The Whole Vaishvanara Self
तान्होवाचैते वै खलु यूयं पृथगिवेममात्मानं वैश्वानरं विद्वांसोऽन्नमत्थ यस्त्वेतमेवं प्रादेशमात्रमभिविमानमात्मानं वैश्वानरमुपास्ते स सर्वेषु लोकेषु सर्वेषु भूतेषु सर्वेष्वात्मस्वन्नमत्ति ॥ १ ॥ तस्य ह वा एतस्यात्मनो वैश्वानरस्य मूर्धैव सुतेजाश्चक्षुर्विश्वरूपः प्राणः पृथग्वर्त्मात्मा संदेहो बहुलो बस्तिरेव रयिः पृथिव्येव पादावुर एव वेदिर्लोमानि बर्हिर्हृदयं गार्हपत्यो मनोऽन्वाहार्यपचन आस्यमाहवनीयः ॥ २ ॥
Ashvapati said to them all, 'Truly, all of you eat food while knowing this Vaishvanara Self as though it were something separate, a mere part. But one who worships this Vaishvanara Self as measured to a span, present within oneself, eats food in all worlds, in all beings, in all selves. Of this same Vaishvanara Self, the head is indeed the one of good radiance; the eye is the one of universal form; the breath is the one of many paths; the trunk is the abundant one; the bladder is wealth itself; the two feet are the earth itself; the chest is the sacrificial altar; the body-hairs are the sacred grass; the heart is the household fire; the mind is the southern fire; and the mouth is the offertorial fire.'
The Whole Vaishvanara Self
तान्होवाचैते वै खलु यूयं पृथगिवेममात्मानं वैश्वानरं विद्वांसोऽन्नमत्थ यस्त्वेतमेवं प्रादेशमात्रमभिविमानमात्मानं वैश्वानरमुपास्ते स सर्वेषु लोकेषु सर्वेषु भूतेषु सर्वेष्वात्मस्वन्नमत्ति ॥ १ ॥ तस्य ह वा एतस्यात्मनो वैश्वानरस्य मूर्धैव सुतेजाश्चक्षुर्विश्वरूपः प्राणः पृथग्वर्त्मात्मा संदेहो बहुलो बस्तिरेव रयिः पृथिव्येव पादावुर एव वेदिर्लोमानि बर्हिर्हृदयं गार्हपत्यो मनोऽन्वाहार्यपचन आस्यमाहवनीयः ॥ २ ॥
अश्वपति ने उन सबसे कहा, 'तुम सब वास्तव में इस वैश्वानर आत्मा को मानो अलग-अलग, एक अंश के रूप में जानते हुए अन्न खा रहे हो। परन्तु जो इस वैश्वानर आत्मा की उपासना प्रादेशमात्र, अपने भीतर विद्यमान के रूप में करता है, वह सब लोकों में, सब प्राणियों में, सब आत्माओं में अन्न खाता है। इसी वैश्वानर आत्मा का मस्तक ही सुतेजा है; नेत्र विश्वरूप है; प्राण पृथग्वर्त्मा है; धड़ बहुल है; वस्ति ही रयि है; दोनों पैर ही पृथ्वी हैं; वक्षस्थल ही वेदी है; रोम ही कुशा हैं; हृदय ही गार्हपत्य अग्नि है; मन ही अन्वाहार्यपचन (दक्षिण) अग्नि है; और मुख ही आहवनीय अग्नि है।'
The Whole Vaishvanara Self
तान्होवाचैते वै खलु यूयं पृथगिवेममात्मानं वैश्वानरं विद्वांसोऽन्नमत्थ यस्त्वेतमेवं प्रादेशमात्रमभिविमानमात्मानं वैश्वानरमुपास्ते स सर्वेषु लोकेषु सर्वेषु भूतेषु सर्वेष्वात्मस्वन्नमत्ति ॥ १ ॥ तस्य ह वा एतस्यात्मनो वैश्वानरस्य मूर्धैव सुतेजाश्चक्षुर्विश्वरूपः प्राणः पृथग्वर्त्मात्मा संदेहो बहुलो बस्तिरेव रयिः पृथिव्येव पादावुर एव वेदिर्लोमानि बर्हिर्हृदयं गार्हपत्यो मनोऽन्वाहार्यपचन आस्यमाहवनीयः ॥ २ ॥
अश्वपती त्या सर्वांना म्हणाला, 'तुम्ही सर्व खरे तर या वैश्वानर आत्म्याला जणू वेगवेगळे, एक अंश म्हणून जाणत अन्न खात आहात. पण जो या वैश्वानर आत्म्याची उपासना प्रादेशमात्र, आपल्या आत विद्यमान म्हणून करतो, तो सर्व लोकांत, सर्व प्राण्यांत, सर्व आत्म्यांत अन्न खातो. याच वैश्वानर आत्म्याचे मस्तक हेच सुतेजा आहे; डोळा विश्वरूप आहे; प्राण पृथग्वर्त्मा आहे; धड बहुल आहे; वस्ती हीच रयी आहे; दोन्ही पाय हीच पृथ्वी आहेत; छाती हीच वेदी आहे; रोम हेच कुशा आहेत; हृदय हाच गार्हपत्य अग्नी आहे; मन हाच अन्वाहार्यपचन (दक्षिण) अग्नी आहे; आणि मुख हाच आहवनीय अग्नी आहे.'