शुकसप्तति
मूलदेव आणि दोन पिशाचे
कुणाची बायको सुंदर?
दुसऱ्या दिवशी संध्याकाळी प्रभावतीने पोपटाला विचारले, “मी बाहेर जाऊ का?” पोपट म्हणाला, “जा बाई. तू गेलीस, तर मला त्यात काही वावगे दिसत नाही, पण संकटात मूलदेवासारखे उत्तर तुला सुचले तरच.” प्रभावतीने विचारले, “त्याने काय केले?” आणि पोपटाने गोष्ट सुरू केली. या पृथ्वीवर भूतवास नावाचे एक स्मशान आहे. तिथे दोन पिशाचे राहत होती. पिशाचे स्मशानात वावरतात आणि माणसे खातात. त्यांची नावे होती कराल आणि उत्ताल. दोघांनाही एकेक बायको होती. एकीचे नाव धूमप्रभा, दुसरीचे मेघप्रभा. कुणाची बायको जास्त सुंदर, यावरून कराल आणि उत्ताल यांच्यात भांडण लागले. एके दिवशी बायकांना घेऊन ते फिरत असताना त्यांना मूलदेव भेटला. तो इतका प्रसिद्ध धूर्त होता की लोक त्याला ‘धूर्तांचा राजा’ म्हणत. पिशाचांनी त्याचे दोन्ही हात धरले आणि विचारले, “या दोघींपैकी जास्त सुंदर कोण? खोटे बोललास, तर तुला ठार मारू.” दोन्ही बायकाही पिशाचिणीच होत्या, म्हाताऱ्या, कुरूप आणि बघवणार नाहीत अशा भयंकर. मूलदेव खोटे बोलला, तर ते त्याला ठार मारणार. खरे बोलला, तर त्याला खाऊन टाकणार. पोपट म्हणाला, “आता सांग, तो काय म्हणाला असेल?”
मूलदेव आणि दोन पिशाचे
धूर्तांच्या राजाचे उत्तर
उत्तर ऐकायला प्रभावती घरीच थांबली, आणि पोपट पुढे सांगू लागला. मूलदेव म्हणाला, “या जगात ज्याला जी आवडते, तीच त्याला सगळ्यात सुंदर दिसते. दुसरी कुणीच नाही.” धूर्तांच्या राजाने असे म्हणताच दोन्ही पिशाचांनी त्याला लगेच सोडून दिले. आणि प्रभावती झोपायला गेली. शुकसप्तति, म्हणजे ‘पोपटाच्या सत्तर गोष्टी’, हा संस्कृत कथासंग्रह बाराव्या शतकापूर्वीचा आहे. ही तिसाव्या रात्रीची गोष्ट आहे. बी. हेल वर्थम यांनी १९११ मध्ये केलेल्या इंग्रजी भाषांतरावरून, संस्कृत मूळाशी ताडून, ही गोष्ट पुन्हा सांगितली आहे.