Narada Grieves Beyond the Vedas
॥ इति षष्ठोऽध्यायः ॥ ॥ सप्तमोऽध्यायः ॥ अधीहि भगव इति होपससाद सनत्कुमारं नारदस्तं होवाच यद्वेत्थ तेन मोपसीद ततस्त ऊर्ध्वं वक्ष्यामीति स होवाच ॥ १ ॥ ऋग्वेदं भगवोऽध्येमि यजुर्वेदं सामवेदमाथर्वणं चतुर्थमितिहासपुराणं पञ्चमं वेदानां वेदं पित्र्यं राशिं दैवं निधिं वाकोवाक्यमेकायनं देवविद्यां ब्रह्मविद्यां भूतविद्यां क्षत्रविद्यां नक्षत्रविद्यां सर्पदेवजनविद्यामेतद्भगवोऽध्येमि ॥ २ ॥ सोऽहं भगवो मन्त्रविदेवास्मि नात्मविच्छ्रुतं ह्येव मे भगवद्दृशेभ्यस्तरति शोकमात्मविदिति सोऽहं भगवः शोचामि तं मा भगवाञ्छोकस्य पारं तारयत्विति तं होवाच यद्वै किंचैतदध्यगीष्ठा नामैवैतत् ॥ ३ ॥ नाम वा ऋग्वेदो यजुर्वेदः सामवेद आथर्वणश्चतुर्थ इतिहासपुराणः पञ्चमो वेदानां वेदः पित्र्यो राशिर्दैवो निधिर्वाकोवाक्यमेकायनं देवविद्या ब्रह्मविद्या भूतविद्या क्षत्रविद्या नक्षत्रविद्या सर्पदेवजनविद्या नामैवैतन्नामोपास्स्वेति ॥ ४ ॥ स यो नाम ब्रह्मेत्युपास्ते यावन्नाम्नो गतं तत्रास्य यथाकामचारो भवति यो नाम ब्रह्मेत्युपास्तेऽस्ति भगवो नाम्नो भूय इति नाम्नो वाव भूयोऽस्तीति तन्मे भगवान्ब्रवीत्विति ॥ ५ ॥
'Teach me, venerable sir,' said Narada, approaching Sanatkumara. Sanatkumara said to him, 'Come to me with what you already know; then I will tell you what lies beyond.' Narada said, 'Venerable one, I know the Rig-veda, the Yajur-veda, the Sama-veda, the Atharva-veda as the fourth, the ancient lore and legend as the fifth Veda among the Vedas, the science of ancestral rites, the science of numbers, the science of portents, the science of time, logic, the science of ethics, the science of the gods, the science of sacred knowledge, the science of spirits, the science of government, the science of the stars, and the science of serpents and celestial beings - all this I know, venerable one. But, venerable one, I am only one who knows the sacred verses; I do not know the Self. I have heard from those like you that one who knows the Self crosses beyond sorrow. I am one who sorrows, venerable one; please carry me across to the far shore of sorrow.' Sanatkumara said to him, 'Whatever you have studied so far is indeed nothing but a name.'
Narada Grieves Beyond the Vedas
॥ इति षष्ठोऽध्यायः ॥ ॥ सप्तमोऽध्यायः ॥ अधीहि भगव इति होपससाद सनत्कुमारं नारदस्तं होवाच यद्वेत्थ तेन मोपसीद ततस्त ऊर्ध्वं वक्ष्यामीति स होवाच ॥ १ ॥ ऋग्वेदं भगवोऽध्येमि यजुर्वेदं सामवेदमाथर्वणं चतुर्थमितिहासपुराणं पञ्चमं वेदानां वेदं पित्र्यं राशिं दैवं निधिं वाकोवाक्यमेकायनं देवविद्यां ब्रह्मविद्यां भूतविद्यां क्षत्रविद्यां नक्षत्रविद्यां सर्पदेवजनविद्यामेतद्भगवोऽध्येमि ॥ २ ॥ सोऽहं भगवो मन्त्रविदेवास्मि नात्मविच्छ्रुतं ह्येव मे भगवद्दृशेभ्यस्तरति शोकमात्मविदिति सोऽहं भगवः शोचामि तं मा भगवाञ्छोकस्य पारं तारयत्विति तं होवाच यद्वै किंचैतदध्यगीष्ठा नामैवैतत् ॥ ३ ॥ नाम वा ऋग्वेदो यजुर्वेदः सामवेद आथर्वणश्चतुर्थ इतिहासपुराणः पञ्चमो वेदानां वेदः पित्र्यो राशिर्दैवो निधिर्वाकोवाक्यमेकायनं देवविद्या ब्रह्मविद्या भूतविद्या क्षत्रविद्या नक्षत्रविद्या सर्पदेवजनविद्या नामैवैतन्नामोपास्स्वेति ॥ ४ ॥ स यो नाम ब्रह्मेत्युपास्ते यावन्नाम्नो गतं तत्रास्य यथाकामचारो भवति यो नाम ब्रह्मेत्युपास्तेऽस्ति भगवो नाम्नो भूय इति नाम्नो वाव भूयोऽस्तीति तन्मे भगवान्ब्रवीत्विति ॥ ५ ॥
'भगवन्, मुझे शिक्षा दीजिए,' नारद ने सनत्कुमार के पास जाकर कहा। सनत्कुमार ने उससे कहा, 'तुम जो कुछ जानते हो, उसके साथ मेरे पास आओ; फिर मैं तुम्हें आगे का बताऊँगा।' नारद ने कहा, 'भगवन्, मैं ऋग्वेद, यजुर्वेद, सामवेद, चौथा अथर्ववेद, वेदों में पाँचवाँ इतिहास-पुराण, पित्र्य गणना, अंकशास्त्र, निमित्तशास्त्र, कालशास्त्र, तर्कशास्त्र, नीतिशास्त्र, देवविद्या, ब्रह्मविद्या, भूतविद्या, क्षत्रविद्या, नक्षत्रविद्या, और सर्प-देवजनविद्या जानता हूँ - यह सब, भगवन्, मैं जानता हूँ। परन्तु, भगवन्, मैं केवल मन्त्रवेत्ता हूँ; आत्मवेत्ता नहीं हूँ। मैंने आप जैसों से सुना है कि जो आत्मवेत्ता है, वह शोक को लाँघ जाता है। मैं शोकग्रस्त हूँ, भगवन्; कृपया मुझे शोक के पार ले जाइए।' सनत्कुमार ने उससे कहा, 'अब तक तुमने जो कुछ पढ़ा है, वह वस्तुतः केवल नाम ही है।'
Narada Grieves Beyond the Vedas
॥ इति षष्ठोऽध्यायः ॥ ॥ सप्तमोऽध्यायः ॥ अधीहि भगव इति होपससाद सनत्कुमारं नारदस्तं होवाच यद्वेत्थ तेन मोपसीद ततस्त ऊर्ध्वं वक्ष्यामीति स होवाच ॥ १ ॥ ऋग्वेदं भगवोऽध्येमि यजुर्वेदं सामवेदमाथर्वणं चतुर्थमितिहासपुराणं पञ्चमं वेदानां वेदं पित्र्यं राशिं दैवं निधिं वाकोवाक्यमेकायनं देवविद्यां ब्रह्मविद्यां भूतविद्यां क्षत्रविद्यां नक्षत्रविद्यां सर्पदेवजनविद्यामेतद्भगवोऽध्येमि ॥ २ ॥ सोऽहं भगवो मन्त्रविदेवास्मि नात्मविच्छ्रुतं ह्येव मे भगवद्दृशेभ्यस्तरति शोकमात्मविदिति सोऽहं भगवः शोचामि तं मा भगवाञ्छोकस्य पारं तारयत्विति तं होवाच यद्वै किंचैतदध्यगीष्ठा नामैवैतत् ॥ ३ ॥ नाम वा ऋग्वेदो यजुर्वेदः सामवेद आथर्वणश्चतुर्थ इतिहासपुराणः पञ्चमो वेदानां वेदः पित्र्यो राशिर्दैवो निधिर्वाकोवाक्यमेकायनं देवविद्या ब्रह्मविद्या भूतविद्या क्षत्रविद्या नक्षत्रविद्या सर्पदेवजनविद्या नामैवैतन्नामोपास्स्वेति ॥ ४ ॥ स यो नाम ब्रह्मेत्युपास्ते यावन्नाम्नो गतं तत्रास्य यथाकामचारो भवति यो नाम ब्रह्मेत्युपास्तेऽस्ति भगवो नाम्नो भूय इति नाम्नो वाव भूयोऽस्तीति तन्मे भगवान्ब्रवीत्विति ॥ ५ ॥
'भगवन, मला शिकवा,' नारदाने सनत्कुमाराकडे जाऊन म्हटले. सनत्कुमार त्याला म्हणाला, 'तू जे काही जाणतोस, ते घेऊन माझ्याकडे ये; मग मी तुला पुढचे सांगेन.' नारद म्हणाला, 'भगवन, मी ऋग्वेद, यजुर्वेद, सामवेद, चौथा अथर्ववेद, वेदांमधील पाचवा इतिहास-पुराण, पित्र्य गणना, अंकशास्त्र, निमित्तशास्त्र, कालशास्त्र, तर्कशास्त्र, नीतिशास्त्र, देवविद्या, ब्रह्मविद्या, भूतविद्या, क्षत्रविद्या, नक्षत्रविद्या, आणि सर्प-देवजनविद्या जाणतो - हे सर्व, भगवन, मी जाणतो. पण, भगवन, मी केवळ मंत्रवेत्ता आहे; आत्मवेत्ता नाही. मी तुमच्यासारख्यांकडून ऐकले आहे की जो आत्मवेत्ता आहे, तो शोक ओलांडतो. मी शोकग्रस्त आहे, भगवन; कृपया मला शोकाच्या पलीकडे घेऊन जा.' सनत्कुमार त्याला म्हणाला, 'आतापर्यंत तू जे काही शिकलास, ते खरोखर केवळ नावच आहे.'