Principal Upanishads · Chandogya Upanishad
पश्चिम का काला मधु
अथ येऽस्य प्रत्यञ्चो रश्मयस्ता एवास्य प्रतीच्यो मधुनाड्यः सामान्येव मधुकृतः सामवेद एव पुष्पं ता अमृता आपः ॥ १ ॥ तानि वा एतानि सामान्येतं सामवेदमभ्यतपंस्तस्याभितप्तस्य यशस्तेज इन्द्रियं वीर्यमन्नाद्यंरसोऽजायत ॥ २ ॥ तद्व्यक्षरत्तदादित्यमभितोऽश्रयत्तद्वा एतद्यदेतदादित्यस्य कृष्णंरूपम् ॥ ३ ॥
पश्चिम की किरणों में मधुमक्खियाँ सामवेद के गान हैं, और सामवेद ही इस उपनिषद का वेद है। फूल स्वयं सामवेद है। रस फिर वही आहुतियाँ हैं। इसका मधु, वही पाँच फल, सूर्य पर एक गहरे रंग के रूप में जम गया। यह वह गहरा नीला-काला रंग है, जो पुराने ऋषियों को सूर्य की चमक के भीतर दिखता था।