The Chant Inlaid in Everything
त्रयी विद्या हिंकारस्त्रय इमे लोकाः स प्रस्तावोऽग्निर्वायुरादित्यः स उद्गीथो नक्षत्राणि वयांसि मरीचयः स प्रतिहारः सर्पा गन्धर्वाः पितरस्तन्निधनमेतत्साम सर्वस्मिन्प्रोतम् ॥ १ ॥ स य एवमेतत्साम सर्वस्मिन्प्रोतं वेद सर्वं ह भवति ॥ २ ॥ तदेष श्लोको यानि पञ्चधा त्रीणी त्रीणि तेभ्यो न ज्यायः परमन्यदस्ति ॥ ३ ॥ यस्तद्वेद स वेद सर्वं सर्वा दिशो बलिमस्मै हरन्ति सर्वमस्मीत्युपासित तद्व्रतं तद्व्रतम् ॥ ४ ॥
The threefold Vedic knowledge is the hinkara; these three worlds are the prastava; fire, wind, and the sun are the udgitha; the stars, the birds, and the rays of light are the pratihara; the serpents, the Gandharvas, and the ancestors are the nidhana - this chant is inlaid in everything that is. One who thus knows this chant inlaid in everything becomes, indeed, everything itself. On this there is this verse: 'Whatever things are fivefold, and whatever are threefold and threefold again - beyond these there is nothing higher, nothing else.' One who knows this knows everything, and all the quarters of the sky bring tribute to him. Let his rule of life be to worship, thinking, 'I am everything' - that indeed is his vow.
The Chant Inlaid in Everything
त्रयी विद्या हिंकारस्त्रय इमे लोकाः स प्रस्तावोऽग्निर्वायुरादित्यः स उद्गीथो नक्षत्राणि वयांसि मरीचयः स प्रतिहारः सर्पा गन्धर्वाः पितरस्तन्निधनमेतत्साम सर्वस्मिन्प्रोतम् ॥ १ ॥ स य एवमेतत्साम सर्वस्मिन्प्रोतं वेद सर्वं ह भवति ॥ २ ॥ तदेष श्लोको यानि पञ्चधा त्रीणी त्रीणि तेभ्यो न ज्यायः परमन्यदस्ति ॥ ३ ॥ यस्तद्वेद स वेद सर्वं सर्वा दिशो बलिमस्मै हरन्ति सर्वमस्मीत्युपासित तद्व्रतं तद्व्रतम् ॥ ४ ॥
त्रयी विद्या हिंकार है; ये तीन लोक प्रस्ताव हैं; अग्नि, वायु और सूर्य उद्गीथ हैं; नक्षत्र, पक्षी और किरणें प्रतिहार हैं; सर्प, गन्धर्व और पितर निधन हैं - यह साम सम्पूर्ण अस्तित्व में समाहित है। जो यह जानकर सर्वत्र समाहित इस साम की उपासना करता है, वह स्वयं सब कुछ बन जाता है। इस पर यह श्लोक है - 'जो कुछ पंचविध है, और जो त्रिविध और त्रिविध है, उनसे बढ़कर, उनसे अन्य कुछ भी नहीं है।' जो यह जानता है, वह सब कुछ जानता है, और सभी दिशाएँ उसे कर देती हैं। उसका व्रत यह हो कि वह 'मैं ही सब कुछ हूँ' - ऐसा मानकर उपासना करे; यही उसका व्रत है।
The Chant Inlaid in Everything
त्रयी विद्या हिंकारस्त्रय इमे लोकाः स प्रस्तावोऽग्निर्वायुरादित्यः स उद्गीथो नक्षत्राणि वयांसि मरीचयः स प्रतिहारः सर्पा गन्धर्वाः पितरस्तन्निधनमेतत्साम सर्वस्मिन्प्रोतम् ॥ १ ॥ स य एवमेतत्साम सर्वस्मिन्प्रोतं वेद सर्वं ह भवति ॥ २ ॥ तदेष श्लोको यानि पञ्चधा त्रीणी त्रीणि तेभ्यो न ज्यायः परमन्यदस्ति ॥ ३ ॥ यस्तद्वेद स वेद सर्वं सर्वा दिशो बलिमस्मै हरन्ति सर्वमस्मीत्युपासित तद्व्रतं तद्व्रतम् ॥ ४ ॥
त्रयी विद्या हिंकार आहे; हे तीन लोक प्रस्ताव आहेत; अग्नी, वायू आणि सूर्य उद्गीथ आहेत; नक्षत्रे, पक्षी आणि किरणे प्रतिहार आहेत; सर्प, गंधर्व आणि पितर निधन आहेत - हा साम संपूर्ण अस्तित्वात समाविष्ट आहे. जो हे जाणून सर्वत्र समाविष्ट या सामाची उपासना करतो, तो स्वतः सर्व काही बनतो. यावर हा श्लोक आहे - 'जे काही पंचविध आहे, आणि जे त्रिविध आणि त्रिविध आहे, त्यांहून श्रेष्ठ, त्यांहून वेगळे काहीही नाही.' जो हे जाणतो, तो सर्व काही जाणतो, आणि सर्व दिशा त्याला कर अर्पण करतात. त्याचे व्रत हे असावे की त्याने 'मीच सर्व काही आहे' - असे मानून उपासना करावी; हेच त्याचे व्रत आहे.