भारतातील प्राचीन राज्यांच्या कथा · संगमकाळातील तमिळ राजे
अव्वैयार आणि अदियमान
डोंगराच्या कपारीतले फळ
“अदियरांचे स्वामी, सोन्याची माळ घातलेले अंजी! शत्रू पडले त्या रणांगणांवर तुमचा बलशाली बाहू विजयी तलवार उचलतो. स्वामी, निळ्या कंठाच्या, आणि मस्तकी दुधासारखी शुभ्र चंद्रकोर असलेल्या देवासारखे तुम्ही चिरंजीव व्हा! कारण मोठ्या प्राचीन डोंगराच्या एका कठीण कपारीत उंचावर आलेले, बारीक पानांच्या आवळ्याचे गोड फळ तुम्ही घेतले. ते काय आहे हे तुम्ही सांगितले नाही; त्याचे सामर्थ्य तुम्ही मनातच ठेवले; आणि मी मरू नये, म्हणून ते मला दिले.” असे कवयित्री अव्वैयार यांनी गायले, असे कवितेखालची जुन्या संपादकांची टीप सांगते. ही कविता ‘पुरनानूरु’ या तमिळ कवितांच्या जुन्या संग्रहात आहे. टीप सरदारांचे पूर्ण नाव देते: अदियमान नेडुमान अंजी. व्ही. कनकसभै त्यांना नेडुमान अंजी म्हणतात, अदियमान कुळाचे प्रमुख आणि तकडूरचे राज्यकर्ते. ही कविता त्यांना अंजी म्हणते. कनकसभै या देणगीची गोष्ट सांगतात. एका विशिष्ट आवळीच्या झाडाचे फळ अंजी यांच्याकडे आणले गेले. त्या फळात आयुष्य वाढवण्याचे अद्भुत सामर्थ्य आहे, असे म्हणत. ते त्यांनी स्वतः खाल्ले नाही, तर अव्वैयार यांना दिले. कनकसभै त्यांना तमिळ कवयित्रींमध्ये सर्वांत प्रसिद्ध म्हणतात. पेशाने त्या गायिका होत्या; पुढे त्या निपुण कवयित्री झाल्या. आपल्या आयुष्याचा उत्तम काळ त्यांनी अंजी यांच्या दरबारात घालवला.
अव्वैयार आणि अदियमान
आम्हाला गोड
“स्वामी, तुम्ही आम्हाला गोड आहात,” अव्वैयार यांनी गायले, “गावातली पोरे ज्याचे पांढरे सुळे धुतात, त्या पाणवठ्यात पहुडलेल्या मोठ्या हत्तीसारखे. आणि स्वामी, तुम्ही शत्रूंना क्रूर आहात, कोणी जवळ जाऊ शकत नाही अशा, माजावर आलेल्या त्याच हत्तीसारखे.” अंजी यांच्या शत्रूंना उद्देशून त्यांनी गायले: “रणांगणावर येण्यापासून सावध राहा! आमच्यातही एक योद्धा आहे, दिवसाला आठ रथ घडवणाऱ्या सुताराने महिनाभर मेहनत घेऊन घडवलेल्या रथाच्या चाकासारखा.” एक राजे त्यांना सारखे विचारत: “गायिके, तुझ्या विशाल देशात लढवय्ये आहेत का?” त्यांनी उत्तर दिले: “काठीला न भिणाऱ्या सापांसारखे तरुण वीर आहेत. आणि माझे स्वामीही आहेत. सभेच्या जागी टांगलेल्या ढोलावर वारा आदळलेला ऐकला, की ते म्हणतात, ‘युद्ध आहे!’” अंजी यांनी आपल्या नवजात मुलाला पाहिले, तेव्हा अव्वैयार यांनी गायले, असे जुनी टीप सांगते: “हाती भाला, पायी तोडा, अंगावर घाम, गळ्यावर ताजी जखम. पट्टेरी वाघाशी लढलेल्या बलवान हत्तीसारखा त्यांचा राग अजून शमलेला नाही. अरेरे, इथे त्यांच्याशी लढलेले जिवंत सुटले नाहीत. शत्रूंकडे पाहिलेले त्यांचे डोळे आपल्या लहानग्या मुलाकडे पाहतानाही लालच राहतात.”
अव्वैयार आणि अदियमान
दारावर
अंजी यांच्या दातृत्वाविषयी अव्वैयार यांनी गायले: “आम्ही एक दिवस गेलो नाही, दोन दिवस नाही, तर पुष्कळ दिवस, पुष्कळांसोबत गेलो; तरीही पहिल्या दिवसाइतक्याच उत्सुकतेने त्यांनी आमचे स्वागत केले. त्यांना द्यायला उशीर होवो वा न होवो, हत्तीने आपल्या सुळ्यांमध्ये धरलेल्या घासासारखी ती देणगी नक्की आहे. खाण्याची आस लागलेल्या मना, झुरू नकोस. त्यांचे चरण चिरायू होवोत!” पण एकदा त्या अंजी यांच्या द्वारपालाशी बोलल्या: “द्वारपाला! द्वारपाला! उदार कानांत सुरेख शब्द पेरणाऱ्या, आणि मानाची भूक घेऊन दानावर जगणाऱ्या कवींसाठी तू कधी दार बंद करत नाहीस! नेडुमान अंजी यांना स्वतःची ओळख नाही का? त्यांना माझी ओळख नाही का? हे जग अजून ज्ञानी लोकांनी रिकामे झालेले नाही. म्हणून आम्ही आपली वीणा बांधतो, आणि आपली झोळी गुंडाळतो. जंगलात कुऱ्हाडी घेऊन जाणाऱ्या, झाडे तोडणाऱ्या सुताराच्या पोरांसारखे, आम्ही कोणत्याही दिशेला गेलो, तरी तिथे भात आहे.”
अव्वैयार आणि अदियमान
भाले
कनकसभै यांच्या वृत्तान्तात, अंजी यांनी एकदा अव्वैयार यांना कांचीचे राजे तोंडैमान यांच्याकडे दूत म्हणून पाठवले; बहुधा आपल्या शत्रूंविरुद्ध त्यांची मदत मागण्यासाठी. जुनी टीप सांगते, तोंडैमान यांनी अव्वैयार यांना आपले शस्त्रागार दाखवले, आणि तेव्हा त्यांनी गायले: “हे भाले मोरपिसांनी सजवले आहेत, आणि त्यांना माळा घातल्या आहेत. त्यांचे मजबूत, गुळगुळीत दांडे तासून तेल लावलेले आहेत, आणि ते तुमच्या पहाऱ्यातल्या मोठ्या राजवाड्यात राहतात. ते भाले शत्रूंना भोसकून टोकाशी आणि धारेशी मोडले आहेत, आणि ते नेहमी लोहाराच्या लहानशा खोपटात पडलेले असतात. ते आमच्या स्वामींचे भाले आहेत; गरिबांच्या कुटुंबांचे प्रमुख, जवळ असेल तेव्हा अन्न देणारे, आणि नसेल तेव्हा त्यांच्यासोबत बसून खाणारे.” हा दूतावास यशस्वी झाला की नाही, हे कनकसभै यांना सांगता आले नाही.
अव्वैयार आणि अदियमान
चिता आणि वीरगळ
कनकसभै यांच्या वृत्तान्तातही, अंजी यांनी मलैयमान यांची राजधानी कोवलूर लुटली, आणि भाट परणर यांनी त्या पराक्रमाची स्तुती केली. ते महत्त्वाकांक्षी आणि लढवय्ये होते, आणि आपला प्रदेश वाढवावा असे त्यांना वाटे. कुदिरैमलै नावाच्या एका उंच डोंगराच्या शिखरावरून दिसेल तितका सगळा भोवतालचा प्रदेश चेर राजे त्यांना द्यायला तयार होते. पण सरदारांनी त्याहून अधिक मागितले. म्हणून त्यांना वश करायला चेर राजे तकडूरवर चालून गेले. कनकसभै यांच्या मते, त्या वेढ्यात अंजी यांना प्राणघातक जखम झाली, आणि त्यानंतर लवकरच ते मरण पावले. दुसऱ्या एका कवितेखालची जुनी टीप मात्र तकडूर येथे लढताना पडलेल्या अदियमानांचे नाव एळिनी असे देते. अव्वैयार यांनी गायले: “चितेची लाकडे डोंगरी माणसाच्या जाळलेल्या रानातल्या खुंटांसारखी काळी ठिक्कर पडली आहेत. तिची तेजस्वी ज्वाला खाली बसो, किंवा उंच उठून आकाशाला भिडो: चंद्रासारख्या शुभ्र छत्राखालचे, तेजस्वी सूर्यासारखे जे होते, त्यांची कीर्ती मरणार नाही.” आणि पुन्हा: “आता सकाळ आणि संध्याकाळ नसोत! मला जगायला आणखी दिवस नसोत! लोक त्यांच्या वीरगळाला मोरपिसांचा मुकुट घालतात, आणि लहानशा पेल्यात ताडी ओततात. उंच शिखरांच्या डोंगरांसह सगळा देश त्यांना दिला असता, तरी त्यांनी तो घेतला नसता; ते आता ही ताडी घेतील का?”
अव्वैयार आणि अदियमान
“आमचे वडील कुठे आहेत?”
आणखी एका विलापगीतात अव्वैयार यांनी गायले: “थोडी ताडी मिळाली, तर ते आम्हाला देत. पुष्कळ मिळाली, तर आम्ही गात असताना ते आनंदाने पीत. थोडा भात असो वा पुष्कळ, ते आपले ताट पुष्कळांसोबत वाटून घेत. जिथे हाडे आणि मांस असे, तिथे ते आम्हाला देत. जिथे बाण आणि भाले उडत, तिथे ते उभे राहत. सुगंधी वनस्पतींचा वास येणाऱ्या आपल्या हाताने ते मांसाचा वास येणाऱ्या माझ्या डोक्यावरून हात फिरवत. “त्यांच्या प्रिय छातीतून आरपार गेलेला भाला थोर भाटांच्या रुंद वाडग्यांतूनही आरपार गेला, याचना करणाऱ्या गरिबांचे डोळे निस्तेज करून गेला, आणि सुरेख शब्दांच्या कवींच्या जिभांवर जाऊन पडला. आता ते कुठे आहेत, आमचे वडील, आमचा आधार? “आता गाणारे नाहीत, आणि गाणाऱ्यांना देणारेही कोणी नाही. थंड नदीकाठी फुललेले पकन्रैचे सुगंधी फूल कोणी माळत नाही; तसे इतरांना काहीही न देता संपून जाणारे जीव पुष्कळ आहेत.” ही कथा पुढील ग्रंथांवरून सांगितली आहे: ‘पुरनानूरु’, जुन्या टिपांसह तमिळ मूळ पाठ (तमिळ विकिस्रोत), पुरम ८७, ८९, ९१, ९४, ९५, १००, १०१, २०६, २३०-२३२ आणि २३५ (विकिस्रोतातील क्रमांक), आमच्या स्वतःच्या भाषांतरात; आणि व्ही. कनकसभै, ‘द तमिळ्स एटीन हंड्रेड इयर्स अगो’ (१९०४), पृष्ठे १०७-१०८ आणि २०४-२०५. कनकसभै अव्वैयार यांचा काळ इ.स. १००-१३० मानतात, तकडूर म्हणजे सेलम जिल्ह्यातले धर्मपुरी असे सांगतात, आणि चेर राजांचे नाव पेरुंजेरल इरुंपोरै देतात. अंजी यांच्या मुलाचे नाव ते एलिनी देतात; पुढे या एलिनींनी तकडूर येथे अव्वैयार यांचे स्वागत केले.