All Senses Merge into Mind
तस्मै स होवाच यथा गार्ग्य मरीचयोऽर्कस्यास्तं गच्छतः सर्वा एतस्मिंस्तेजोमण्डल एकीभवन्ति ताः पुनः पुनरुदयतः प्रचरन्त्येवं ह वै तत् सर्वं परे देवे मनस्येकीभवति तेन तर्ह्येष पुरुषो न शृणोति न पश्यति न जिघ्रति न रसयते न स्पृशते नाभिवदते नादत्ते नानन्दयते न विसृजते नेयायते स्वपितीत्याचक्षते ॥ २ ॥
He replied, "O Gargya, just as the rays of the setting sun all gather into that one orb of light, and spread out again when it rises, so too everything here merges into the mind, the highest deity. That is why, in that state, a person does not hear, does not see, does not smell, does not taste, does not touch, does not speak, does not grasp, does not feel pleasure, does not excrete, does not move about. 'He is asleep,' they say."
All Senses Merge into Mind
तस्मै स होवाच यथा गार्ग्य मरीचयोऽर्कस्यास्तं गच्छतः सर्वा एतस्मिंस्तेजोमण्डल एकीभवन्ति ताः पुनः पुनरुदयतः प्रचरन्त्येवं ह वै तत् सर्वं परे देवे मनस्येकीभवति तेन तर्ह्येष पुरुषो न शृणोति न पश्यति न जिघ्रति न रसयते न स्पृशते नाभिवदते नादत्ते नानन्दयते न विसृजते नेयायते स्वपितीत्याचक्षते ॥ २ ॥
उन्होंने उत्तर दिया, "हे गार्ग्य, जैसे अस्त होते हुए सूर्य की किरणें उसके तेजोमंडल में समा जाती हैं, और उदय होने पर पुनः फैल जाती हैं, वैसे ही यहाँ सब कुछ मन में, जो सर्वोच्च देवता है, विलीन हो जाता है। इसीलिए उस अवस्था में व्यक्ति न सुनता है, न देखता है, न सूँघता है, न स्वाद लेता है, न स्पर्श करता है, न बोलता है, न ग्रहण करता है, न आनंद लेता है, न उत्सर्जन करता है, न चलता-फिरता है। इसी को कहते हैं कि 'वह सो रहा है।'"
All Senses Merge into Mind
तस्मै स होवाच यथा गार्ग्य मरीचयोऽर्कस्यास्तं गच्छतः सर्वा एतस्मिंस्तेजोमण्डल एकीभवन्ति ताः पुनः पुनरुदयतः प्रचरन्त्येवं ह वै तत् सर्वं परे देवे मनस्येकीभवति तेन तर्ह्येष पुरुषो न शृणोति न पश्यति न जिघ्रति न रसयते न स्पृशते नाभिवदते नादत्ते नानन्दयते न विसृजते नेयायते स्वपितीत्याचक्षते ॥ २ ॥
त्यांनी उत्तर दिले, "हे गार्ग्या, जशा मावळत्या सूर्याच्या किरणा त्याच्या तेजोमंडलात सामावतात, आणि उगवताना पुन्हा पसरतात, तसेच येथे सर्व काही मनात, जे सर्वोच्च देव आहे, विलीन होते. म्हणूनच त्या अवस्थेत माणूस ऐकत नाही, पाहत नाही, वास घेत नाही, चव घेत नाही, स्पर्श करत नाही, बोलत नाही, ग्रहण करत नाही, आनंद घेत नाही, उत्सर्जन करत नाही, हालचाल करत नाही. यालाच म्हणतात की 'तो झोपला आहे.'"