The True Meaning of Celibate Studentship
अथ यद्यज्ञ इत्याचक्षते ब्रह्मचर्यमेव तद्ब्रह्मचर्येण ह्येव यो ज्ञाता तं विन्दतेऽथ यदिष्टमित्याचक्षते ब्रह्मचर्यमेव तद्ब्रह्मचर्येण ह्येवेष्ट्वात्मानमनुविन्दते ॥ १ ॥ अथ यत्सत्त्रायणमित्याचक्षते ब्रह्मचर्यमेव तद्ब्रह्मचर्येण ह्येव सत आत्मनस्त्राणं विन्दतेऽथ यन्मौनमित्याचक्षते ब्रह्मचर्यमेव तब्ब्रह्मचर्येण ह्येवात्मानमनुविद्य मनुते ' ॥ २ ॥ अथ यदनाशकायनमित्याचक्षते ब्रह्मचर्यमेव तदेष ह्यात्मा न नश्यति यं ब्रह्मचर्येणानुविन्दतेऽथ यदरण्यायनमित्याचक्षते ब्रह्मचर्यमेव तदरश्च ह वै ण्यश्चार्णवौ ब्रह्मलोके तृतीयस्यामितो दिवि तदैरं मदीयं सरस्तदश्वत्थः सोमसवनस्तदपराजिता पूर्ब्रह्मणः प्रभुविमितं हिरण्मयम् ॥ ३ ॥ तद्य एवैतवरं च ण्यं चार्णवौ ब्रह्मलोके ब्रह्मचर्येणानुविन्दन्ति तेषामेवैष ब्रह्मलोकस्तेषां सर्वेषु लोकेषु कामचारो भवति ॥ ४ ॥
Now, what people call 'sacrifice' is truly the celibate student's life, for it is only through the celibate student's life that one who knows finds that world. And what people call 'worship' is truly the celibate student's life, for it is only through the celibate student's life that, having worshiped, one finds the Self. And what people call 'the long sacrificial session' is truly the celibate student's life, for it is only through the celibate student's life that one finds protection for one's true being. And what people call 'silence' is truly the celibate student's life, for it is only through the celibate student's life that, having found the Self, one meditates. And what people call 'fasting' is truly the celibate student's life, for this Self never perishes, and it is found through the celibate student's life. And what people call 'life in the forest' is truly the celibate student's life - for 'Ara' and 'Nya' are two oceans in the world of Brahman, in the third heaven from here; there too is the lake called Aira, the Ashvattha tree that yields Soma, the unconquerable citadel of Prajapati, and the golden hall built by Prajapati himself. It is those who find these two oceans, Ara and Nya, in the world of Brahman, through the celibate student's life, for whom alone this Brahma-world exists, and for whom there is freedom of movement in all worlds.
The True Meaning of Celibate Studentship
अथ यद्यज्ञ इत्याचक्षते ब्रह्मचर्यमेव तद्ब्रह्मचर्येण ह्येव यो ज्ञाता तं विन्दतेऽथ यदिष्टमित्याचक्षते ब्रह्मचर्यमेव तद्ब्रह्मचर्येण ह्येवेष्ट्वात्मानमनुविन्दते ॥ १ ॥ अथ यत्सत्त्रायणमित्याचक्षते ब्रह्मचर्यमेव तद्ब्रह्मचर्येण ह्येव सत आत्मनस्त्राणं विन्दतेऽथ यन्मौनमित्याचक्षते ब्रह्मचर्यमेव तब्ब्रह्मचर्येण ह्येवात्मानमनुविद्य मनुते ' ॥ २ ॥ अथ यदनाशकायनमित्याचक्षते ब्रह्मचर्यमेव तदेष ह्यात्मा न नश्यति यं ब्रह्मचर्येणानुविन्दतेऽथ यदरण्यायनमित्याचक्षते ब्रह्मचर्यमेव तदरश्च ह वै ण्यश्चार्णवौ ब्रह्मलोके तृतीयस्यामितो दिवि तदैरं मदीयं सरस्तदश्वत्थः सोमसवनस्तदपराजिता पूर्ब्रह्मणः प्रभुविमितं हिरण्मयम् ॥ ३ ॥ तद्य एवैतवरं च ण्यं चार्णवौ ब्रह्मलोके ब्रह्मचर्येणानुविन्दन्ति तेषामेवैष ब्रह्मलोकस्तेषां सर्वेषु लोकेषु कामचारो भवति ॥ ४ ॥
अब, जिसे लोग 'यज्ञ' कहते हैं, वह वस्तुतः ब्रह्मचर्य ही है, क्योंकि केवल ब्रह्मचर्य के द्वारा ही ज्ञाता उस लोक को पाता है। और जिसे लोग 'इष्ट' कहते हैं, वह वस्तुतः ब्रह्मचर्य ही है, क्योंकि केवल ब्रह्मचर्य के द्वारा ही, उपासना करके, मनुष्य आत्मा को पाता है। और जिसे लोग 'सत्त्रायण' कहते हैं, वह वस्तुतः ब्रह्मचर्य ही है, क्योंकि केवल ब्रह्मचर्य के द्वारा ही मनुष्य अपने सत् (सच्चे स्वरूप) की रक्षा पाता है। और जिसे लोग 'मौन' कहते हैं, वह वस्तुतः ब्रह्मचर्य ही है, क्योंकि केवल ब्रह्मचर्य के द्वारा ही, आत्मा को पाकर, मनुष्य मनन करता है। और जिसे लोग 'अनाशकायन' (उपवास) कहते हैं, वह वस्तुतः ब्रह्मचर्य ही है, क्योंकि यह आत्मा कभी नष्ट नहीं होता, जिसे ब्रह्मचर्य के द्वारा पाया जाता है। और जिसे लोग 'अरण्यायन' (वनवास) कहते हैं, वह वस्तुतः ब्रह्मचर्य ही है - क्योंकि 'अर' और 'ण्य' ब्रह्मलोक में दो सागर हैं, यहाँ से तीसरे स्वर्ग में; वहीं ऐर नामक सरोवर है, सोम बहाने वाला अश्वत्थ वृक्ष है, प्रजापति का अपराजित नगर है, और स्वयं प्रजापति द्वारा निर्मित स्वर्णिम सभागृह है। जो लोग ब्रह्मचर्य के द्वारा ब्रह्मलोक में इन दोनों सागरों, अर और ण्य, को पाते हैं, केवल उन्हीं का यह ब्रह्मलोक है, और उन्हीं को सब लोकों में स्वच्छन्द विचरण प्राप्त होता है।
The True Meaning of Celibate Studentship
अथ यद्यज्ञ इत्याचक्षते ब्रह्मचर्यमेव तद्ब्रह्मचर्येण ह्येव यो ज्ञाता तं विन्दतेऽथ यदिष्टमित्याचक्षते ब्रह्मचर्यमेव तद्ब्रह्मचर्येण ह्येवेष्ट्वात्मानमनुविन्दते ॥ १ ॥ अथ यत्सत्त्रायणमित्याचक्षते ब्रह्मचर्यमेव तद्ब्रह्मचर्येण ह्येव सत आत्मनस्त्राणं विन्दतेऽथ यन्मौनमित्याचक्षते ब्रह्मचर्यमेव तब्ब्रह्मचर्येण ह्येवात्मानमनुविद्य मनुते ' ॥ २ ॥ अथ यदनाशकायनमित्याचक्षते ब्रह्मचर्यमेव तदेष ह्यात्मा न नश्यति यं ब्रह्मचर्येणानुविन्दतेऽथ यदरण्यायनमित्याचक्षते ब्रह्मचर्यमेव तदरश्च ह वै ण्यश्चार्णवौ ब्रह्मलोके तृतीयस्यामितो दिवि तदैरं मदीयं सरस्तदश्वत्थः सोमसवनस्तदपराजिता पूर्ब्रह्मणः प्रभुविमितं हिरण्मयम् ॥ ३ ॥ तद्य एवैतवरं च ण्यं चार्णवौ ब्रह्मलोके ब्रह्मचर्येणानुविन्दन्ति तेषामेवैष ब्रह्मलोकस्तेषां सर्वेषु लोकेषु कामचारो भवति ॥ ४ ॥
आता, ज्याला लोक 'यज्ञ' म्हणतात, तो खरोखर ब्रह्मचर्यच आहे, कारण केवळ ब्रह्मचर्याद्वारेच ज्ञाता तो लोक प्राप्त करतो. आणि ज्याला लोक 'इष्ट' म्हणतात, तो खरोखर ब्रह्मचर्यच आहे, कारण केवळ ब्रह्मचर्याद्वारेच, उपासना करून, मनुष्य आत्मा प्राप्त करतो. आणि ज्याला लोक 'सत्त्रायण' म्हणतात, तो खरोखर ब्रह्मचर्यच आहे, कारण केवळ ब्रह्मचर्याद्वारेच मनुष्य आपल्या सत् (खऱ्या स्वरूपा)चे रक्षण प्राप्त करतो. आणि ज्याला लोक 'मौन' म्हणतात, तो खरोखर ब्रह्मचर्यच आहे, कारण केवळ ब्रह्मचर्याद्वारेच, आत्मा प्राप्त करून, मनुष्य मनन करतो. आणि ज्याला लोक 'अनाशकायन' (उपवास) म्हणतात, तो खरोखर ब्रह्मचर्यच आहे, कारण हा आत्मा कधीही नष्ट होत नाही, जो ब्रह्मचर्याद्वारे प्राप्त केला जातो. आणि ज्याला लोक 'अरण्यायन' (वनवास) म्हणतात, तो खरोखर ब्रह्मचर्यच आहे - कारण 'अर' आणि 'ण्य' ब्रह्मलोकात दोन सागर आहेत, इथून तिसऱ्या स्वर्गात; तिथेच ऐर नावाचे सरोवर आहे, सोम वाहणारा अश्वत्थ वृक्ष आहे, प्रजापतीचे अपराजित नगर आहे, आणि स्वतः प्रजापतीने बांधलेले सुवर्ण सभागृह आहे. जे लोक ब्रह्मचर्याद्वारे ब्रह्मलोकात या दोन्ही सागरांना, अर आणि ण्य, प्राप्त करतात, केवळ त्यांचेच हे ब्रह्मलोक आहे, आणि त्यांनाच सर्व लोकांत स्वच्छंद संचार प्राप्त होतो.