Taming the Mind
अप्यब्धिपानान्महतः सुमेरून्मूलनादपि । अपि वह्न्यशनात् साधो विषमश्चित्तनिग्रहः ॥
O good soul, one could sooner drink up the ocean, uproot mighty Mount Meru, or swallow fire itself — controlling one's own mind is harder still than any of these. The verse reminds us that mastering our own thoughts and impulses is the toughest discipline of all.
मन पर नियंत्रण सबसे कठिन
अप्यब्धिपानान्महतः सुमेरून्मूलनादपि । अपि वह्न्यशनात् साधो विषमश्चित्तनिग्रहः ॥
हे साधु, समुद्र को पी जाना, विशाल सुमेरु पर्वत को उखाड़ देना, या आग को निगल लेना - ये सब संभव हो सकते हैं, परंतु अपने मन पर नियंत्रण पाना इन सबसे भी कठिन है। यह श्लोक बताता है कि आत्म-संयम सबसे बड़ी साधना है।
मन आवरणे सर्वात कठीण
अप्यब्धिपानान्महतः सुमेरून्मूलनादपि । अपि वह्न्यशनात् साधो विषमश्चित्तनिग्रहः ॥
हे साधुजना, समुद्र पिणे, प्रचंड सुमेरू पर्वत उपटणे किंवा अग्नी गिळणे कदाचित शक्य होईल, पण स्वतःच्या मनावर ताबा मिळवणे यापेक्षाही कठीण आहे. हे वचन सांगते की मनोनिग्रह हीच सर्वात मोठी साधना आहे.