अथाध्यात्मं वागेवर्क्प्राणः साम तदेतदेतस्यामृच्यध्यूढं साम तस्मादृच्यध्यूढं साम गीयते। वागेव सा प्राणोऽमस्तत्साम ॥ १ ॥ चक्षुरेवर्गात्मा साम तदेतदेतस्यामृच्यध्यूढं साम तस्मादृच्यध्यूढं साम गीयते । चक्षुरेव सात्मामस्तत्साम ॥ २ ॥ श्रोत्रमेवर्ङ्मनः साम तदेतदेतस्यामृच्यध्यूढं साम तस्मादृच्यध्यूढं साम गीयते । श्रोत्रमेव सा मनोऽमस्तत्साम ॥ ३ ॥ अथ यदेतदक्ष्णः शुक्लं भाः सैवर्गथ यन्नीलं परः कृष्णं तत्साम तदेतदेतस्यामृच्यध्यूढं साम तस्मादृच्यध्यूढं साम गीयते । अथ यदेवैतदक्ष्णः शुक्लं भाः सैव साथ यन्नीलं परः कृष्णं तदमस्तत्साम ॥ ४ ॥ अथ य एषोऽन्तरक्षिणि पुरुषो दृश्यते सैवर्क्तत्साम तदुक्थं तद्यजुस्तद्ब्रह्म तस्यैतस्य तदेव रूपं यदमुष्य रूपं यावमुष्य गेष्णौ तौ गेष्णौ यन्नाम तन्नाम ॥ ५ ॥ स एष ये चैतस्मादर्वाञ्चो लोकास्तेषां चेष्टे मनुष्यकामानां चेति तद्य इमे वीणायां गायन्त्येतं ते गायन्ति तस्मात्ते धनसनयः ॥ ६ ॥ अथ य एतदेवं विद्वान्साम गायत्युभौ स गायति सोऽमुनैव स एष चामुष्मात्पराञ्चो लोकास्तांश्चाप्नोति देवकामांश्च ॥ ७ ॥ अथानेनैव ये चैतस्मादर्वाञ्चो लोकास्तांश्चाप्नोति मनुष्यकामांश्च तस्मादु हैवंविदुद्गाता ब्रूयात् ॥ ८ ॥ कं ते काममागायानीत्येष ह्येव कामागानस्येष्टे य एवं विद्वान्साम गायति साम गायति ॥ ९ ॥

Now for the individual self: speech is the verse, and breath is the chant resting upon it; the eye is the verse, and the self within is the chant resting upon it; the ear is the verse, and the mind is the chant resting upon it. The white light of the eye is the verse, and the deep blue-black beyond it is the chant. Now, there is a person seen within the eye itself; he is the verse and the chant together, the sacred formula and the sacred word, and the ultimate reality (brahman) as well. His form is the same as that golden person's form, and his songs the same as that one's songs, and his name the same as that one's name. He rules over the worlds that lie here below, nearer at hand, and over the desires of human beings. Those who sing to the accompaniment of the lute sing to him, and so they gain wealth from it. One who, knowing this, sings the chant sings to both - to that golden person and to this one - and thereby obtains both the worlds beyond and the desires of the gods, as well as the worlds here below and the desires of human beings. So, knowing this, an Udgatr priest may well say to his patron: 'What desire shall I sing for you?' For one who knows this and thus sings the chant has, indeed, the power to fulfill desires through his song.

अथाध्यात्मं वागेवर्क्प्राणः साम तदेतदेतस्यामृच्यध्यूढं साम तस्मादृच्यध्यूढं साम गीयते। वागेव सा प्राणोऽमस्तत्साम ॥ १ ॥ चक्षुरेवर्गात्मा साम तदेतदेतस्यामृच्यध्यूढं साम तस्मादृच्यध्यूढं साम गीयते । चक्षुरेव सात्मामस्तत्साम ॥ २ ॥ श्रोत्रमेवर्ङ्मनः साम तदेतदेतस्यामृच्यध्यूढं साम तस्मादृच्यध्यूढं साम गीयते । श्रोत्रमेव सा मनोऽमस्तत्साम ॥ ३ ॥ अथ यदेतदक्ष्णः शुक्लं भाः सैवर्गथ यन्नीलं परः कृष्णं तत्साम तदेतदेतस्यामृच्यध्यूढं साम तस्मादृच्यध्यूढं साम गीयते । अथ यदेवैतदक्ष्णः शुक्लं भाः सैव साथ यन्नीलं परः कृष्णं तदमस्तत्साम ॥ ४ ॥ अथ य एषोऽन्तरक्षिणि पुरुषो दृश्यते सैवर्क्तत्साम तदुक्थं तद्यजुस्तद्ब्रह्म तस्यैतस्य तदेव रूपं यदमुष्य रूपं यावमुष्य गेष्णौ तौ गेष्णौ यन्नाम तन्नाम ॥ ५ ॥ स एष ये चैतस्मादर्वाञ्चो लोकास्तेषां चेष्टे मनुष्यकामानां चेति तद्य इमे वीणायां गायन्त्येतं ते गायन्ति तस्मात्ते धनसनयः ॥ ६ ॥ अथ य एतदेवं विद्वान्साम गायत्युभौ स गायति सोऽमुनैव स एष चामुष्मात्पराञ्चो लोकास्तांश्चाप्नोति देवकामांश्च ॥ ७ ॥ अथानेनैव ये चैतस्मादर्वाञ्चो लोकास्तांश्चाप्नोति मनुष्यकामांश्च तस्मादु हैवंविदुद्गाता ब्रूयात् ॥ ८ ॥ कं ते काममागायानीत्येष ह्येव कामागानस्येष्टे य एवं विद्वान्साम गायति साम गायति ॥ ९ ॥

अब अध्यात्म - वाणी ऋचा है, और प्राण उस पर टिका साम है; नेत्र ऋचा है, और भीतर की आत्मा उस पर टिका साम है; कान ऋचा है, और मन उस पर टिका साम है। नेत्र का श्वेत प्रकाश ऋचा है, और उससे परे का गहरा नीलाभ-कृष्ण साम है। अब, नेत्र के भीतर ही एक पुरुष दिखाई देता है; वह ऋचा और साम दोनों है, उक्थ और यजुष् भी, और ब्रह्म भी। उसका रूप उस स्वर्णिम पुरुष के रूप के समान है, उसकी स्तुतियाँ उसी की स्तुतियों के समान हैं, और उसका नाम उसी के नाम के समान है। वह इन निकट के लोकों पर और मनुष्यों की कामनाओं पर शासन करता है। जो वीणा बजाकर गाते हैं, वे उसी की स्तुति गाते हैं, और इसीलिए वे धन प्राप्त करते हैं। जो यह जानकर साम गाता है, वह दोनों के लिए गाता है - उस स्वर्णिम पुरुष के लिए और इस पुरुष के लिए भी - और इस प्रकार परे के लोक और देवताओं की कामनाएँ, तथा निकट के लोक और मनुष्यों की कामनाएँ, दोनों प्राप्त करता है। इसलिए यह जानकर उद्गाता अपने यजमान से कह सकता है, 'मैं तुम्हारे लिए कौन-सी कामना गाऊँ?' क्योंकि जो यह जानकर इस प्रकार साम गाता है, उसे गान के द्वारा कामनाएँ पूर्ण करने की शक्ति प्राप्त होती है।

अथाध्यात्मं वागेवर्क्प्राणः साम तदेतदेतस्यामृच्यध्यूढं साम तस्मादृच्यध्यूढं साम गीयते। वागेव सा प्राणोऽमस्तत्साम ॥ १ ॥ चक्षुरेवर्गात्मा साम तदेतदेतस्यामृच्यध्यूढं साम तस्मादृच्यध्यूढं साम गीयते । चक्षुरेव सात्मामस्तत्साम ॥ २ ॥ श्रोत्रमेवर्ङ्मनः साम तदेतदेतस्यामृच्यध्यूढं साम तस्मादृच्यध्यूढं साम गीयते । श्रोत्रमेव सा मनोऽमस्तत्साम ॥ ३ ॥ अथ यदेतदक्ष्णः शुक्लं भाः सैवर्गथ यन्नीलं परः कृष्णं तत्साम तदेतदेतस्यामृच्यध्यूढं साम तस्मादृच्यध्यूढं साम गीयते । अथ यदेवैतदक्ष्णः शुक्लं भाः सैव साथ यन्नीलं परः कृष्णं तदमस्तत्साम ॥ ४ ॥ अथ य एषोऽन्तरक्षिणि पुरुषो दृश्यते सैवर्क्तत्साम तदुक्थं तद्यजुस्तद्ब्रह्म तस्यैतस्य तदेव रूपं यदमुष्य रूपं यावमुष्य गेष्णौ तौ गेष्णौ यन्नाम तन्नाम ॥ ५ ॥ स एष ये चैतस्मादर्वाञ्चो लोकास्तेषां चेष्टे मनुष्यकामानां चेति तद्य इमे वीणायां गायन्त्येतं ते गायन्ति तस्मात्ते धनसनयः ॥ ६ ॥ अथ य एतदेवं विद्वान्साम गायत्युभौ स गायति सोऽमुनैव स एष चामुष्मात्पराञ्चो लोकास्तांश्चाप्नोति देवकामांश्च ॥ ७ ॥ अथानेनैव ये चैतस्मादर्वाञ्चो लोकास्तांश्चाप्नोति मनुष्यकामांश्च तस्मादु हैवंविदुद्गाता ब्रूयात् ॥ ८ ॥ कं ते काममागायानीत्येष ह्येव कामागानस्येष्टे य एवं विद्वान्साम गायति साम गायति ॥ ९ ॥

आता अध्यात्म - वाणी ऋचा आहे, आणि प्राण तिच्यावर आधारलेला साम आहे; डोळा ऋचा आहे, आणि आतील आत्मा त्यावर आधारलेला साम आहे; कान ऋचा आहे, आणि मन त्यावर आधारलेला साम आहे. डोळ्याचा शुभ्र प्रकाश ऋचा आहे, आणि त्यापलीकडचा गडद निळसर-काळा साम आहे. आता, डोळ्याच्या आतच एक पुरुष दिसतो; तो ऋचा आणि साम दोन्ही आहे, उक्थ आणि यजुषही, आणि ब्रह्मही. त्याचे रूप त्या सोनेरी पुरुषाच्या रूपासारखेच आहे, त्याच्या स्तुती त्याच्याच स्तुतींसारख्या आहेत, आणि त्याचे नाव त्याच्याच नावासारखे आहे. तो या जवळच्या लोकांवर आणि मानवांच्या इच्छांवर शासन करतो. जे वीणा वाजवून गातात, ते त्याचीच स्तुती गातात, आणि म्हणूनच त्यांना धन प्राप्त होते. जो हे जाणून साम गातो, तो दोघांसाठी गातो - त्या सोनेरी पुरुषासाठी आणि या पुरुषासाठीही - आणि अशा प्रकारे पलीकडील लोक व देवतांच्या इच्छा, तसेच जवळचे लोक व मानवांच्या इच्छा, दोन्ही प्राप्त करतो. म्हणून हे जाणून उद्गाता आपल्या यजमानाला म्हणू शकतो, 'मी तुझ्यासाठी कोणती इच्छा गाऊ?' कारण जो हे जाणून अशा प्रकारे साम गातो, त्याला गाण्याद्वारे इच्छा पूर्ण करण्याचे सामर्थ्य प्राप्त होते.