The Sun, Honey of the Eastern Rays
॥ इति द्वितीयोऽध्यायः ॥ ॥ तृतीयोऽध्यायः ॥ असौ वा आदित्यो देवमधु तस्य द्यौरेव तिरश्चीनवंशोऽन्तरिक्षमपूपो मरीचयः पुत्राः ॥ १ ॥ तस्य ये प्राञ्चो रश्मयस्ता एवास्य प्राच्यो मधुनाड्यः । ऋच एव मधुकृत ऋग्वेद एव पुष्पं ता अमृता आपस्ता वा एता ऋचः ॥ २ ॥ एतमृग्वेदमभ्यतपंस्तस्याभितप्तस्य यशस्तेज इन्द्रियं वीर्यमन्नाद्यंरसोऽजायत ॥ ३ ॥ तद्व्यक्षरत्तदादित्यमभितोऽश्रयत्तद्वा एतद्यदेतदादित्यस्य रोहितंरूपम् ॥ ४ ॥
Yonder sun is truly the honey of the gods. Heaven is its slanting comb-frame; the atmosphere is its honeycomb; the rays of light are its offspring, the young within the comb. Its eastward rays are the eastward channels of that honey; the verses of the Rig-veda are the bees; the Rig-veda itself is the flower; and those waters of immortality are the nectar. These very verses of the Rig-veda heated this Rig-veda with their warmth, and from it, thus warmed, arose glory, splendor, vital power, strength, and the very essence of food. That essence flowed forth and settled around the sun; and that, indeed, is this reddish form that the sun has.
The Sun, Honey of the Eastern Rays
॥ इति द्वितीयोऽध्यायः ॥ ॥ तृतीयोऽध्यायः ॥ असौ वा आदित्यो देवमधु तस्य द्यौरेव तिरश्चीनवंशोऽन्तरिक्षमपूपो मरीचयः पुत्राः ॥ १ ॥ तस्य ये प्राञ्चो रश्मयस्ता एवास्य प्राच्यो मधुनाड्यः । ऋच एव मधुकृत ऋग्वेद एव पुष्पं ता अमृता आपस्ता वा एता ऋचः ॥ २ ॥ एतमृग्वेदमभ्यतपंस्तस्याभितप्तस्य यशस्तेज इन्द्रियं वीर्यमन्नाद्यंरसोऽजायत ॥ ३ ॥ तद्व्यक्षरत्तदादित्यमभितोऽश्रयत्तद्वा एतद्यदेतदादित्यस्य रोहितंरूपम् ॥ ४ ॥
वह सूर्य वास्तव में देवताओं का मधु है। स्वर्ग उसका तिरछा छत्ता-ढाँचा है, अन्तरिक्ष उसका छत्ता है, किरणें उसकी सन्तान हैं, छत्ते के भीतर के बच्चे। उसकी पूर्व दिशा की किरणें ही उस मधु की पूर्वी नाड़ियाँ हैं; ऋग्वेद की ऋचाएँ मधुमक्खियाँ हैं; ऋग्वेद ही पुष्प है; और वे अमृत जल ही मधु हैं। इन्हीं ऋचाओं ने अपने तेज से इस ऋग्वेद को तपाया, और उससे, इस प्रकार तपाए जाने पर, यश, तेज, इन्द्रिय-शक्ति, वीर्य और अन्न का सार उत्पन्न हुआ। वह सार बहकर सूर्य के चारों ओर स्थित हो गया; और वही सूर्य का यह लालिमायुक्त रूप है।
The Sun, Honey of the Eastern Rays
॥ इति द्वितीयोऽध्यायः ॥ ॥ तृतीयोऽध्यायः ॥ असौ वा आदित्यो देवमधु तस्य द्यौरेव तिरश्चीनवंशोऽन्तरिक्षमपूपो मरीचयः पुत्राः ॥ १ ॥ तस्य ये प्राञ्चो रश्मयस्ता एवास्य प्राच्यो मधुनाड्यः । ऋच एव मधुकृत ऋग्वेद एव पुष्पं ता अमृता आपस्ता वा एता ऋचः ॥ २ ॥ एतमृग्वेदमभ्यतपंस्तस्याभितप्तस्य यशस्तेज इन्द्रियं वीर्यमन्नाद्यंरसोऽजायत ॥ ३ ॥ तद्व्यक्षरत्तदादित्यमभितोऽश्रयत्तद्वा एतद्यदेतदादित्यस्य रोहितंरूपम् ॥ ४ ॥
तो सूर्य खरोखर देवतांचा मध आहे. स्वर्ग हा त्याचा तिरका पोळे-सांगाडा आहे, अंतरिक्ष हे त्याचे पोळे आहे, किरणे त्याची संतती आहेत, पोळ्यातील अपत्ये. त्याची पूर्व दिशेची किरणे हीच त्या मधाच्या पूर्वेकडील नाड्या आहेत; ऋग्वेदाच्या ऋचा मधमाश्या आहेत; ऋग्वेदच फूल आहे; आणि ती अमृत जले हाच मध आहे. याच ऋचांनी आपल्या तेजाने या ऋग्वेदाला तापवले, आणि त्यातून, अशा प्रकारे तापवल्यावर, यश, तेज, इंद्रिय-शक्ती, वीर्य आणि अन्नाचा सार उत्पन्न झाला. तो सार वाहून सूर्याभोवती स्थिरावला; आणि तोच सूर्याचा हा लालसर रंग आहे.