Abhang 721
चहूं आश्रमांचे धर्म । न राखतां जोडे कर्म ॥१॥ ॥ ध्रु. ॥ तैसी नव्हे भोळी सेवा । एक भाव चि कारण देवा ॥२॥ तपें इंद्रियां आघात । क्षणे एका वाताहात ॥३॥ मंत्र चळे थोडा । तरि धड चि होय वेडा ॥४॥ व्रतें करितां सांग । तरी एक चुकतां भंग ॥५॥ धर्म सत्त्व चि कारण । नाहीं तरी केला सिण ॥६॥ भूतदयेसि आघात । उंचनीच वाताहात ॥७॥ तुका ह्मणे दुजे । विधिनिषेधाचें ओझे ॥८॥
चार आश्रमांचे नियम काटेकोर न पाळताही भक्तीने पुण्य मिळतं. देवाची भोळी सेवा अशा कठोर नियमांसारखी नसते - तिथे फक्त एक खरा भाव पुरेसा असतो. कठोर तपश्चर्येने इंद्रियांना इजा होते, एका क्षणात सगळं उद्ध्वस्त होऊ शकतं. मंत्र म्हणताना थोडी जरी चूक झाली, तरी माणूस पार वेडापिसा होतो. व्रत नीट पूर्ण केलं तरी एक नियम चुकला की सगळं व्रतच मोडतं. खरं कारण असतं ते धर्माचं सत्त्व - नाहीतर सगळी फक्त निरर्थक दगदग. उच्च-नीच भेद पाळण्याच्या नियमांमुळे सगळ्या प्राण्यांवरच्या दयेलाच तडा जातो. तुकाराम महाराज म्हणतात, बाकी हे सगळं विधिनिषेधांचं (काय करावं-काय करू नये यांचं) फक्त ओझंच आहे.