The Sun's Sevenfold Song
अथ खल्वमुमादित्यंसप्तविधं सामोपासीत सर्वदा समस्तेन साम मां प्रति मां प्रतीति सर्वेण समस्तेन साम ॥ १ ॥ तस्मिन्निमानि सर्वाणि भूतान्यन्वायत्तानीति विद्यात्तस्य यत्पुरोदयात्स हिंकारस्तदस्य पशवोऽन्वायत्तास्तस्मात्ते हिं कुर्वन्ति हिंकारभाजिनो ह्येतस्य साम्नः ॥ २ ॥ अथ यत्प्रथमोदिते स प्रस्तावस्तदस्य मनुष्या अन्वायत्तास्तस्मात्ते प्रस्तुतिकामाः प्रशंसाकामाः प्रस्तावभाजिनो ह्येतस्य साम्नः ॥ ३ ॥ अथ यत्संगववेलायां स आदिस्तदस्य वयांस्यन्वायत्तानि तस्मात्तान्यन्तरिक्षेऽनारम्बणान्यादायात्मानं परिपतन्त्यादिभाजीनि ह्येतस्य साम्नः ॥ ४ ॥ अथ यत्सम्प्रतिमध्यंदिने स उद्गीथस्तदस्य देवा अन्वायत्तास्तस्मात्ते सत्तमाः प्राजापत्यानामुद्गीथभाजिनो ह्येतस्य साम्नः ॥ ५ ॥ अथ यदूर्ध्वं मध्यंदिनात्प्रागपराह्णात्स प्रतिहारस्तदस्य गर्भा अन्वायत्तास्तस्मात्ते प्रतिहृतानावपद्यन्ते प्रतिहारभाजिनो ह्येतस्य साम्नः ॥ ६ ॥ अथ यदूर्ध्वमपराह्णात्प्रागस्तमयात्स उपद्रवस्तदस्यारण्या अन्वायत्तास्तस्मात्ते पुरुषं दृष्ट्वा कक्षंश्वभ्रमित्युपद्रवन्त्युपद्रवभाजिनो ह्येतस्य साम्नः ॥ ७ ॥ अथ यत्प्रथमास्तमिते तन्निधनं तदस्य पितरोऽन्वायत्तास्तस्मात्तान्निदधति निधनभाजिनो ह्येतस्य साम्न एवं खल्वमुमादित्यं सप्तविधं सामोपास्ते ॥ ८ ॥
Now, one should meditate on the sevenfold chant in yonder sun: it is always the same, entire chant, saying 'toward me, toward me' at all times - a whole and undivided chant. One should know that all these creatures depend upon it. At its rising is the hinkara - on this the animals depend, and so they make the sound 'hin', sharing in the hinkara portion of this chant. At its first risen state is the prastava - on this human beings depend, and so they desire praise and renown, sharing in the prastava portion. At mid-morning is the adi - on this the birds depend, and so they fly through the sky without support, holding themselves aloft, sharing in the adi portion. At exact midday is the udgitha - on this the gods depend, and so they are the finest of Prajapati's offspring, sharing in the udgitha portion. In the time just after midday is the pratihara - on this the unborn creatures in the womb depend, and so they are held back, not yet released, sharing in the pratihara portion. In the time just before sunset is the upadrava - on this the creatures of the forest depend, and so on seeing a person they rush for their den or hollow, sharing in the upadrava portion. At its first setting is the nidhana - on this the ancestors depend, and so they are laid to rest, sharing in the nidhana portion. Thus one meditates on this sevenfold chant in yonder sun.
The Sun's Sevenfold Song
अथ खल्वमुमादित्यंसप्तविधं सामोपासीत सर्वदा समस्तेन साम मां प्रति मां प्रतीति सर्वेण समस्तेन साम ॥ १ ॥ तस्मिन्निमानि सर्वाणि भूतान्यन्वायत्तानीति विद्यात्तस्य यत्पुरोदयात्स हिंकारस्तदस्य पशवोऽन्वायत्तास्तस्मात्ते हिं कुर्वन्ति हिंकारभाजिनो ह्येतस्य साम्नः ॥ २ ॥ अथ यत्प्रथमोदिते स प्रस्तावस्तदस्य मनुष्या अन्वायत्तास्तस्मात्ते प्रस्तुतिकामाः प्रशंसाकामाः प्रस्तावभाजिनो ह्येतस्य साम्नः ॥ ३ ॥ अथ यत्संगववेलायां स आदिस्तदस्य वयांस्यन्वायत्तानि तस्मात्तान्यन्तरिक्षेऽनारम्बणान्यादायात्मानं परिपतन्त्यादिभाजीनि ह्येतस्य साम्नः ॥ ४ ॥ अथ यत्सम्प्रतिमध्यंदिने स उद्गीथस्तदस्य देवा अन्वायत्तास्तस्मात्ते सत्तमाः प्राजापत्यानामुद्गीथभाजिनो ह्येतस्य साम्नः ॥ ५ ॥ अथ यदूर्ध्वं मध्यंदिनात्प्रागपराह्णात्स प्रतिहारस्तदस्य गर्भा अन्वायत्तास्तस्मात्ते प्रतिहृतानावपद्यन्ते प्रतिहारभाजिनो ह्येतस्य साम्नः ॥ ६ ॥ अथ यदूर्ध्वमपराह्णात्प्रागस्तमयात्स उपद्रवस्तदस्यारण्या अन्वायत्तास्तस्मात्ते पुरुषं दृष्ट्वा कक्षंश्वभ्रमित्युपद्रवन्त्युपद्रवभाजिनो ह्येतस्य साम्नः ॥ ७ ॥ अथ यत्प्रथमास्तमिते तन्निधनं तदस्य पितरोऽन्वायत्तास्तस्मात्तान्निदधति निधनभाजिनो ह्येतस्य साम्न एवं खल्वमुमादित्यं सप्तविधं सामोपास्ते ॥ ८ ॥
अब उस सूर्य में सप्तविध साम की उपासना करनी चाहिए - वह सदा एक-सा, सम्पूर्ण साम है, सदा 'मेरी ओर, मेरी ओर' कहता हुआ - एक अखण्ड, सम्पूर्ण साम। यह जानना चाहिए कि ये सब प्राणी इसी पर आश्रित हैं। इसके उगने पर हिंकार है - इस पर पशु आश्रित हैं, इसीलिए वे 'हिं' शब्द करते हैं, इस साम के हिंकार भाग में भागीदार होते हैं। इसके प्रथम उदित होने पर प्रस्ताव है - इस पर मनुष्य आश्रित हैं, इसीलिए वे प्रशंसा और यश की कामना करते हैं, प्रस्ताव भाग में भागीदार होते हैं। पूर्वाह्न में आदि है - इस पर पक्षी आश्रित हैं, इसीलिए वे बिना सहारे आकाश में उड़ते हैं, स्वयं को थामे रखते हैं, आदि भाग में भागीदार होते हैं। ठीक दोपहर में उद्गीथ है - इस पर देवता आश्रित हैं, इसीलिए वे प्रजापति की सन्तानों में श्रेष्ठ हैं, उद्गीथ भाग में भागीदार होते हैं। दोपहर के ठीक बाद प्रतिहार है - इस पर गर्भस्थ प्राणी आश्रित हैं, इसीलिए वे रोके गए, अभी मुक्त नहीं हैं, प्रतिहार भाग में भागीदार होते हैं। अपराह्न के ठीक बाद उपद्रव है - इस पर वन के प्राणी आश्रित हैं, इसीलिए मनुष्य को देखकर वे अपने बिल या माँद की ओर दौड़ पड़ते हैं, उपद्रव भाग में भागीदार होते हैं। इसके प्रथम अस्त होने पर निधन है - इस पर पितर आश्रित हैं, इसीलिए वे शान्त होकर विश्राम पाते हैं, निधन भाग में भागीदार होते हैं। इस प्रकार उस सूर्य में इस सप्तविध साम की उपासना की जाती है।
The Sun's Sevenfold Song
अथ खल्वमुमादित्यंसप्तविधं सामोपासीत सर्वदा समस्तेन साम मां प्रति मां प्रतीति सर्वेण समस्तेन साम ॥ १ ॥ तस्मिन्निमानि सर्वाणि भूतान्यन्वायत्तानीति विद्यात्तस्य यत्पुरोदयात्स हिंकारस्तदस्य पशवोऽन्वायत्तास्तस्मात्ते हिं कुर्वन्ति हिंकारभाजिनो ह्येतस्य साम्नः ॥ २ ॥ अथ यत्प्रथमोदिते स प्रस्तावस्तदस्य मनुष्या अन्वायत्तास्तस्मात्ते प्रस्तुतिकामाः प्रशंसाकामाः प्रस्तावभाजिनो ह्येतस्य साम्नः ॥ ३ ॥ अथ यत्संगववेलायां स आदिस्तदस्य वयांस्यन्वायत्तानि तस्मात्तान्यन्तरिक्षेऽनारम्बणान्यादायात्मानं परिपतन्त्यादिभाजीनि ह्येतस्य साम्नः ॥ ४ ॥ अथ यत्सम्प्रतिमध्यंदिने स उद्गीथस्तदस्य देवा अन्वायत्तास्तस्मात्ते सत्तमाः प्राजापत्यानामुद्गीथभाजिनो ह्येतस्य साम्नः ॥ ५ ॥ अथ यदूर्ध्वं मध्यंदिनात्प्रागपराह्णात्स प्रतिहारस्तदस्य गर्भा अन्वायत्तास्तस्मात्ते प्रतिहृतानावपद्यन्ते प्रतिहारभाजिनो ह्येतस्य साम्नः ॥ ६ ॥ अथ यदूर्ध्वमपराह्णात्प्रागस्तमयात्स उपद्रवस्तदस्यारण्या अन्वायत्तास्तस्मात्ते पुरुषं दृष्ट्वा कक्षंश्वभ्रमित्युपद्रवन्त्युपद्रवभाजिनो ह्येतस्य साम्नः ॥ ७ ॥ अथ यत्प्रथमास्तमिते तन्निधनं तदस्य पितरोऽन्वायत्तास्तस्मात्तान्निदधति निधनभाजिनो ह्येतस्य साम्न एवं खल्वमुमादित्यं सप्तविधं सामोपास्ते ॥ ८ ॥
आता त्या सूर्यामध्ये सप्तविध सामाची उपासना करावी - तो सदैव एकसारखा, संपूर्ण साम आहे, सदैव 'माझ्याकडे, माझ्याकडे' म्हणत असतो - एक अखंड, संपूर्ण साम. हे जाणून घ्यावे की हे सर्व प्राणी यावरच अवलंबून आहेत. याच्या उगवण्यावेळी हिंकार आहे - यावर पशू अवलंबून आहेत, म्हणूनच ते 'हिं' असा आवाज करतात, या सामाच्या हिंकार भागात सहभागी होतात. याच्या प्रथम उगवलेल्या अवस्थेत प्रस्ताव आहे - यावर मानव अवलंबून आहेत, म्हणूनच त्यांना प्रशंसा आणि कीर्तीची इच्छा असते, प्रस्ताव भागात सहभागी होतात. पूर्वाह्नी आदी आहे - यावर पक्षी अवलंबून आहेत, म्हणूनच ते आधाराविना आकाशात उडतात, स्वतःला तोलून धरतात, आदी भागात सहभागी होतात. बरोबर दुपारी उद्गीथ आहे - यावर देवता अवलंबून आहेत, म्हणूनच ते प्रजापतीच्या संततीत श्रेष्ठ आहेत, उद्गीथ भागात सहभागी होतात. दुपारनंतर लगेच प्रतिहार आहे - यावर गर्भस्थ प्राणी अवलंबून आहेत, म्हणूनच ते रोखलेले, अजून मुक्त न झालेले असतात, प्रतिहार भागात सहभागी होतात. अपराह्नानंतर लगेच उपद्रव आहे - यावर वनातील प्राणी अवलंबून आहेत, म्हणूनच माणसाला पाहून ते आपल्या बिळाकडे किंवा गुहेकडे धावतात, उपद्रव भागात सहभागी होतात. याच्या प्रथम मावळण्यावेळी निधन आहे - यावर पितर अवलंबून आहेत, म्हणूनच ते शांत होऊन विसावा घेतात, निधन भागात सहभागी होतात. अशा प्रकारे त्या सूर्यामध्ये या सप्तविध सामाची उपासना केली जाते.