पंढरीनाथा । सकळ दुःख निवारिता । पावन पतिता तुका ह्मणे ॥ ५ ॥
हे सतत काम करणाऱ्या, सगळ्या कर्मांना प्रकाशित करणाऱ्या देवा, माझ्यासाठी मात्र तू मुका कसा झालास? हे धर्माचं पालन करणाऱ्या, सगळ्यांना चालवणाऱ्या, सर्वांच्या पलीकडच्या देवा — बोल तरी आता! तुला वर्णाश्रमाची मर्यादा दिसतच नाही का — तू तर त्याचा पार धंदाच करून टाकला आहेस; हे गोविंदा, तुला कधी लाजही वाटत नाही; बोल आता, हे मुकुंदा. मत्स्य-कूर्म वगैरे अवतार घेण्यासाठी कदाचित तू, हे जगजेठी, आधीच थकला असशील; अशी उलथापालथ सृष्टीत घडवून तू कष्टी झाला असशील, कोण जाणे! श्रीपतीची किती विनवणी करू? पुन्हा पुन्हा किती गयावया करावी? आता तुझी ही संगतच पुरे झाली — हे करुणामूर्ती, तुला याची काय कल्पना? आता तुझ्याशी मी काय करावं? हे पंढरीनाथा, तू कशासाठी माझ्यावर रुसला आहेस? सगळ्या दुःखांचं निवारण करणारा तूच आहेस, पतितांना पावन करणारा तूच आहेस — असं तुकाराम म्हणतात.