शुकसप्तति
पारध्याचे जाळे
वडावरचे जाळे
आणखी एका संध्याकाळी प्रभावती बाहेर जायची तयारी करू लागली, आणि तिने पोपटाला विचारले. पोपट म्हणाला, “जा बाई, थांबू नकोस. चांगले काम कधीही पुढे ढकलू नये. पण संकटात हंसांच्या राजासारखे भान तुला राखता आले तरच.” प्रभावतीने विचारले, “ते कसे?” आणि पोपटाने गोष्ट सुरू केली. दूर कुठेतरी एक सुंदर जंगल आहे. ते कितीतरी कोस पसरलेले आहे. तिथे माणसे क्वचितच जातात, आणि पक्ष्यांना तिथे राहायला फार आवडते. त्या जंगलात एका तळ्याकाठी वडाचे एक मोठे झाड होते. त्याची गार सावली दूरवर पसरलेली होती. तिथे शंखधवल नावाचा हंसांचा राजा कुटुंबासह राहत होता. रोज ते सगळे दूरदूर उडत जात, आणि दिवस मावळला की झोपायला त्या झाडावर परत येत. एके दिवशी हंस बाहेर गेले असताना एका पारध्याने त्या झाडावर जाळे बांधले. संध्याकाळी हंस परत आले, आणि सगळेच्या सगळे जाळ्यात अडकले. पोपट म्हणाला, “आता सांग, ते कसे सुटले असतील?”
पारध्याचे जाळे
मेल्याचे सोंग
उत्तर ऐकायला प्रभावती घरीच थांबली, आणि पोपट पुढे सांगू लागला. त्या रात्री हंसराजाने पाहिले, आपले सगळे कुटुंब जाळ्यात अडकले आहे. तो म्हणाला, “मुलांनो, सकाळी पारधी तुम्हाला पाहायला झाडावर चढेल. तेव्हा मेल्यासारखे निपचित पडून राहा. श्वाससुद्धा घेऊ नका. तुम्ही मेला आहात, असे त्याला वाटेल, आणि तो तुम्हा सगळ्यांना खाली जमिनीवर फेकून देईल. मग सगळे उडून जा.” त्यांनी तसेच केले. सकाळी पारधी आला. हंस मेले आहेत, असे त्याला वाटले, आणि त्याने त्यांना खाली जमिनीवर फेकले. मग ते सगळे मनाला येईल तिकडे उडून गेले. आणि प्रभावती झोपायला गेली. शुकसप्तति, म्हणजे ‘पोपटाच्या सत्तर गोष्टी’, हा संस्कृत कथासंग्रह बाराव्या शतकापूर्वीचा आहे. ही सहासष्टाव्या रात्रीची गोष्ट आहे. बी. हेल वर्थम यांनी १९११ मध्ये केलेल्या इंग्रजी भाषांतरावरून, संस्कृत मूळाशी ताडून, ही गोष्ट पुन्हा सांगितली आहे.