आटपाट नगरच्या कहाण्या
या कहाण्यांविषयी
आयांनी सांगितलेल्या कहाण्या
दख्खनमधल्या आया आपल्या मुलांना या गोष्टी मराठीत सांगतात. अशा गोष्टीला कहाणी म्हणतात. या मुलांच्या गोष्टी आहेत, पण पवित्रही आहेत. त्यांत देव-देवता येतात. या कहाण्या पिढ्यान्पिढ्या चालत आल्या आहेत. ज्या मुलांना त्या आवडायच्या, ती मोठी होतात. त्यांनाही मुलं होतात. मग लहानपणी ज्या कहाण्या ऐकताना अंगावर काटा यायचा, त्याच कहाण्या ती डोळे विस्फारून ऐकणाऱ्या नव्या चिमुकल्यांना सांगतात. मुलांना त्यांचा कधी कंटाळा येत नाही. कहाणी जुनी झाली, शेवट काय होणार हे आधीच ठाऊक असलं, की ती आणखीच आवडते.
या कहाण्यांविषयी
प्रत्येक वाराची कहाणी
पहिल्या सहा कहाण्या आठवड्याच्या वारांच्या आहेत. आपल्याकडे प्रत्येक वार आकाशातल्या एका ग्रहाचा असतो. रविवार सूर्याचा, सोमवार चंद्राचा, शनिवार शनीचा. म्हणून प्रत्येक वाराची आपली एक कहाणी असते. सहा कहाण्यांत सातही वार येतात, कारण बुधवार आणि गुरुवार यांची मिळून एकच कहाणी आहे. पावसाळ्याच्या श्रावण महिन्यात आया रोज त्या त्या वाराची कहाणी नव्याने सांगतात. श्रावण साधारण ऑगस्टमध्ये येतो. वर्षातला सगळ्यात जास्त पावसाचा महिना तोच. म्हणूनच कदाचित कहाण्यांसाठी हा महिना ठरला असेल. बाकीच्या कहाण्या सणांच्या दिवसांच्या आहेत. त्यांत श्रावणातली नागपंचमी आहे, नागोबाचा सण. दिवाळीही आहे.
या कहाण्यांविषयी
आटपाट नगर
प्रत्येक कहाणी एकाच ठिकाणी घडते, आटपाट नगरात. या नावाचा अर्थ ‘वैभवशाली नगर’. पण आटपाट नगर खरं कुठेच नाही. ते फक्त कहाण्यांत असतं. आटपाट नगरात गरीब ब्राह्मण राहतात, राजे राहतात, राण्या आणि सुना राहतात. तिथं त्यांना देव भेटतात. शंकर आणि त्यांच्या पत्नी पार्वती, विष्णू आणि त्यांच्या पत्नी महालक्ष्मी. सूर्यनारायण भेटतात. धर्म पाळणारा प्रत्येक हिंदू रोज सकाळी त्यांची प्रार्थना करतो. आणि शनिदेव भेटतात, शनी ग्रहाचे देव. त्यांच्या नजरेला लोक भितात. ती पडली की वाईट दिवस येतात, असं म्हणतात. हिंदू श्रद्धेत जगात देवांशिवाय आणखीही जीव असतात. त्यांतले तीन प्रकार या कहाण्यांत येतात. असुर येतात. रानातल्या वनदेवता येतात. आणि पाताळातून वर येणाऱ्या नागकन्या येतात. सी. ए. किनकेड यांनी १९१४ मध्ये महाराष्ट्रातल्या कहाण्यांचे इंग्रजी भाषांतर प्रसिद्ध केले. त्याची प्रस्तावना, त्यातल्या पहिल्या कहाणीची सुरुवात आणि किनकेड यांच्या टिपा यांवरून हे लिहिलं आहे. किनकेड यांनी या कहाण्या आधी ‘टाइम्स ऑफ इंडिया’ या वृत्तपत्रात छापल्या होत्या. मराठीतून जमेल तितकं जसंच्या तसं भाषांतर त्यांनी केलं होतं. त्यांच्या वीस कहाण्यांपैकी सोळा इथं पुन्हा सांगितल्या आहेत.