Three Wise Men Debate the Chant
त्रयो होद्गीथे कुशला बभूवुः शिलकः शालावत्यश्चैकितायनो दाल्भ्यः प्रवाहणो जैवलिरिति ते होचुरुद्गीथे वै कुशलाः स्मो हन्तोद्गीथे कथां वदाम इति ॥ १ ॥ तथेति ह समुपविविशुः स ह प्रावहणो जैवलिरुवाच भगवन्तावग्रे वदतां ब्राह्मणयोर्वदतोर्वाचं श्रोष्यामीति ॥ २ ॥ स ह शिलकः शालावत्यश्चैकितायनं दाल्भ्यमुवाच हन्त त्वा पृच्छानीति पृच्छेति होवाच ॥ ३ ॥ का साम्नो गतिरिति स्वर इति होवाच स्वरस्य का गतिरिति प्राण इति होवाच प्राणस्य का गतिरित्यन्नमिति होवाचान्नस्य का गतिरित्याप इति होवाच ॥ ४ ॥ अपां का गतिरित्यसौ लोक इति होवाचामुष्य लोकस्य का गतिरिति न स्वर्गं लोकमिति नयेदिति होवाच स्वर्गं वयं लोकं सामाभिसंस्थापयामः स्वर्गसंस्तावंहि सामेति ॥ ५ ॥ तं ह शिलकः शालावत्यश्चैकितायनं दाल्भ्यमुवाचाप्रतिष्ठितं वै किल ते दाल्भ्य साम यस्त्वेतर्हि ब्रूयान्मूर्धा ते विपतिष्यतीति मूर्धा ते विपतेदिति ॥ ६ ॥ हन्ताहमेतद्भगवतो वेदानीति विद्धीति होवाचामुष्य लोकस्य का गतिरित्ययं लोक इति होवाचास्य लोकस्य का गतिरिति न प्रतिष्ठां लोकमिति नयेदिति होवाच प्रतिष्ठां वयं लोकं सामाभिसंस्थापयामः प्रतिष्ठासंस्तावं हि सामेति ॥ ७ ॥ तं ह प्रवाहणो जैवलिरुवाचान्तवद्वै किल ते शालावत्य साम यस्त्वेतर्हि ब्रूयान्मूर्धा ते विपतिष्यतीति मूर्धा ते विपतेदिति हन्ताहमेतद्भगवतो वेदानीति विद्धीति होवाच ॥ ८ ॥
There were three men accomplished in the Udgitha: Shilaka Shalavatya, Chaikitayana Dalbhya, and Pravahana Jaivali. They said, 'We are indeed accomplished in the Udgitha; let us have a conversation about it.' Agreeing, they sat down together. Pravahana Jaivali said, 'You two venerable ones speak first; I will listen to the conversation of two Brahmins.' So Shilaka Shalavatya said to Chaikitayana Dalbhya, 'Let me ask you something.' 'Ask,' he replied. 'What is the goal of the chant?' 'Tone,' he said. 'What is the goal of tone?' 'Breath,' he said. 'What is the goal of breath?' 'Food,' he said. 'What is the goal of food?' 'Water,' he said. 'What is the goal of water?' 'Yonder world,' he said. 'What is the goal of yonder world?' 'One should not lead it beyond the world of heaven,' he said. 'We establish the chant in the world of heaven, for the chant is praised as reaching up to heaven.' Then Shilaka Shalavatya said to him, 'Dalbhya, your chant is truly without foundation. If someone were now to say, "Your head will fall off," your head would indeed fall off.' 'Well then, let me learn this from you, sir,' he said. 'Learn it,' Shilaka replied. 'What is the goal of yonder world?' 'This world,' he said. 'We establish the chant in this world, for the chant is praised as resting on a foundation.' Then Pravahana Jaivali said to him, 'Shalavatya, your chant truly has an end. If someone were now to say, "Your head will fall off," your head would indeed fall off.' 'Well then, let me learn this from you, sir,' he said. 'Learn it,' Pravahana replied.
Three Wise Men Debate the Chant
त्रयो होद्गीथे कुशला बभूवुः शिलकः शालावत्यश्चैकितायनो दाल्भ्यः प्रवाहणो जैवलिरिति ते होचुरुद्गीथे वै कुशलाः स्मो हन्तोद्गीथे कथां वदाम इति ॥ १ ॥ तथेति ह समुपविविशुः स ह प्रावहणो जैवलिरुवाच भगवन्तावग्रे वदतां ब्राह्मणयोर्वदतोर्वाचं श्रोष्यामीति ॥ २ ॥ स ह शिलकः शालावत्यश्चैकितायनं दाल्भ्यमुवाच हन्त त्वा पृच्छानीति पृच्छेति होवाच ॥ ३ ॥ का साम्नो गतिरिति स्वर इति होवाच स्वरस्य का गतिरिति प्राण इति होवाच प्राणस्य का गतिरित्यन्नमिति होवाचान्नस्य का गतिरित्याप इति होवाच ॥ ४ ॥ अपां का गतिरित्यसौ लोक इति होवाचामुष्य लोकस्य का गतिरिति न स्वर्गं लोकमिति नयेदिति होवाच स्वर्गं वयं लोकं सामाभिसंस्थापयामः स्वर्गसंस्तावंहि सामेति ॥ ५ ॥ तं ह शिलकः शालावत्यश्चैकितायनं दाल्भ्यमुवाचाप्रतिष्ठितं वै किल ते दाल्भ्य साम यस्त्वेतर्हि ब्रूयान्मूर्धा ते विपतिष्यतीति मूर्धा ते विपतेदिति ॥ ६ ॥ हन्ताहमेतद्भगवतो वेदानीति विद्धीति होवाचामुष्य लोकस्य का गतिरित्ययं लोक इति होवाचास्य लोकस्य का गतिरिति न प्रतिष्ठां लोकमिति नयेदिति होवाच प्रतिष्ठां वयं लोकं सामाभिसंस्थापयामः प्रतिष्ठासंस्तावं हि सामेति ॥ ७ ॥ तं ह प्रवाहणो जैवलिरुवाचान्तवद्वै किल ते शालावत्य साम यस्त्वेतर्हि ब्रूयान्मूर्धा ते विपतिष्यतीति मूर्धा ते विपतेदिति हन्ताहमेतद्भगवतो वेदानीति विद्धीति होवाच ॥ ८ ॥
उद्गीथ में तीन पुरुष निपुण थे - शिलक शालावत्य, चैकितायन दाल्भ्य, और प्रवाहण जैवलि। उन्होंने कहा, 'हम उद्गीथ में निपुण हैं; आओ इस विषय पर वार्तालाप करें।' सहमत होकर वे साथ बैठ गए। प्रवाहण जैवलि ने कहा, 'आप दोनों पूज्य पहले बोलिए; मैं दो ब्राह्मणों की वार्तालाप सुनूँगा।' तब शिलक शालावत्य ने चैकितायन दाल्भ्य से कहा, 'मुझे तुमसे कुछ पूछना है।' 'पूछो,' उसने कहा। 'साम की गति (लक्ष्य) क्या है?' 'स्वर,' उसने कहा। 'स्वर की गति क्या है?' 'प्राण,' उसने कहा। 'प्राण की गति क्या है?' 'अन्न,' उसने कहा। 'अन्न की गति क्या है?' 'जल,' उसने कहा। 'जल की गति क्या है?' 'वह लोक,' उसने कहा। 'उस लोक की गति क्या है?' 'स्वर्ग लोक से आगे नहीं ले जाना चाहिए,' उसने कहा। 'हम साम को स्वर्ग लोक में स्थापित करते हैं, क्योंकि साम की प्रशंसा स्वर्ग तक पहुँचने वाले के रूप में होती है।' तब शिलक शालावत्य ने उससे कहा, 'दाल्भ्य, तुम्हारा साम वास्तव में अप्रतिष्ठित है। यदि अभी कोई कहे, “तुम्हारा सिर गिर जाएगा,” तो तुम्हारा सिर सचमुच गिर जाएगा।' 'तो फिर मुझे यह आपसे सीखने दीजिए, महोदय,' उसने कहा। 'सीखो,' शिलक ने कहा। 'उस लोक की गति क्या है?' 'यह लोक,' उसने कहा। 'हम साम को इस लोक में स्थापित करते हैं, क्योंकि साम की प्रशंसा प्रतिष्ठा (आधार) पर टिके होने के रूप में होती है।' तब प्रवाहण जैवलि ने उससे कहा, 'शालावत्य, तुम्हारा साम वास्तव में अन्तवाला है। यदि अभी कोई कहे, “तुम्हारा सिर गिर जाएगा,” तो तुम्हारा सिर सचमुच गिर जाएगा।' 'तो फिर मुझे यह आपसे सीखने दीजिए, महोदय,' उसने कहा। 'सीखो,' प्रवाहण ने कहा।
Three Wise Men Debate the Chant
त्रयो होद्गीथे कुशला बभूवुः शिलकः शालावत्यश्चैकितायनो दाल्भ्यः प्रवाहणो जैवलिरिति ते होचुरुद्गीथे वै कुशलाः स्मो हन्तोद्गीथे कथां वदाम इति ॥ १ ॥ तथेति ह समुपविविशुः स ह प्रावहणो जैवलिरुवाच भगवन्तावग्रे वदतां ब्राह्मणयोर्वदतोर्वाचं श्रोष्यामीति ॥ २ ॥ स ह शिलकः शालावत्यश्चैकितायनं दाल्भ्यमुवाच हन्त त्वा पृच्छानीति पृच्छेति होवाच ॥ ३ ॥ का साम्नो गतिरिति स्वर इति होवाच स्वरस्य का गतिरिति प्राण इति होवाच प्राणस्य का गतिरित्यन्नमिति होवाचान्नस्य का गतिरित्याप इति होवाच ॥ ४ ॥ अपां का गतिरित्यसौ लोक इति होवाचामुष्य लोकस्य का गतिरिति न स्वर्गं लोकमिति नयेदिति होवाच स्वर्गं वयं लोकं सामाभिसंस्थापयामः स्वर्गसंस्तावंहि सामेति ॥ ५ ॥ तं ह शिलकः शालावत्यश्चैकितायनं दाल्भ्यमुवाचाप्रतिष्ठितं वै किल ते दाल्भ्य साम यस्त्वेतर्हि ब्रूयान्मूर्धा ते विपतिष्यतीति मूर्धा ते विपतेदिति ॥ ६ ॥ हन्ताहमेतद्भगवतो वेदानीति विद्धीति होवाचामुष्य लोकस्य का गतिरित्ययं लोक इति होवाचास्य लोकस्य का गतिरिति न प्रतिष्ठां लोकमिति नयेदिति होवाच प्रतिष्ठां वयं लोकं सामाभिसंस्थापयामः प्रतिष्ठासंस्तावं हि सामेति ॥ ७ ॥ तं ह प्रवाहणो जैवलिरुवाचान्तवद्वै किल ते शालावत्य साम यस्त्वेतर्हि ब्रूयान्मूर्धा ते विपतिष्यतीति मूर्धा ते विपतेदिति हन्ताहमेतद्भगवतो वेदानीति विद्धीति होवाच ॥ ८ ॥
उद्गीथामध्ये तीन पुरुष निपुण होते - शिलक शालावत्य, चैकितायन दाल्भ्य, आणि प्रवाहण जैवली. त्यांनी म्हटले, 'आपण उद्गीथामध्ये निपुण आहोत; चला यावर संवाद करूया.' सहमत होऊन ते एकत्र बसले. प्रवाहण जैवली म्हणाला, 'तुम्ही दोघे पूज्य आधी बोला; मी दोन ब्राह्मणांचा संवाद ऐकेन.' मग शिलक शालावत्याने चैकितायन दाल्भ्याला म्हटले, 'मला तुला काही विचारायचे आहे.' 'विचार,' तो म्हणाला. 'सामाचे गंतव्य (ध्येय) काय आहे?' 'स्वर,' तो म्हणाला. 'स्वराचे गंतव्य काय आहे?' 'प्राण,' तो म्हणाला. 'प्राणाचे गंतव्य काय आहे?' 'अन्न,' तो म्हणाला. 'अन्नाचे गंतव्य काय आहे?' 'जल,' तो म्हणाला. 'जलाचे गंतव्य काय आहे?' 'तो लोक,' तो म्हणाला. 'त्या लोकाचे गंतव्य काय आहे?' 'स्वर्गलोकाच्या पलीकडे नेऊ नये,' तो म्हणाला. 'आम्ही सामाला स्वर्गलोकात स्थापित करतो, कारण सामाची प्रशंसा स्वर्गापर्यंत पोहोचणारा म्हणून होते.' मग शिलक शालावत्याने त्याला म्हटले, 'दाल्भ्या, तुझे साम खरोखर अप्रतिष्ठित आहे. जर आता कोणी म्हणाले, “तुझे डोके गळून पडेल,” तर तुझे डोके खरोखर गळून पडेल.' 'तर मग मला हे तुमच्याकडून शिकू द्या, महोदय,' तो म्हणाला. 'शीक,' शिलक म्हणाला. 'त्या लोकाचे गंतव्य काय आहे?' 'हा लोक,' तो म्हणाला. 'आम्ही सामाला या लोकात स्थापित करतो, कारण सामाची प्रशंसा प्रतिष्ठेवर (आधारावर) टिकलेला म्हणून होते.' मग प्रवाहण जैवलीने त्याला म्हटले, 'शालावत्या, तुझे साम खरोखर अंतवाले आहे. जर आता कोणी म्हणाले, “तुझे डोके गळून पडेल,” तर तुझे डोके खरोखर गळून पडेल.' 'तर मग मला हे तुमच्याकडून शिकू द्या, महोदय,' तो म्हणाला. 'शीक,' प्रवाहण म्हणाला.