विज्ञानं यज्ञं तनुते । कर्माणि तनुतेऽपि च । विज्ञानं देवाः सर्वे । ब्रह्म ज्येष्ठमुपासते । विज्ञानं ब्रह्म चेद्वेद । तस्माच्चेन्न प्रमाद्यति । शरीरे पाप्मनो हित्वा । सर्वान्कामान् समश्नुत इति । तस्यैष एव शारीर आत्मा । यः पूर्वस्य । तस्माद्वा एतस्माद्विज्ञानमयात् । अन्योऽन्तर आत्माऽऽनन्दमयः । तेनैष पूर्णः । स वा एष पुरुषविध एव । तस्य पुरुषविधताम् । अन्वयं पुरुषविधः । तस्य प्रियमेव शिरः । मोदो दक्षिणः पक्षः । प्रमोद उत्तरः पक्षः । आनन्द आत्मा । ब्रह्म पुच्छं प्रतिष्ठा । तदप्येष श्लोको भवति ॥ १ ॥

Understanding directs the sacrifice, and it directs actions too. All the gods worship understanding as the foremost, as Brahman. If one knows Brahman as understanding, and does not swerve from it, he leaves behind his faults in the body and attains all his desires. This is the bodily self of the previous one. Now, other than and within this self made of understanding, there is another self made of bliss, which fills the former completely. This too has the form of a person. Its head is joy; its right side, delight; its left side, great delight; bliss is its trunk; Brahman is its lower part, its support. On this too there is a verse.

विज्ञानं यज्ञं तनुते । कर्माणि तनुतेऽपि च । विज्ञानं देवाः सर्वे । ब्रह्म ज्येष्ठमुपासते । विज्ञानं ब्रह्म चेद्वेद । तस्माच्चेन्न प्रमाद्यति । शरीरे पाप्मनो हित्वा । सर्वान्कामान् समश्नुत इति । तस्यैष एव शारीर आत्मा । यः पूर्वस्य । तस्माद्वा एतस्माद्विज्ञानमयात् । अन्योऽन्तर आत्माऽऽनन्दमयः । तेनैष पूर्णः । स वा एष पुरुषविध एव । तस्य पुरुषविधताम् । अन्वयं पुरुषविधः । तस्य प्रियमेव शिरः । मोदो दक्षिणः पक्षः । प्रमोद उत्तरः पक्षः । आनन्द आत्मा । ब्रह्म पुच्छं प्रतिष्ठा । तदप्येष श्लोको भवति ॥ १ ॥

विज्ञान ही यज्ञ का संचालन करता है, और कर्मों का भी संचालन करता है। समस्त देवता विज्ञान को ही श्रेष्ठ मानकर ब्रह्म रूप में उपासना करते हैं। जो विज्ञान को ब्रह्म जानकर उससे विचलित नहीं होता, वह शरीर में रहते हुए भी अपने दोषों को त्यागकर सब कामनाओं को प्राप्त कर लेता है। यह पूर्व वाले की शारीरिक आत्मा है। अब इस विज्ञानमय आत्मा से भिन्न, इसके भीतर एक और आत्मा है जो आनन्दमय है, जो इसे पूर्ण रूप से भरे रहती है। यह भी पुरुष के आकार की है। इसका सिर प्रिय है; दाहिना पक्ष मोद है; बायाँ पक्ष प्रमोद है; आनन्द इसका शरीर है; ब्रह्म इसका निचला भाग, आधार है। इस विषय में भी एक श्लोक है।

विज्ञानं यज्ञं तनुते । कर्माणि तनुतेऽपि च । विज्ञानं देवाः सर्वे । ब्रह्म ज्येष्ठमुपासते । विज्ञानं ब्रह्म चेद्वेद । तस्माच्चेन्न प्रमाद्यति । शरीरे पाप्मनो हित्वा । सर्वान्कामान् समश्नुत इति । तस्यैष एव शारीर आत्मा । यः पूर्वस्य । तस्माद्वा एतस्माद्विज्ञानमयात् । अन्योऽन्तर आत्माऽऽनन्दमयः । तेनैष पूर्णः । स वा एष पुरुषविध एव । तस्य पुरुषविधताम् । अन्वयं पुरुषविधः । तस्य प्रियमेव शिरः । मोदो दक्षिणः पक्षः । प्रमोद उत्तरः पक्षः । आनन्द आत्मा । ब्रह्म पुच्छं प्रतिष्ठा । तदप्येष श्लोको भवति ॥ १ ॥

विज्ञान यज्ञाचे संचालन करते, आणि कर्मांचेही संचालन करते. सर्व देवता विज्ञानालाच श्रेष्ठ मानून ब्रह्मरूपात उपासना करतात. जो विज्ञानाला ब्रह्म जाणून त्यापासून विचलित होत नाही, तो शरीरात राहूनही आपले दोष त्यागून सर्व इच्छा प्राप्त करतो. ही आधीच्या आत्म्याची शारीरिक आत्मा आहे. आता या विज्ञानमय आत्म्याहून वेगळा, याच्या आत आणखी एक आत्मा आहे जो आनंदमय आहे, जो यास पूर्णपणे भरून राहतो. हाही पुरुषाच्याच आकाराचा आहे. याचे मस्तक प्रिय आहे; उजवा भाग मोद आहे; डावा भाग प्रमोद आहे; आनंद हे याचे शरीर आहे; ब्रह्म हा याचा खालचा भाग, आधार आहे. याविषयीही एक श्लोक आहे.